Có khoảng 12.500 vũ khí hạt nhân trên thế giới và với 56 cuộc xung đột đang diễn ra trên thế giới, các nhà khoa học cho biết mối đe dọa và nguy cơ kích hoạt đang ở mức cao nhất từ trước đến nay.
Các nhà lãnh đạo trẻ cho biết họ hy vọng sẽ đẩy nhanh tiến trình, hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân.
Sau nhiều tháng nghiên cứu câu chuyện của họ, Simon Liu 24 tuổi, đã thu dọn hành lý ở Sydney và đi đến Nhật Bản để gặp nhóm người được gọi là hibakushas.
Từ tiếng Nhật có nghĩa là "những người bị ảnh hưởng bởi bom".
Họ là những đứa trẻ trong các cuộc tấn công bằng bom nguyên tử đã kết thúc Thế chiến thứ hai.
Vụ ném bom Hiroshima và Nagasaki lần đầu tiên, vũ khí hạt nhân được kích nổ trong các hoạt động chiến đấu.
Ông Liu nói với SBS Japanese rằng, việc xây dựng mối liên hệ với những người sống sót, đã rất xúc động đối với ông.
"Lời nói của họ rất truyền cảm hứng và rất có động lực về những gì họ đang làm".
"Điều tôi nhận ra là không nhiều hibakushas thực sự chia sẻ câu chuyện của họ và nhiều người trong số họ, thực sự có lẽ không chắc khán giả sẽ đón nhận câu chuyện như thế nào, hoặc có lẽ họ không nghĩ mình xứng đáng, hoặc đủ quan trọng để chia sẻ câu chuyện đó".
"Nhưng tôi nghĩ từ những hibakushas mà chúng tôi đã có, những cuộc trò chuyện, rất nhiều người trong số họ rất cởi mở về những trải nghiệm của chính họ, khi còn là một đứa trẻ trong thời gian đó".
"Tôi đoán một điều tôi học được là tất cả họ đều có cùng một thông điệp, đó là họ muốn các quốc gia giải trừ vũ khí hạt nhân trước khi họ chết và đó là người duy nhất mong muốn họ làm như vậy trước khi chết".
"Thật đau lòng khi thực sự nhìn thấy họ tiếp tục nỗ lực và thực sự chia sẻ thông điệp của họ nhiều nhất, nhưng tất cả họ đều rất trẻ trung trong tâm hồn, tôi hy vọng họ có thể tiếp tục chia sẻ thông điệp đó với mọi người”, Simon Liu.
Với sự già đi của những hibakushas, nhiệm vụ hiện tại là tìm kiếm những nhà lãnh đạo trẻ, để tiếp tục nhiệm vụ tạo ra một thế giới không có vũ khí hạt nhân, loại bỏ kho vũ khí hạt nhân gồm 12.500 vũ khí vẫn còn tồn tại.
Ông Liu cho biết trong năm qua, việc tham gia vào chương trình khai mạc nhằm tìm kiếm thế hệ lãnh đạo tiếp theo, để truyền tải mối nguy hiểm hiện tại từ các loại vũ khí hạt nhân tiên tiến hơn về mặt công nghệ ngày nay, quả là một hành trình dài.
Trong số 2.000 ứng viên, 100 người được chọn để tự học trực tuyến - trước khi kết thúc bằng chuyến thăm kéo dài một tuần tại Nhật Bản, tại chính địa điểm xảy ra vụ đánh bom ở Hiroshima và Nagasaki.
Trong nhóm 50 người cuối cùng tham gia chuyến quan sát, ông Liu là người Úc duy nhất.
Ông cho biết, mặc dù đã chuẩn bị, ông vẫn ngạc nhiên về những gì mình học được khi kết nối với những người hibakushas.
"Việc kể lại những trường hợp, mà mọi người được yêu cầu không uống nước rơi từ trên trời xuống và tôi nghĩ rằng điều đó thực sự gây chấn thương cho tôi, vì hình ảnh mà nó mô tả về những đứa trẻ rất khát nước và hy vọng rằng chúng có thể ăn một ít thức ăn hoặc uống một ít nước và nhìn thấy mưa từ trên trời, mà không nhận ra rằng điều đó thực sự rất có hại cho cơ thể chúng".
"Một điều khác cũng có thể là chúng, tôi đoán là mô tả những cơ thể bị cháy đen hoặc bị than hóa trên phố và không thực sự nhận ra đó là đàn ông hay phụ nữ”, Simon Liu.
Ở Hiroshima, hơn 140.000 người đã chết trong vòng vài tháng sau vụ tấn công bằng bom nguyên tử. Nhiều người khác sau đó đã chết vì các bệnh liên quan đến phóng xạ.
Tại Nagasaki, ước tính có 74.000 người đã chết vào cuối năm 1945.
Với 56 cuộc xung đột đang diễn ra trên thế giới, nhiều nhất kể từ khi kết thúc Thế chiến thứ hai theo Chỉ số hòa bình toàn cầu 2024, mối đe dọa từ việc sử dụng vũ khí hạt nhân trong chiến tranh hiện lớn hơn bao giờ hết.
Theo Giáo sư Tilman Ruff, người đoạt giải Nobel Hòa bình, đồng sáng lập Chiến dịch quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân.
"Tôi nghĩ thực tế cơ bản là đây là những vũ khí hủy diệt hàng loạt tồi tệ nhất".
"Chúng được thiết kế để có thể thiêu rụi các thành phố, thiêu rụi hàng triệu thường dân vô tội, gây ra hỗn loạn và hủy diệt môi trường thảm khốc".
"Điều chúng ta biết bây giờ là tác động của vũ khí hạt nhân đối với khí hậu sẽ gây ra hậu quả lớn nhất".
"Ngay cả một cuộc chiến tranh hạt nhân tương đối nhỏ, chỉ liên quan đến một vài phần trăm kho vũ khí hạt nhân của thế giới, vài trăm vũ khí nhắm vào các thành phố có thể tạo ra những cơn bão lửa lớn đến mức, chúng sẽ đưa hàng triệu tấn khói đen lên cao vào bầu khí quyển, nơi nó sẽ lan ra khắp thế giới, tồn tại trong khoảng một thập niên và làm mát, làm tối và làm khô khí hậu bên dưới cũng như tàn phá nông nghiệp”, Tilman Ruff.
Ông cho biết những nỗ lực đạt được mục tiêu, về một thế giới không có vũ khí hạt nhân đã thực sự đạt được động lực, với thỏa thuận ràng buộc pháp lý đầu tiên về lệnh cấm vũ khí hạt nhân, trong Hiệp ước Cấm vũ khí hạt nhân do Liên hiệp quốc đàm phán.
Hơn ba năm sau khi có hiệu lực vào tháng 1 năm 2021, có 93 quốc gia đã ký kết nhưng Úc không phải là một trong số đó.
Tiến sĩ Ruff cho biết hiệp ước là một bước cần thiết, hướng tới một thế giới không có vũ khí hạt nhân và Úc cũng nên ký kết.
“Chúng tôi đã thành công trong việc loại bỏ hơn 80 phần trăm vũ khí hạt nhân từng được chế tạo, vì vậy chúng tôi biết cách thực hiện điều này".
"Chỉ có chín quốc gia tham gia, họ cần nhận ra rằng vũ khí hạt nhân gây nguy hiểm cho người dân của họ, nhiều như bất kỳ quốc gia nào khác".
"Chúng không phải là công cụ an ninh, mà chúng là công cụ gây mất an ninh toàn cầu”, Tilman Ruff.
Được thiết lập hàng năm bởi Bản tin của các nhà khoa học nguyên tử, Đồng hồ Ngày Tận Thế hiện đang ở mức 90 giây trước nửa đêm.
Đồng hồ biểu thị tượng trưng cho thời gian còn lại, để ngăn chặn thảm họa toàn cầu do con người gây ra.
Kho vũ khí hạt nhân của Nga, cuộc chiến của Israel ở Gaza và biến đổi khí hậu đang thúc đẩy khả năng xảy ra một ngày tận thế hạt nhân, trừ khi có sự can thiệp.
Phó giám đốc các chương trình toàn cầu tại Quỹ Obama Châu Á - Thái Bình Dương, là Risa Pieters cho biết cô nhận thức sâu sắc về điều đó.
Cùng với Simon Liu, cô cũng là một nhà lãnh đạo trẻ trong chương trình tìm kiếm thế hệ chiến lược gia và nhà truyền thông tiếp theo, trong lãnh vực giải trừ vũ khí hạt nhân.
Chương trình do Liên hiệp quốc và chính phủ Nhật Bản tài trợ, sẽ diễn ra cho đến năm 2030 với các vòng tham gia mới.
Cô Pieters cho biết quan điểm của cô về vấn đề này đã phát triển rất nhiều, nhờ chương trình và hội nghị do thanh thiếu niên lãnh đạo liên quan, đó là Hội nghị Lãnh đạo Thanh thiếu niên về Giải trừ vũ khí hạt nhân tại Hiroshima vào ngày 29 tháng 8 năm 2024.
Sinh ra trong một gia đình có mẹ là người Nhật và lớn lên ở Hoa Kỳ, cô luôn nhận thức được sự khác biệt trong những câu chuyện và lịch sử về vụ đánh bom nguyên tử được dạy ở trường.
"Tôi nhớ mình đã mang nội dung đó về nhà và hỏi mẹ về nó, rồi mẹ kể cho tôi nghe tất cả những câu chuyện hoàn toàn khác với những gì tôi được nghe hoặc học ở trường".
"Vì vậy ngay từ khi còn nhỏ, việc nhìn thấy sự khác biệt trong các câu chuyện, thực sự đã thu hút sự chú ý của tôi và khiến tôi đặt câu hỏi về nhiều điều, về cách mọi thứ được dạy”, Risa Pieters.
Cô cho biết có rất nhiều hiểu lầm về những gì thực sự đã xảy ra và những tác động và điều quan trọng là những câu chuyện về hibakushas được chia sẻ lại và nhấn mạnh.
"Tôi nghĩ rằng thậm chí gần đây đã thấy sự ồn ào xung quanh bộ phim Oppenheimer, điều đó cũng không bao gồm tiếng nói của nạn nhân, vì vậy khi thấy những khoảng trống này trong cách kể chuyện, tôi cảm thấy đây là công việc cấp bách để tiếp tục làm việc với Hibakusha và đưa những câu chuyện đó đến với càng nhiều đối tượng càng tốt”,Risa Pieters .
Với độ tuổi trung bình của những người sống sót sau vụ đánh bom nguyên tử hiện đã trên 85, cô Pieters cho biết các nhà lãnh đạo thanh niên đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ngọn đuốc.
“Điều hết sức quan trọng là giới thanh niên phải tham gia vào cuộc trò chuyện này, và thanh niên phải có mặt tại bàn vì đây cũng là tương lai của họ”, Risa Pieters.
Còn Simon Liu cho biết, toàn bộ trải nghiệm đã mở rộng quan điểm của mình và vai trò của thanh niên trong việc truyền tải những gì đang bị đe dọa.
"Vì vậy, tôi nghĩ rằng nền tảng này cũng là nguồn cảm hứng cho thanh thiếu niên trên toàn thế giới và cả thanh thiếu niên Úc thực sự tin tưởng vào bản thân".
"Thực sự có lập trường về những gì họ tin rằng, có thể đại diện cho lợi ích của Úc và cũng tạo ra sự thay đổi tích cực trên thế giới".
"Tôi nghĩ rằng, phần thứ hai là quay trở lại với nhận thức".
"Vũ khí hạt nhân là mối đe dọa hiện hữu đối với xã hội, với rất nhiều sự kiện địa chính trị đang diễn ra tại thời điểm này".
"Nó khá tập trung vào ngắn hạn, nhưng thực sự hậu quả lâu dài của việc mọi thứ mở rộng theo cách này có thể dẫn đến việc, vũ khí hạt nhân được sử dụng ở quy mô lớn".
"Tôi nghĩ rằng đó là điều quan trọng, mà chúng ta phải luôn nhận thức được, để truyền tải thông điệp đó qua các thế hệ để nó không bị mất đi theo thời gian”, Simon Liu.
