Hàng trăm ngàn người sẽ mất đi sự hỗ trợ từ NDIS, sau khi những thay đổi nhằm hạn chế sự phát triển của chương trình được Thượng viện thông qua, với sự ủng hộ của Liên đảng đêm qua. Nhiều thay đổi đã bị đảng Xanh, một số nghị sĩ độc lập và các nhà hoạt động vì quyền của người khuyết tật phản đối, họ cho rằng tiến trình này diễn ra quá vội vàng và sẽ gây ra tác hại. Một công cụ đánh giá quan trọng để hỗ trợ những thay đổi này vẫn đang được phát triển, khi các tiểu bang và vùng lãnh thổ chuẩn bị đảm nhận trách nhiệm lớn hơn, trong việc cung cấp hỗ trợ.
Một cuộc cải tổ toàn diện ‘Chương trình Bảo hiểm Khuyết tật Quốc gia’ NDIS đã được Thượng viện thông qua, với sự ủng hộ của Liên đảng và được gửi trở lại Hạ viện do đảng Lao động kiểm soát để phê chuẩn.
Phân tích của Viện Grattan cho thấy, hàng trăm ngàn người sẽ bị loại khỏi chương trình, hoặc bị ngăn cản tham gia theo những thay đổi này.
Người nộp đơn sẽ được đánh giá theo từng giai đoạn, dựa trên một cuộc kiểm tra mới, để xác định khả năng chức năng của họ, việc kiểm tra này vẫn đang được phát triển và sẽ thay thế mô hình dựa trên chẩn đoán hiện tại.
Giám đốc điều hành tạm thời của tổ chức hàng đầu Người Khuyết tật Úc, bà Megan Spindler-Smith cho biết, cộng đồng của bà đang đau buồn.
"Sẽ có những tổn hại, sẽ có những đau thương. Điều chúng ta đang nói đến ở đây, là khi bạn giảm khả năng tiếp cận của mọi người, với các hỗ trợ mà họ cần, để có thể ra khỏi giường, tiếp cận cộng đồng, đi làm, thì về mặt căn bản bạn đang cô lập mọi người”, Megan Spindler-Smith.
Bà nói rằng nhiều cuộc sống sẽ bị thu hẹp lại, bởi những cải cách này, vốn sẽ cắt giảm một nửa các hỗ trợ tham gia xã hội và cộng đồng.
"Nhu cầu hỗ trợ không biến mất, khi nguồn tài trợ bị cắt giảm, hoặc khi các hỗ trợ bị loại bỏ. Chúng chỉ bị đẩy sang các hệ thống hoặc người khác, và điều đó có nghĩa là sự cô lập”, Megan Spindler-Smith.
Kể từ khi bắt đầu vào năm 2013, chi phí của chương trình đã tăng vọt, lên tới 50 tỷ đô la trong năm nay và dự kiến sẽ đạt 100 tỷ đô la trong vòng một thập niên.
Việc cải tổ của chính phủ dự kiến, sẽ tiết kiệm được gần 38 tỷ đô la trong bốn năm tới.
Các nghị sĩ đảng Xanh như Jordan Steele-John cho rằng, việc tập trung vào chi phí tài chính của chương trình, đã khiến nhiều người khuyết tật cảm thấy mình là gánh nặng.
“Nhiều người trong suốt cuộc tranh luận này, trong khi chính phủ đang cố gắng thông qua luật này, đã chia sẻ với tôi rằng, họ cảm thấy như thể họ đang bị nói đến theo cách, khiến họ cảm thấy mình là gánh nặng và điều đó là không ổn”, Jordan Steele-John.
Còn Tổng trưởng Y tế Mark Butler cho biết, việc kiềm chế tăng trưởng chi tiêu là cần thiết, để bảo vệ tính bền vững tài chính và sự chấp thuận của xã hội đối với chương trình.
"Kế hoạch này đưa chương trình trở lại đúng hướng và tôi tin tưởng rằng, nó sẽ bảo đảm sự phát triển trong nhiều thập niên tới. Chương trình này thực sự đã thay đổi cuộc sống của hàng trăm ngàn người, và tôi muốn thấy điều đó tiếp tục diễn ra trong nhiều thập niên tới. Nhưng chúng ta cũng biết rằng, chúng ta cần xây dựng các hỗ trợ, cho những người không bao giờ được dự định thuộc diện được NDIS hỗ trợ, những người có nhu cầu hỗ trợ từ thấp đến trung bình, những loại hỗ trợ cấp hai, mà những người thiết kế cuộc cải cách tuyệt vời này đã hình dung”, Mark Butler.
Sau một cuộc điều tra bất ngờ của Thượng viện, nhận được hơn 4.500 ý kiến đóng góp và chiến dịch vận động bền bỉ từ các nhà vận động, chính phủ đã đạt được thỏa thuận với Liên đảng để thông qua dự luật.
Luật đã trải qua 63 sửa đổi ở cả hai viện, nhưng Giám đốc Chương trình Người khuyết tật tại Viện Grattan là ông Sam Bennett cho biết, những sửa đổi đó chỉ có phạm vi nhỏ.
"Thành thật mà nói, tôi không cho rằng bất kỳ sửa đổi nào trong số đó, là đặc biệt quan trọng. Tôi nghĩ hầu hết chúng chỉ là những điều chỉnh nhỏ, đối với các điều khoản hiện hành trong Đạo luật. Nhiều điều trong số đó, có lẽ được chính phủ thực hiện, để cố gắng làm rõ cách diễn đạt hiện tại của họ”, Sam Bennett .
Trong khi đó Liên đảng đã bảo đảm các sửa đổi, để tạo ra các tội danh gian lận mới, bao gồm cả hình phạt đối với các nhà cung cấp NDIS, vì đã đưa ra các khoản hối lộ hoặc tiền hoa hồng.
Một sửa đổi của đảng Xanh đã làm rõ, yêu cầu phải tìm kiếm tất cả các phương pháp điều trị thích hợp, trước khi đủ điều kiện tham gia NDIS.
Bà Megan Spindler-Smith cho biết, đó là một sự cải thiện đáng kể.
"Hiện tại chúng ta đã có sự làm rõ rất mạnh mẽ rằng, những việc như các biện pháp hạn chế, và đó là bất cứ điều gì hạn chế quyền và tự do đi lại của người khuyết tật, điều đó có thể bao gồm cách ly, kiềm chế bằng hóa chất, kiềm chế bằng cơ học, kiềm chế bằng thể chất hoặc kiềm chế bằng môi trường, những điều đó đang được làm rõ rằng, chúng không phải là một phần của điều đó bởi vì về lý thuyết, chúng có thể phù hợp với tất cả các phương pháp điều trị thích hợp. Các yêu cầu để một người tiếp cận NDIS sẽ thực sự có vấn đề, nếu chúng là một trong những yêu cầu, thuộc tất cả các phương pháp điều trị thích hợp”, Megan Spindler-Smith.
Luật cũng bao gồm hướng dẫn rõ ràng hơn, về những hỗ trợ mà cha mẹ được kỳ vọng cung cấp, làm rõ quyền yêu cầu đánh giá lại và tăng cường bảo vệ người tố giác.
Một sửa đổi khác đã làm rõ phạm vi quyền hạn của bộ trưởng, trong việc cắt giảm kinh phí cho một số loại hỗ trợ.
“Chúng tôi coi đó là điều sẽ bảo đảm rằng, những người cần hỗ trợ và chăm sóc 24 giờ, sẽ không bị ảnh hưởng theo cùng một cách, bởi vì đã có một số lo ngại thực sự”, Megan Spindler-Smith.
Được biết trọng tâm hiện sẽ chuyển sang các chương trình, do các tiểu bang và vùng lãnh thổ tạo ra, chịu trách nhiệm cung cấp các hỗ trợ thay thế, từ tháng 1 năm 2028.
Chúng sẽ được tài trợ thông qua cam kết 5 năm, với 10 tỷ đô la, được chia đều giữa chính phủ các tiểu bang và vùng lãnh thổ với liên bang.
Chương trình tiến triển nhất ở giai đoạn này là ‘Thriving Kids’, một chương trình trị giá 4 tỷ đô la ‘dành cho trẻ em mắc chứng tự kỷ’ từ nhẹ đến trung bình và chậm phát triển.
Chỉ còn 6 tuần nữa là đến ngày tiến hành và tiến độ thực hiện khác nhau tùy từng khu vực, và mặc dù đã đồng ý về nguyên tắc, trong khi Queensland vẫn chưa ký kết.
Tổng Trưởng Mark Butler cho biết, ông vẫn tin tưởng rằng các thời hạn này sẽ được đáp ứng.
"Đó là thỏa thuận mà chúng tôi đã đạt được, với các tiểu bang và vùng lãnh thổ. Chương trình ‘Thriving Kids’ đang được khai triển tốt. Kế hoạch thực hiện đã được thống nhất, với tất cả các tiểu bang và vùng lãnh thổ ngoại trừ Queensland, nơi mà thành thật mà nói cần phải chấn chỉnh lại. Nhưng tất cả các tiểu bang và vùng lãnh thổ khác, đều có kế hoạch thực hiện để xây dựng chúng. Tôi rất tự tin rằng, chúng sẽ được triển khai trước ngày 1 tháng 1”, Mark Butler.
Nhưng ông thừa nhận rằng, phần lớn việc thiết kế và thực hiện cuộc cải tổ này, vẫn còn ở phía trước.
"Chúng ta còn rất nhiều việc phải làm với các nhóm dân số khác, ví dụ như trẻ em trên 9 tuổi, người lớn có nhu cầu hỗ trợ từ thấp đến trung bình. Chúng ta còn rất nhiều việc phải làm với các tiểu bang và vùng lãnh thổ, nhưng chúng ta có thời gian để làm điều đó. Chúng ta đã nhận được cam kết từ tất cả các tiểu bang, các Thủ hiến và Bộ trưởng đã ký thỏa thuận với Thủ tướng hồi đầu năm nay. Chúng ta đã có ngân sách được phân bổ, giờ chúng ta chỉ cần bắt tay vào công việc mà thôi”, Mark Butler.
Được biết một nhóm làm việc kỹ thuật sẽ tư vấn cho chính phủ, về công cụ đánh giá mới trong năm nay và năm tới.
Luật mới dự kiến sẽ được xem xét lại theo luật định, trong vòng 5 năm.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
