Nước Úc tự hào là một xã hội đa văn hóa, thế nhưng không phải lúc nào cũng như vậy. Mỗi nền văn hóa mới phát triển tại đây, hầu như đều phải bắt đầu với một cá nhân hay gia đình mạo hiểm vượt biển để đến Úc. Trong loạt bài nầy, chúng tôi tìm kiếm những người tiên phong đến Úc của các sắc dân. Hôm nay đây là câu chuyện của Mak Say Ying, một trong những người Hoa đầu tiên ̀ nhận nước Úc là nhà.
Parramatta là trung tâm địa lý của Sydney và là ngã tư đầu tiên của nước Úc thuộc địa.
Trước đó, nó là một trung tâm quan trọng đối với người Thổ Dân Úc.
Và đây là nơi vào năm 1818, một người đàn ông người Hoa đã mở một quán trọ.
Đây là câu chuyện của Mak Say Ying, người dường như là người Hoa di cư đầu tiên được ghi nhận đến Úc.
Được biết ông Mak Say Ying sinh ra ở Quảng Châu, thành phố phía nam Trung Quốc, khi đó được những người nói tiếng Anh gọi là Canton.
Khi ông đến Parramatta, một điều đặc trưng của những người di cư sớm đã xảy ra, đó tên của ông ấy bắt đầu có nhiều dạng.
Leon Lyell là cựu Quản trị viên Đại học, người đã nghiên cứu về Mak Say Ying, và đôi khi ông gọi ông ta bằng cái tên phức tạp mà ông đã sử dụng cho đến cuối đời, đó là John Shying.
“John Shying khi được biết đến, cuối cùng đã đến Laurel vào năm 1818 và ở giai đoạn đó, tên của ông ấy được ghi lại là một cái gì đó giống như Mark O Pong, và một tên khác giống như Mat Sha Ping".
"Sau khi thử một vài cái tên khác nhau, ông ấy đã ổn định với cái tên John Shying hay John Nhút Nhát hoặc E Thẹn”, Leon Lyell.
Mak Say-Ying hay John Shying không phải là hành khách nổi tiếng duy nhất trên chiếc tàu Laurel, khi nó cập bến vào năm 1818.
John Blaxland, một người Anh định cư sớm, đã trở nên nổi tiếng ở Parramatta cũng có mặt trên tàu.
“Gia đình Blaxland tham gia vào thương mại quốc tế, bao gồm cả việc vận chuyển hàng hóa đi qua nơi từng được gọi là Quảng Châu".
"Khi đến Úc, John Shying là khách trong nhà của John Blaxland".
"Tôi nghĩ có bằng chứng về một mối quan hệ gần gũi, hơn là chỉ giữa người lao động và người chủ sử dụng lao động".
"Điều đó ngụ ý là ông ấy có liên hệ nào đó, với hoạt động giao dịch ở Quảng Châu vào thời điểm đó”, Leon Lyell.
Ông John Blaxland chắc hẳn là một mối quan hệ tốt với Mak Say-Ying.
“Gia đình Blaxland chiếm ưu thế ở thuộc địa ban đầu của New South Wales".
"Để đổi lấy việc mang lại nhiều hàng hóa, họ đã đưa ra nhiều yêu cầu khác nhau đối với chính phủ, để được hưởng ưu đãi trong việc lấy đất".
"Điều này rõ ràng là hữu ích cho Mak Say Ying định cư ở Parramatta, nơi mà trong thời gian đó ông ta có một số tài sản”, Leon Lyell.
Mak Say-Ying đã làm thợ mộc vài năm cho ông John Blaxland, được trả mức lương ngang bằng với những công nhân châu Âu của ông ta.
Sau đó ông lấy vợ và mở nhà trọ.
Mak Say-Ying góa vợ 2 lần và kết hôn 3 lần.
Judith Dunn, một nhà sử học địa phương của Parramatta, cũng khám phá câu chuyện của ông.
“Trông ông ta khác, nói năng cũng khác và có lẽ cũng ăn mặc khác".
"Tuy nhiên, ông hẳn là một người đàn ông của phụ nữ, vì 3 người phụ nữ đều chuẩn bị kết hôn với một người, được ghi trong hồ sơ chính thức, là 'người ngoại quốc’, Judith Dunn.
Bà Dunn tìm thấy tên của tất cả các bà vợ của ông ta.
“Vài năm sau khi người vợ đầu tiên qua đời, ông kết hôn lần nữa với Bridget Gillorly, một cô gái Công giáo người Ái Nhĩ Lan tốt bụng".
"Thế nhưng cô ấy chết chỉ 3 năm sau đó, không có con. Kế tiếp ông kết hôn với Margaret McGovern, một người Công giáo Ái Nhĩ Lan cũng có tiếng tốt bụng”, Judith Dunn.
Mak Say-Ying để lại 4 người con ở lại vùng Parramatta.
Có một bức ảnh chụp một trong những người cháu trai của ông trong bộ quân phục, được cho là người lính Úc đầu tiên có nguồn gốc Trung Quốc.
Thậm chí có những con cháu vẫn còn sống đến ngày nay và chúng mang tên tiếng Anh mà Mak Say-Ying đã tự nghĩ ra, đó là Shying.
Ông Barry Shying là chắt của Mak Say-Ying.
“Một trong 4 người con trai của ông ấy, là ông nội tôi".
"Tôi 91 tuổi, vừa đón sinh nhật lần thứ 91. Tôi cho rằng người Trung Quốc sống đến già, tôi cũng coi mình đã sống đến già”, Barry Shying.
Ông ta không biết về tổ tiên của mình cho đến cuối đời, khi một hậu duệ khác liên lạc với ông.
“Tôi chưa bao giờ thảo luận điều đó với gia đình mình, với cha mẹ tôi, do cả hai đều mất khi tôi còn khá trẻ". "Cha tôi sẽ là người biết được mối liên hệ với Trung Quốc".
"Khoảng 40 năm trước, tôi đã nhận được cú điện thoại từ một phụ nữ ở Sydney và cô ấy nói rằng, tôi nghĩ chúng ta có quan hệ họ hàng với nhau".
"Cô ấy chỉ cho tôi biết rằng, cô ấy có quan hệ họ hàng với một trong 4 người con trai của Mak Say-Ying, tôi dường như có quan hệ họ hàng với một người khác trong 4 người con trai”, Barry Shying.
Ông ta là người đi trước và thực sự là người đầu tiên, vì vậy nếu ông là một người đàn ông tồi tệ, thực hiện những giao dịch thực sự tồi tệ và khó chịu, thì điều đó sẽ khiến những người Hoa tiếp nối ông ta bị ảnh hưởng rất nhiều, Judith Dunn.
Ông ấy sẽ không bao giờ đoán được mình có tổ tiên là người Hoa, nhưng đối với ông Barry, điều đó giải thích nguồn gốc cái họ khác thường của ông.
“Tôi không nghĩ điều đó làm tôi ngạc nhiên, nhất là khi người phụ nữ giải thích với tôi rằng, bà ấy biết tên của cha tôi".
"Phản ứng của tôi sẽ là, ồ, mọi chuyện là thế đấy, do cái tên buồn cười đó sao".
"Tất cả những gì tôi biết là khi còn nhỏ, tôi đã nghe nói rằng Nhút Nhát ‘Shying’ là một cái tên buồn cười".
"Khi tôi đi học, tất cả chúng đều là Smith và Jones và bất cứ thứ gì, còn tôi không có dấu hiệu nào cho thấy cái tên đó ra đời như thế nào”, Barry Shying.
Điều đáng kinh ngạc hơn, trước đây một người đàn ông người Hoa ở Singapore bằng cách nào đó, đã đoán được rằng Barry có gốc gác Trung Quốc.
“Vài năm trước đó, nhà tôi và tôi đang đi du lịch ở Singapore".
"Tôi đi đổi một ít tiền và người đàn ông ở cửa sổ nói ồ, đó có phải là tên người Hoa không? Tôi nói, tôi không biết".
"Anh ấy nói, ‘nhìn bạn có thể là một chút người Hoa".
"Rồi anh ấy đưa tay chỉ phần trên từ mũi của tôi trở lên, nhưng tôi không gắn gì vào đó khi nghĩ rằng nó có ý nghĩa”, Barry Shying.
Được biết ông Mak Say-Ying điều hành một quán trọ, tên là Peacock Inn.
Ông Leon Lyell mô tả nhà trọ này trông như thế nào.
“Đó là một quán trọ khá nổi tiếng".
"Có lẽ vì chuyên môn về mộc, nên ông ấy đã thêm một hàng hiên kiểu Trung Quốc vào đó, vì vậy nó hẳn phải là một tòa nhà có vẻ ngoài đặc biệt".
"Không có hình ảnh nào cho thấy nó trông như thế nào, nhưng nó được mô tả là có một 'hàng hiên kiểu Trung Quốc' nên nó hẳn là một địa điểm nổi tiếng”, Leon Lyell.
Nhà trọ nằm ở giao lộ của đường Pennant Hills và đường Church ngày nay.
Tại giao lộ này là một trong những nghĩa trang lâu đời nhất ở Úc, nơi chôn cất Bridget, một trong những người vợ của ông.
Thế nhưng đường Pennant Hills có tên gọi với vai trò ban đầu của nó, đó là cho phép những người nông dân trên đồi đến Parramatta, nơi họ sẽ mang hàng hóa của mình đi bán và vận chuyển đến Sydney.
Pam Wilson, Thư ký của Hiệp hội Lịch sử Quận Hills, nói về con đường đó.
“Được biết nhà ga xe lửa Pennant Hills mãi đến năm 1880 mới thiết lập và khá muộn, nên trước đó họ phải chở hàng xuống tận Parramatta để đến chợ”, Pam Wilson.
Thật thú vị, trong tập trước, chúng ta đã nói về ông George Manuel, người Hy Lạp di cư đầu tiên đến Úc, người đã trở thành một nông dân ở Hills.
George có thể biết Mak Say-Ying không?
Rốt cuộc, người di cư Trung Quốc đã mở một quán trọ cho những người nông dân như George Manuel dừng chân nghỉ ngơi, nghĩa là hai người di cư đầu tiên có thể đã gặp nhau.
Barry có ý kiến với đề nghị này.
“Điều này thật hấp dẫn phải không? Tổ tiên của tôi chắc chắn đã điều hành Nhà trọ Peacock".
"Vâng, tôi tự hỏi họ nói ngôn ngữ gì?. Tôi có thể có một di sản Hy Lạp, phải không?", Barry Shying.
Thế nhưng vẫn còn một bí ẩn về Mak Say-Ying.
Năm 1831, ông trở lại Trung Quốc trong 5 năm, trước khi tiếp tục cuộc sống của mình ở Parramatta.
Và như Leon Lyell giải thích, chúng tôi không biết chính xác chuyến đi này là về cái gì.
“Chúng tôi thực sự không biết nguyên nhân của việc đó là gì, lý do của nó là gì".
"Việc đó có thể là một người trong gia đình có người qua đời, có thể là một mối quan tâm kinh doanh nào đó, tất cả chỉ là suy đoán".
"Trong khi ông ấy đi vắng, vợ ông đã cố gắng giành quyền kiểm soát chính thức đối với mảnh đất mà ông ấy có, nhưng để cắt ngắn một câu chuyện dài thì bà ấy không thể”, Leon Lyell.
Nhưng nhìn chung, Mak Say-Ying là người có trải nghiệm tích cực về Úc.
Ông ấy được hỗ trợ tốt, kết hôn, tạo dựng gia đình và thậm chí có những người bạn khá quyền lực.
Leon Lyell nói rằng cuộc đời của Mak Say-Ying cho thấy ông ấy là một người có nhân cách tốt.
“Ngoài việc ông ấy rõ ràng là một người sẵn sàng thử những điều mới, làm việc chăm chỉ như một người thợ mộc để tạo ra những tác phẩm rất tốt, theo John Blaxland, ông ấy là một người tận tâm và có phẩm cách cao đẹp".
"Trước chuyến đi trở lại Trung Quốc, ông ấy đã sắp xếp tốt nhất để chăm sóc gia đình khi ông vắng mặt".
"Việc ông trải qua khó khăn đó cho thấy, một người tôn trọng chăm sóc gia đình mình, vì vậy tôi nghĩ điều đó cũng nói lên tính cách tốt của ông ấy”, Leon Lyell.
Và Judith Dunn nói rằng, ông đã mở đường cho cộng đồng Trung Quốc sôi động ngày nay.
“Ông ta là người đi trước và thực sự là người đầu tiên, vì vậy nếu ông là một người đàn ông tồi tệ, thực hiện những giao dịch thực sự tồi tệ và khó chịu, thì điều đó sẽ khiến những người Hoa tiếp nối ông ta bị ảnh hưởng rất nhiều”, Judith Dunn.
Ông Mak Say Ying đã được viết đến nhiều hơn những người di cư đầu tiên khác, nhờ vào một tài liệu lớn hơn để lại và sự tồn tại của những hậu duệ đã được xác định.
Câu chuyện của ông cũng là một câu chuyện điển hình của Parramatta, một thành phố mà ngày nay với hơn một nửa dân số được sinh ra ở nước ngoài.
Khi Mak Say-Ying tạo ra tác động tích cực đến thị trấn đang phát triển, ông đã mở đường cho những người đến sau, từ Trung Quốc và các quốc gia khác, biến Parramatta thành một địa điểm đa văn hóa thú vị như ngày nay.
Và khi đi bộ trên con phố ẩm thực chính của Parramatta, giữa các nhà hàng từ nhiều quốc gia, người ta có thể nhìn thấy và ngửi thấy, di sản cuộc phiêu lưu của ông Mak Say Ying.
