Trên một đỉnh đồi ở Marikana, Nam Phi, khoảng 5.000 người tụ họp để đánh dấu 10 năm kể từ khi 34 thợ mỏ bị cảnh sát bắn chết, trong vụ thảm sát Marikana.
Mzoxolo Magidiwane, 34 tuổi, là một trong những thợ mỏ sống sót sau vụ thảm sát, nhưng những vết sẹo trên cơ thể anh vẫn còn.
"Mỗi năm khi đến ngày này, tôi lại rùng mình sợ hãi bởi vì lẽ ra tôi không thể sống sót đến ngày nay. Tôi thường hỏi Chúa rằng Ngài ấy ban đặc ân gì cho tôi. Tôi biết rằng Chúa có sắp xếp cho tôi, nếu không thì tôi chẳng thể sống sót sau khi bị trúng nhiều đạn. Tôi đã bị bắn 9 phát mà vẫn còn sống.”
Vụ thảm sát, vào ngày 16 tháng 8 năm 2012, diễn ra khi cảnh sát nổ súng tấn công các công nhân khai thác bên ngoài một mỏ bạch kim ở thị trấn phía tây bắc Marikana.
Đó là sự việc tồi tệ nhất diễn ra ở Nam Phi kể từ khi chế độ phân biệt chủng tộc kết thúc.
Hãng tin Reuters đã ghi lại được các vụ giết người, trong đoạn phim gây chấn động Nam Phi và gây ra sự phẫn nộ trên khắp thế giới.
Một ủy ban điều tra phát hiện ra rằng cảnh sát phải chịu trách nhiệm cho các vụ giết người, nhưng đến nay vẫn chưa có ai bị buộc tội.
Ngay cả đỉnh đồi nơi vụ thảm sát diễn ra cũng trơ trọi, bất chấp lời hứa có tấm bảng tưởng niệm những người thiệt mạng.
Chồng của Zameka Nongu là một trong những thợ mỏ bị giết vào ngày hôm đó. Cô nói rằng không ai nhận trách nhiệm về cái chết của chồng cô.
“Bạn biết không, cuộc sống có thể vẫn tiếp tục nhưng nếu không có sự bình yên một điều không hề dễ dàng, bởi vì không có sự tha thứ và cũng chẳng có ai bị bắt. Những người đàn ông này được cho là bị cảnh sát bắn chết, trong khi cả thế giới đang theo dõi, nhưng vẫn không có ai chịu trách nhiệm. Mọi người đang sống bình thường trong nhà của họ với gia đình của họ. Những cảnh sát giết người vẫn rảo bước quanh đây. Chính phủ của chúng tôi vẫn chưa đến với chúng tôi và đã 10 năm rồi.”
Một góa phụ khác của vụ thảm sát, Nosihle Ngweyi, cho biết cô và gia đình vẫn đang chờ công lý.
“Sự việc xảy ra lúc con trai tôi 1 tuổi, đến nay cháu đã 11 tuổi. Nó luôn hỏi tôi, "Mẹ ơi tại sao cảnh sát giết cha con?". Tôi không thể trả lời câu hỏi đó, không biết lý do thực sự của các vụ giết người là gì.”
Chính phủ đã trả hơn 170.000 triệu rand - tương đương 14 triệu đô Úc - tiền bồi thường cho các nạn nhân của vụ thảm sát.
Một tuyên bố của chính phủ cho biết số tiền này đã được chuyển đến tay 280 người yêu cầu bồi thường, chủ yếu là gia đình của những người thợ mỏ bị giết và những người bị thương hoặc bị bắt oan vào ngày hôm đó.
Chính phủ cho biết vẫn còn 24 yêu cầu được giải quyết vào cuối tháng Tám.
Tại lễ tưởng niệm, nhiều người tuyên bố "10 năm phản bội", và mặc trang phục màu xanh lá cây và đen của Hiệp hội Công nhân Mỏ và Nghiệp đoàn Xây dựng, tổ chức đã dẫn đầu các cuộc biểu tình 10 năm trước.
Góa phụ Nosihle Ngweyi nói với đám đông rằng Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa phải đến Marikana và đối mặt với họ.
“Thực ra, Ramaphosa không thể nói rằng ông ấy sợ đến Marikana. Ngay từ đầu, ông ấy đã không ngại cử người, gửi tàu chở quân bọc thép, xe cứu thương, xe tang và mọi thứ khác. Bây giờ họ không nên sợ, bởi vì chúng tôi muốn họ đến với chúng tôi. Chúng tôi có những câu hỏi dành cho ông Ramaphosa và chúng tôi cần hỏi trực tiếp ông ấy.”
Điều càng tệ hơn là việc tăng lương cũng như cải thiện điều kiện làm việc mà các thợ mỏ bị sát hại năm xưa yêu cầu vẫn không thành hiện thực sau 10 năm kể từ vụ thảm sát.
Hiệp hội công nhân mỏ và nghiệp đoàn xây dựng AMCU hiện đang yêu cầu mức lương cơ bản ít nhất 20.000 rand cho các thợ mỏ.Con số này cao hơn đáng kể so với những gì mà các thợ mỏ biểu tình đã yêu cầu vào năm 2012.
Chủ tịch AMCU, Joseph Mathunjwa, nói rằng các công ty nước ngoài cũng nên phải đầu tư vào các cộng đồng nơi họ khai thác mỏ.
“Không nên có bất kỳ mỏ khai thác hoặc bất kỳ công ty nào được cấp phép nếu họ không phát triển cộng đồng trước. Phải có bệnh viện, trường đại học, trung học, tiểu học, trường mầm non, đường nhựa và tất cả các thiết bị, cơ sở hạ tầng cho cộng đồng.”
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
