Chính phủ đã phân bổ kinh phí bổ sung nhằm tiếp tục có sự đại diện ngoại giao của Úc tại Afghanistan, từ phái bộ tạm thời đóng ở Doha, Qatar. Nhưng với hàng ngàn người Afghanistan đang chờ đợi kết quả phản hồi về đơn xin visa đến Úc của họ, câu hỏi đặt ra là liệu chính phủ có làm đủ để giúp những người đang chạy trốn khỏi Taliban hay không?
Gần hai năm sau khi thủ đô Kabul của Afghanistan thất thủ vào tay Taliban, hàng ngàn người vẫn đang chờ quyết định về đơn xin visa đến Úc của họ.
Chính phủ Úc hiện đã phân bổ thêm kinh phí để tiếp tục sự đại diện ngoại giao của Úc tại Afghanistan, nay đang đặt một phái bộ tạm thời ở Doha, Qatar.
Phái bộ này được thành lập sau khi quân đội quốc tế rút quân và Đại sứ quán Úc tại Kabul đóng cửa vào năm 2021, mục đích của phái bộ tạm thời được dựng lên ở Doha là để giúp tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn xin viện trợ và visa của Afghanistan.
Ngân sách Liên bang 2023-24 phân bổ 10,8 triệu đô la trong vòng 4 năm và 2,6 triệu đô la cho mỗi năm tiếp theo để tiếp tục thực hiện sứ mệnh ngoại giao này.
Đại sứ Afghanistan tại Úc Wahidullah Waissi nói ông hiểu sự chậm trễ trong việc giải quyết visa nhưng hy vọng chính phủ Úc ưu tiên đẩy nhanh quá trình định cư của người Afghanistan.
"Tôi nghĩ Úc đã làm bất cứ điều gì có thể trong vài năm qua. Chúng tôi tôn trọng các thủ tục, vốn mất nhiều thời gian hơn so với nhiều quốc gia khác, chúng tôi hiểu mức độ khó khăn, đó không phải là một công việc dễ dàng."
Ông nói việc giữ cho văn phòng ngoại giao Úc ở Doha luôn mở cửa là một quyết định hữu ích cho những người Afghanistan đang cố gắng thoát khỏi Taliban.
“Đây là một cách cung cấp sự hỗ trợ nhân đạo cho Afghanistan và Úc tạo điều kiện hỗ trợ nhân đạo cho Afghanistan bằng cách mở văn phòng tại phái bộ Doha, bổ nhiệm một đại diện đặc biệt cho Afghanistan, từ Doha. Không chỉ Úc, mà khoảng hơn 40 quốc gia khác cũng có các đại diện ngoại giao đặc biệt, tất cả họ đang hoạt động tại Doha”.
Cựu Cố vấn Công dân Úc tại Afghanistan David Savage nói Úc đã không làm đủ để giúp đỡ những người Afghanistan đang cố gắng thoát khỏi Taliban và số tài trợ bổ sung khó có thể khắc phục được các vấn đề hiện tại.
“Họ cần phải hành động nhanh hơn nhiều. Và bạn biết đấy, họ đã đóng cửa đại sứ quán quá sớm mà không đưa nhân viên của họ ra ngoài Afghanistan an toàn. Thậm chí những người Afghanistan đã làm việc cho những nhân viên như tôi hoặc cho quân đội. Và vấn đề là Bộ Ngoại giao và Thương mại (DFAT) đang thực sự nói với những người đang cố gắng thoát ra khỏi Afghanistan rằng họ không thể làm gì cho những người đó được, và nói là họ nên ở nguyên tại chỗ. Tôi nghĩ cách nói lại cho đúng phải là: nếu bạn thấy mình đang ở bên ngoài Afghanistan, xin vui lòng liên lạc với chúng tôi. Vì vậy, không, họ đã làm chưa đủ, và chắc chắn là họ chưa làm đủ.”
Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao và Thương mại nói công việc của Chính phủ Úc đối với Afghanistan vẫn rất quan trọng, bao gồm một chương trình viện trợ 50 triệu đô la mỗi năm, giải quyết các vấn đề về lãnh sự và visa, cũng như nhiều vấn đề về nhân quyền và an ninh khu vực.
Và thông qua một Phái bộ Tạm thời, Úc vẫn sẽ tiếp tục tham gia sâu sắc và thống nhất với các nỗ lực quốc tế nhằm chống lại việc Taliban phá bỏ một cách có hệ thống các lợi ích nhân quyền trong 20 năm qua, mà thể hiện rõ nhất trong việc đàn áp quyền của phụ nữ và trẻ em gái.
Tuy nhiên, chính phủ Úc đã cắt giảm tài trợ cho một số dịch vụ tị nạn và chỉ duy trì số lượng tị nạn nhân đạo hàng năm của Úc là 18.000 visa, mặc dù đã hứa sẽ tăng lên 32.000 visa.
Thêm vào đó là 16.000 chỗ trong vòng 4 năm đã được Chính phủ tiền nhiệm hứa hẹn cho người tị nạn Afghanistan hồi năm 2022.
Các câu hỏi vẫn còn về việc liệu một đại sứ quán Úc có mở cửa trở lại ở Kabul hay không.
Thủ tướng Anthony Albanese nói chính phủ Úc sẽ tiếp tục theo dõi tình hình.
“Chúng tôi đang giải quyết các tình huống hiện tại. Và rất rõ ràng, đánh giá mà chúng tôi đã đưa ra là chúng tôi không thể làm điều đó ngay bây giờ. Nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi những trường hợp, những vấn đề có thể xảy ra, như chúng tôi vẫn luôn làm trước nay.”
Đại sứ Waissi nói ông muốn thấy Úc trở lại Afghanistan, nhưng tình hình hiện tại không có hy vọng.
“Tất nhiên, chúng tôi muốn thấy điều đó, nhưng không phải với chế độ hiện tại ở Afghanistan, vốn không mang lại bất kỳ tương lai hứa hẹn nào mà bất kỳ quốc gia nào có thể làm việc với họ cho đến nay.”
