Tối cao Pháp viện vừa phán quyết rằng 649,000 di dân trẻ tuổi gốc Mexico và châu Mỹ La Tinh, thuộc chương trình DACA sẽ tiếp tục được bảo vệ không bị trục xuất và có thể khôi phục mới giấy phép làm việc hai năm.
DACA là tên gọi tắt của một chương trình di trú ra đời từ năm 2012 bởi chính phủ Dân chủ tiền nhiệm của ông Barack Obama, có nghĩa là chương trình ‘Trì hoãn Hành động đối với Những người đến Mỹ khi còn nhỏ’.
Năm 2012, cựu tổng thống Obama cho phép trẻ em dưới 16 tuổi được cha mẹ di dân bất hợp pháp mang vào Mỹ trước tháng 6/2007, được tạm thời ở lại Mỹ trong thời gian ít nhất 2 năm, và sau đó được xin gia hạn, mà không bị trục xuất, và dần dần có thể trở thành công dân Mỹ.
Các thẩm phán thuộc Tối cao Pháp viện đã bỏ phiếu với tỷ lệ 5 phiếu thuận và 4 phiếu chống, và đạt được phán quyết ủng hộ quyết định của các phiên tòa cấp dưới, cho rằng biện pháp của chính phủ Trump hồi năm 2017, nhằm hủy bỏ chương trình DACA, là bất hợp pháp.
Chánh án Tối cao Pháp viện John Roberts đã đứng cùng phía với bốn thẩm phán mang tư tưởng tự do, để tuyên bố rằng các hành động của chính phủ Trump là “độc đoán và tùy tiện”, dựa theo một đạo luật liên bang có tên gọi Luật Thủ tục Hành chánh.
Chánh án Roberts đã viết rằng chính phủ Trump không đạt được một quy trình hành chánh đúng đắn nhằm chấm dứt chương trình DACA.
Ông nói nếu muốn Bộ An ninh Nội địa có thể đủ thẩm quyền để thực hiện quy trình chấm dứt chương trình DACA – nhưng ông nói thêm rằng bất kỳ một tuyên bố mới nhằm hủy bỏ DACA, đều có thể khiến dấy lên những thử thách pháp lý mới, và sẽ phải mất nhiều tháng hoặc lâu hơn để giải quyết.
Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi hoan nghênh phán quyết của Tối cao Pháp viện.
‘Xin chào quý vị. Thật là một buổi sáng tốt lành. Tối cao Pháp viện đã ra quyết định bảo vệ hành động tuyệt vời của cựu Tổng thống Obama và ủng hộ những Người Mơ Mộng thuộc chương trình DACA của chúng ta. Chương trình DACA thật sự thể hiện được giá trị của nước Mỹ. Những Người Mơ Mộng thuộc chương trình này nổi tiếng khắp đất nước, hơn bất kỳ người nào khác.’
Chủ tịch hạ viện Pelosi nói nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm kết liễu DACA là đi ngược lại tinh thần Mỹ.
Bà Pelosi còn đi xa hơn khi gọi tổng thống Trump là một người có máu bạo lực và kỳ thị sắc tộc một cách lố bịch.
‘Không có chỗ nào trong khán phòng dân chủ thiêng liêng này, trong ngôi đền dân chủ này tưởng nhớ những kẻ bạo lực và kỳ thị sắc tộc của Liên Bang. Quý vị hãy nhìn vào những dấu ấn mà các nhà lập quốc đã để lại, để thấy những người hôm nay đã quên đi tinh thần của các bậc tiền nhân đối với quốc gia này như thế nào’.
Trong khi đó lãnh tụ phe thiểu số Thượng nghị sĩ Chuck Schumer đã khóc khi ông biết rằng Tối cao Pháp viện bỏ phiếu để bảo vệ chương trình DACA.
‘Tôi đã òa khóa vì vui sướng chỉ vài phút trước, khi nghe được phán quyết của Tối cao Pháp viện về chương trình DACA. Những đứa trẻ DACA tuyệt vời và gia đình chúng hẳn giờ đây cảm thấy nhẹ nhõm lắm. Họ không phải lo lắng bị trục xuất nữa. Họ có thể tiếp tục làm việc. Và tôi tin rằng một ngày nào đó, không xa, họ sẽ trở thành công dân Mỹ’.
TNS Schumer cũng hoanh nghênh Tối cao Pháp viện vì phán quyết hồi đầu tuần nhằm bảo vệ cộng đồng LGBTIQ khỏi sự kỳ thị ở nơi làm việc.
Quyết định của Tối cao Pháp viện đã ngăn cản một bước tiến quan trọng của tổng thống Trump, về vấn đề di trú then chốt trong chiến dịch tái tranh cử.
Ông Trump không ngần ngại chỉ trích công tác của tòa án, ông đã phản công kịch liệt dưới góc độ chính trị.
Ông đăng trên Twitter tới hai lần rằng:
‘Quý vị có một ấn tượng là Tối cao Pháp viện chẳng ưa gì tôi hay không?’
Sau đó ông Tweet tiếp:
‘Những quyết định kinh khủng và bị chính trị chi phối của Tối cao Pháp viện đã chĩa thẳng nòng súng vào mặt những người tự hào gọi mình là phe Cộng hòa và Bảo thủ. Chúng ta cần công lý hiện diện nếu không Hiến Pháp sẽ biến mất và nhiều thứ khác nữa. Hãy bầu cho Trump trong năm 2020’.
Trong khi đó những người ‘mơ mộng’ thuộc chương trình DACA và người ủng hộ hoan nghênh quyết định của tòa án, họ kêu gọi cần phải có một sự bảo vệ vĩnh viễn.
Ông Martin Batalla Vidal, người đứng đầu các nguyên đơn tại Tối cao Pháp viện nói quyết định của tòa án thật tuyệt vời.
‘Chúng tôi đã chờ đợi ngày này gần sáu tháng. Thật sự nhìn thấy quyết định này xảy ra có lợi cho chúng tôi, nghĩa là chúng tôi sẽ được ở lại. Điều đó thật tuyệt vời.’
Ông Vidal hy vọng trong tương lai, sẽ có thêm cơ sở pháp lý ủng hộ những người như gia đình ông, để họ nhận được một sự bảo vệ bình đẳng và thế hệ của ông sẽ vui mừng vì đã thuộc về một chương trình như DACA.
‘Chúng tôi muốn tham gia sâu hơn, cho những người như cha mẹ tôi và cộng đồng của tôi. Họ cũng đóng thuế, họ đóng góp to lớn cho kinh tế quốc gia. Và tôi nghĩ điều này cũng công bằng thôi. Có những thời điểm mọi thứ đã xảy ra như vậy. Và chúng tôi vẫn phải tiếp tục cố gắng không ngừng. Nhưng may mắn là bây giờ chương trình DACA đã an toàn hơn, và quê hương của chúng tôi là ở nơi đây.’
Luis là một người thuộc chương trình DACA, năm nay 23 tuổi, quê ở Columbia. Anh lo sợ chiến thắng có thể ngắn ngủi vì tổng thống có thể tái đắc cử và sẽ tiếp tục tìm cách xóa bỏ chương trình này.
‘Tôi nghĩ đây là kết quả tốt đẹp nhất. Nhưng tôi lo sợ tới tháng Mười Một và khả năng ông Trump tái đắc cử.’
Chính phủ Trump khó có thể chấm dứt chương trình DACA trước cuộc bầu cử tháng Mười Một vì thủ tục phức tạp kéo dài nhiều tháng, hơn nữa tổng thống còn những nỗ lực nhằm đạt được một nhiệm kỳ thứ hai tại Tòa Bạch Ốc.
