Theo một phân tích mới dựa trên dữ liệu tử vong toàn quốc của Nha Thống kê Úc, các loại ung thư đường tiêu hóa trên - bao gồm ung thư tụy, gan, dạ dày, thực quản và túi mật - đã khiến 9,301 người Úc tử vong trong năm 2024, chiếm khoảng 18% tổng số ca tử vong do ung thư.
Trong khi đó, ung thư phổi - từng đứng đầu trong nhiều thập niên - ghi nhận 9,119 ca tử vong, tương đương khoảng 17%.
Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi này phản ánh một gánh nặng bệnh tật đang gia tăng nhưng chưa được cộng đồng chú ý đúng mức.
Ung thư đường tiêu hóa trên là nhóm bệnh ảnh hưởng đến những cơ quan quan trọng của cơ thể, liên quan đến quá trình nuốt, tiêu hóa thức ăn, điều hòa đường huyết và sản xuất hormone.
Số ca tử vong tăng nhanh
Phân tích dữ liệu trong 20 năm, từ 2004 đến 2024, cho thấy số ca tử vong do nhóm ung thư đường tiêu hóa trên đã tăng đáng kể.
Chỉ riêng trong giai đoạn 2014 đến 2024, số người chết vì ung thư đường tiêu hóa trên đã tăng 35%.
Con số này gần gấp đôi mức tăng chung của tất cả các loại ung thư, vốn tăng khoảng 18% trong cùng thời gian.
Các nhà nghiên cứu cho biết nếu xét trong các khoảng thời gian 5 năm, 10 năm hay 20 năm, đây vẫn là nhóm ung thư có tốc độ tăng nhanh nhất tại Úc.
Ông Mark Buzza, Trưởng bộ phận Nghiên cứu, Đổi mới và Vận động của Pancare Foundation, cho biết phân tích này cho thấy một gánh nặng sức khỏe ngày càng gia tăng nhưng thường bị bỏ qua.
"Sự kết hợp giữa nhận thức thấp, chẩn đoán muộn và thiếu các lựa chọn điều trị nhắm mục tiêu đã dẫn đến ung thư đường tiêu hóa trên có tỷ lệ sống sót thấp nhất cả nước - và hiện nay là số ca tử vong liên quan đến ung thư cao nhất ở Úc," ông nói.
Vì sao khó phát hiện?
Một trong những lý do khiến nhóm ung thư này gây tử vong cao là các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng.
Nhiều người chỉ cảm thấy khó tiêu hoặc ợ nóng kéo dài, đau vùng bụng trên hoặc đau lưng, sụt cân không rõ nguyên nhân, khó nuốt, vàng da hoặc chán ăn. Những dấu hiệu này thường dễ bị nhầm với các rối loạn tiêu hóa thông thường.
Một trong những bệnh thuộc nhóm ung thư đường tiêu hóa trên là ung thư dạ dày, hay còn gọi là ung thư bao tử.
Bác sĩ Brian Cung Đình Thanh Bình, GP tại Sydney, cho biết căn bệnh này tuy không phải phổ biến nhất nhưng vẫn là một vấn đề đáng lo.
“Năm 2024 có khoảng 2,584 người được chẩn đoán là bị ung thư bao tử, và trong số đó có 1,152 người tử vong vì căn bệnh này.”
Theo bác sĩ Bình, một trong những khó khăn lớn là bệnh thường được phát hiện khá muộn, do nhiều người dễ bỏ qua những dấu hiệu ban đầu.
“Đa số những trường hợp ung thư bao tử ở giai đoạn đầu không có triệu chứng hoặc có thì cũng rất mơ hồ, như đầy bụng, khó tiêu hoặc đau vùng thượng vị.”
“Nếu có những dấu hiệu như mất ký không giải thích được, ói ra máu hoặc đi phân đen thì đó là những dấu hiệu rất đáng lo và cần phải đi khám ngay.”
Nhận thức của cộng đồng còn hạn chế
Dù số ca tử vong đang tăng nhanh, nhận thức của công chúng về nhóm ung thư này vẫn còn thấp.
Một cuộc khảo sát với hơn một ngàn người Úc cho thấy chỉ 2% người được hỏi biết rằng ung thư đường tiêu hóa trên hiện là nhóm ung thư gây tử vong nhiều nhất.
Trong khi đó, 21% cho rằng ung thư phổi vẫn là nguyên nhân hàng đầu, chứng tỏ nhận thức về nguy cơ của ung thư đường tiêu hóa trên vẫn còn hạn chế.
Phòng ngừa từ lối sống
Chế độ ăn uống và lối sống có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ ung thư dạ dày và các bệnh tiêu hóa khác.
Để giảm nguy cơ, bác sĩ Brian Cung khuyến nghị: ăn nhiều rau và trái cây, ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc.
“Chúng ta nên ăn uống lành mạnh, ăn nhiều rau trái cây, tập thể dục thường xuyên và không hút thuốc. Đó là những yếu tố rất quan trọng giúp giảm nguy cơ ung thư.”
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên chú ý đến những dấu hiệu bất thường của hệ tiêu hóa và đi gặp bác sĩ nếu các triệu chứng kéo dài, bởi trong nhiều trường hợp, phát hiện sớm có thể giúp cải thiện đáng kể cơ hội điều trị và cứu sống bệnh nhân.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
