Phi thuyền đổ bộ InSight gần đây đã không hoạt động nữa, do mức năng lượng của nó đã giảm dần vì bụi phủ lên các tấm pin mặt trời.
InSight đã hạ cánh trên sao Hỏa vào năm 2018. Nó đã phát hiện hơn 1.300 trận động đất bằng máy đo địa chấn do Pháp chế tạo, bao gồm một số vụ do thiên thạch va chạm gây ra. Theo Bruce Banerdt của NASA, trận động đất vũ trụ gần đây nhất được InSight ghi nhận vào đầu năm nay, đã khiến bề mặt hành tinh đỏ rung chuyển trong ít nhất sáu giờ.
"Hình ảnh động mà chúng tôi đưa lên đây cho thấy trận động đất mới nhất trên sao Hỏa mà chúng tôi thu được chỉ khoảng hai tuần trước. Và đây là sự kiện lớn nhất của phi vụ này. Nó đo được cấp độ 5. Trước đó lớn nhất là cấp độ 4."
Liliya Posiolova của Hệ thống khoa học vũ trụ Malin giải thích rằng các kết quả của máy đo địa chấn đã làm sáng tỏ cấu tạo của Hỏa tinh.
"Vào tháng 12 năm ngoái, một thiên thạch đã rơi xuống sao Hỏa và tạo ra cái hố va chạm lớn nhất ghi nhận ở Pháp mà chúng tôi đã quan sát thấy trong 16 năm thám hiểm Hỏa tinh. Khi chúng tôi so sánh tâm chấn địa chấn với vị trí mà chúng tôi đã xác định chính xác từ quỹ đạo và thời gian, chúng tôi đã có thể khớp sự kiện địa chấn lớn này với hố va chạm lớn của chúng ta. Đây là hố va chạm lớn nhất được ghi lại bằng địa chấn và được quan sát từ quỹ đạo."
Mới tuần trước, các nhà khoa học tiết lộ rằng InSight đã chụp được bụi sao Hỏa không chỉ bằng hình ảnh mà còn bằng âm thanh. Thật may mắn, cột bụi xoáy đã thổi thẳng vào phi thuyền đổ bộ vào năm 2021 khi micrô của nó đang bật lên. Tuy nhiên, cơn lốc đó không gây hư hại gì cho InSight.
Nhưng một thiết bị đào của Đức - dùng để đo nhiệt độ bên trong sao Hỏa - chưa bao giờ đào sâu hơn nửa mét, cạn hơn rất nhiều so với chiều sâu năm mét dự kiến. Ông Banerdt nói rằng đó là sự thất vọng lớn nhất của phi vụ này.
"Tin tốt là chúng ta đã học được điều gì đó mới về đất của sao Hỏa. Tin xấu là chúng tôi không thể đào xuống sâu hơn được, và chúng tôi không thể lấy đo được nhiệt độ chúng tôi muốn có. Tuy nhiên chúng tôi vẫn có thể nghiên cứu khoa học với tất cả những gì ghi nhận được, có được một số phép đo nhiệt và phép đo vật lý trên bề mặt Hỏa tinh. Nhưng bạn biết đấy, không thể có được nhiệt độ để đo lường có lẽ là sự thất vọng lớn nhất của phi vụ này."
InSight gần đây đã gửi về một bức ảnh selfie cuối cùng, được NASA chia sẻ qua Twitter. Mức năng lượng của phi thuyền đổ bộ đã giảm dần trong nhiều tháng do lớp bụi bao phủ các tấm pin mặt trời của nó. Kathya Zamora Garcia là phó giám đốc dự án InSight và nhớ lại lần đầu tiên Insight hạ cánh với các tấm pin mặt trời trong suốt.
"Bạn thấy ở phía bên trái đây, đây là một bức ảnh phi thuyền tự chụp khi đổ bộ xuống Hỏa tinh lần đầu tiên vào tháng 11 năm 2018. Đó là ba năm rưỡi trước. Bạn thấy đấy, các tấm pin mặt trời rất đẹp và màu đen - cho phép chúng tôi thu năng lượng từ mặt trời ở đó. Và bạn có thể thấy khi hạ cánh, chúng tôi thu được khoảng 5.000 watt /giờ để thực hiện các hoạt động của mình."
Ông Banerdt hài lòng rằng bất chấp thất bại, NASA đã có thể lập bản đồ bên dưới bề mặt của Hỏa tinh.
"Lần đầu tiên trong lịch sử chúng tôi đã có thể lập bản đồ cấu trúc của Hỏa tinh. Chúng tôi có thể biết được kích thước của lõi. Chúng tôi có thể làm gì đó với mật độ của nó và do đó, thành phần của lõi. Chúng tôi đã phát hiện ra đáy của lớp vỏ và chúng tôi có thể xác định độ dày của lớp vỏ sao Hỏa. Và chúng tôi đã có thể thăm dò lớp phủ trên mặt của Hỏa tinh. Và mọi người đã có thể làm gì đó với cấu trúc nhiệt độ và cấu trúc khoáng vật học của nó."
NASA vẫn còn hai xe tự hành đang hoạt động trên Hỏa tinh: chiếc Curiosity, hiện đã chuyển khu vực từ năm 2012 và chiếc Perseverance, đổ bộ xuống vào đầu năm ngoái. Kiên trì đang trong giai đoạn tạo kho mẫu; kế hoạch là để lại 10 ống lõi đá trên bề mặt để dự phòng cho các mẫu xe tự hành thu được. Trong quá trình tìm kiếm lâu dài các dấu hiệu của sự sống vi mô cổ đại trên Hỏa tinh, NASA có kế hoạch mang một số mẫu này trở lại Trái đất trong vòng 10 năm tới. Perseverance còn có một người bạn đồng hành là chiếc trực thăng mini mang tên Ingenuity. Nó vừa hoàn thành chuyến bay thứ 37 và hiện đã ghi lại hơn một giờ bay trên Hỏa tinh.
