Số người chết trong khi bị giam giữ, điều kiện giam giữ trong nhà tù và số các trung tâm tạm giam gia tăng, cũng như thái độ bất động của chính phủ đối với biến đổi khí hậu, được coi là những mối quan ngại cấp bách nhất về nhân quyền của Úc. Phúc trình Toàn cầu 2023 của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, là báo cáo thứ 33 xem xét các hoạt động nhân quyền, ở gần 100 quốc gia.
Các mối quan ngại cấp bách nhất về nhân quyền của Úc, đã được nêu bật trong Phúc trình Toàn cầu năm 2023, của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền.
Đây là bản phúc trình thứ 33 của nhóm vận động nhân quyền quốc tế, trong việc xem xét các hoạt động nhân quyền ở gần 100 quốc gia.
Phúc trình cho biết, các vấn đề chính đối với Úc là số lượng người chết trong khi bị giam giữ ngày càng tăng, điều kiện trong các nhà tù và trung tâm giam giữ, cũng như sự không hành động của chính phủ đối với biến đổi khí hậu.
Vào năm 2022, những tiết lộ đáng lo ngại đã xuất hiện, liên quan đến các điều kiện bên trong hệ thống nhà tù của Úc.
Trong khi đó chính quyền tiểu bang Tây Úc, từ chối lắp đặt máy điều hòa không khí trong các phòng giam, tại Nhà tù Khu vực Roebourne, mặc dù nhiệt độ đạt mức cao kỷ lục 50,5 độ vào năm ngoái, gây rủi ro đáng kể cho sức khỏe của tù nhân.
90 phần trăm dân số nhà tù ở Roebourne là người Thổ Dân.
Vào tháng 11 sau áp lực của công chúng từ Dịch vụ Pháp lý Thổ dân, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cùng các tổ chức khác, chính quyền tiểu bang đã nhượng bộ và cho biết họ sẽ lắp đặt máy điều hòa nhiệt độ, nhưng phải sau mùa hè này.
Trong khi đó người Thổ dân có mặt quá mức đáng kể trong hệ thống tư pháp hình sự của Úc, chiếm 29 phần trăm dân số tù trưởng thành của Úc, trong khi họ chỉ chiếm 3 phần trăm dân số quốc gia.
Ít nhất 17 người bản địa đã chết khi bị giam giữ ở Úc vào năm 2022, tăng từ 11 người vào năm 2021.
Trong khi đó bà Sophie McNeill là nghiên cứu viên cao cấp, của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Úc Châu.
“Điều thực sự kinh hoàng về nhiều vấn đề này, là chúng ta đã biết về chúng từ lâu, nhưng lại nhắm mắt làm ngơ và chúng ngày càng trở nên tồi tệ hơn".
"Chúng ta biết điều này về những cái chết của người Thổ Dân khi bị giam giữ, biết đó là một vấn đề xảy ra hàng năm".
"Ở đây chúng tôi có sự gia tăng lớn về số người chết trong lúc bị giam giữ và nó vẫn chưa được coi là vấn đề cấp bách của quốc gia".
"Vấn đề không nhận được sự chú ý, hay các nguồn lực hoặc kinh phí cần đến”, Sophie McNeill.
Ở Úc, độ tuổi tối thiểu chịu trách nhiệm hình sự hợp pháp là 10, thấp hơn độ tuổi được quốc tế chấp nhận là 14.
Trẻ em Thổ Dân có nguy cơ bị giam giữ, cao gấp 20 lần so với trẻ em không phải là người bản địa.
Ước tính có khoảng 444 trẻ em dưới 14 tuổi, bị cầm tù trong năm qua trên khắp nước Úc.
Bà McNeill nói rằng, bà hy vọng chính phủ Albanese sẽ thực hiện lời hứa bầu cử của mình, để xem xét lại vấn đề.
“Lao động cam kết trong cuộc bầu cử để xem xét độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự ở Úc và chúng tôi thực sự muốn thấy chính phủ liên bang làm chuyện đó càng sớm càng tốt".
"Đã có một số diễn biến khả quan ở ACT và Lãnh thổ phía Bắc, nhưng chúng tôi muốn thấy các tiểu bang và lãnh thổ tăng tuổi chịu trách nhiệm hình sự lên 14”, Sophie McNeill.
Phúc trình cũng nêu ra những quan ngại, liên quan đến việc Úc tiếp tục đối phó những người xin tị nạn ở nước ngoài.
Khoảng 200 người tị nạn và người xin tị nạn vẫn ở nước ngoài, trên đảo Papua New Guinea và Nauru.
Vào năm 2013, Thanush Selvarasa đã bị giam giữ trên đảo Manus ở Papua New Guinea, sau đó ở những nơi khác ở PNG, trước khi được chuyển đến Cơ quan Quá cảnh Nhập cư Melbourne, theo luật Medevac của Úc.
Người tị nạn Sri Lanka nầy sau đó được chuyển đến khách sạn Mantra ở Melbourne, trước khi được trả tự do vào tháng 1 năm 2021.
Anh nầy hiện đang sống ở Sydney bằng thị thực bảo vệ tạm thời có thời hạn sáu tháng và đã gia hạn ba lần, kể từ khi được thả và vẫn không có triển vọng định cư tại Úc.
“Chúng tôi sẽ luôn nhớ rằng đảo Manus là một hòn đảo tù nhân, bởi vì chúng tôi đã phải chịu rất nhiều tra tấn, rất nhiều đau khổ và 13 sinh mạng vô tội đã thiệt mạng trên hòn đảo đó”, Thanush Selvarasa.
Anh ấy nói rằng, khi được chuyển đến trại giam trên bờ ở Melbourne, điều kiện trở nên tồi tệ hơn.
“Nó còn tệ hại hơn đảo Manus, vì họ nhốt tôi trong phòng khách sạn, sau khi họ chuyển tôi đến Úc".
"Phòng ở đó không có không khí trong lành, không có ánh sáng mặt trời, đó là một căn phòng nhỏ mà chúng tôi không thể đi bất cứ đâu”, Thanush Selvarasa.
Chúng tôi muốn chính phủ nhanh chóng chấm dứt tất cả dự án nhiên liệu hóa thạch mới và nhanh chóng chuyển đổi khỏi loại nhiên liệu nầy, Sophie McNeill.
Được biết có 1.045 người tị nạn, đã được nhận vào Hoa Kỳ theo một thỏa thuận tái định cư Úc-Mỹ.
Selvarasa hiện là người ủng hộ nhân quyền, cho những người xin tị nạn.
Anh ấy hy vọng, sẽ thấy chính phủ Úc có hành động ngay lập tức, để tái định cư những người còn lại đang bị giam giữ ngoài khơi.
“Chúng tôi cần thêm nhiều người định cư ở Úc hoặc nước thứ ba càng sớm càng tốt, nhưng nhiều người trong số họ đã bị hủy hoại về tinh thần và thể chất, nên phải chuyển họ đi ngay lập tức để điều trị y tế”, Thanush Selvarasa.
Trong khi đó phúc trình cũng tuyên bố, chính phủ New South Wales đã vi phạm luật pháp quốc tế, khi áp đặt các luật và hình phạt mới, nhắm mục tiêu cụ thể vào những người biểu tình về khí hậu.
Nghiên cứu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho thấy, chính quyền ở New South Wales đã trừng phạt một cách không cân xứng, những người biểu tình vì khí hậu, vi phạm quyền biểu tình ôn hòa của họ.
Bà Sophie McNeill cho biết, luật chống biểu tình mới ở Victoria và Tasmania cũng đưa ra các hình phạt nghiêm khắc, đối với biểu tình bất bạo động.
"Chúng tôi đã thấy những bản án quá đáng dành cho những người biểu tình ôn hòa, lên đến 15 tháng tù giam, 8 tháng không ân xá".
"Điều này gởi một thông điệp khủng khiếp đến khu vực của chúng tôi, khi chúng tôi đang cố gắng khuyến khích các quốc gia Á châu, nơi chúng tôi chứng kiến sự trỗi dậy của chủ nghĩa độc tài, hãy đối xử công bằng với những người biểu tình đối lập, những người bất đồng chính kiến ôn hòa, trong khi tại Úc chúng ta đang tống những người biểu tình ôn hòa vào tù”, Sophie McNeill.
Ngoài ra, phúc trình cũng tuyên bố chính phủ liên bang đã không đáp ứng các nghĩa vụ của Úc theo luật nhân quyền quốc tế, để ngăn chặn tác hại có thể thấy trước hơn nữa, liên quan đến khủng hoảng khí hậu.
Bà McNeill cho biết, trong khi Úc đã thực hiện các bước để giảm phát thải khí nhà kính trong nước, thì cần phải làm nhiều hơn nữa để giảm xuất khẩu dầu và khí đốt.
“Úc vẫn là nước xuất cảng nhiên liệu hóa thạch lớn thứ ba thế giới và chính phủ Albanese không thể là nhà vô địch về khí hậu, nếu họ tiếp tục cho phép mở các dự án dầu khí mới".
"Chúng tôi muốn chính phủ nhanh chóng chấm dứt tất cả dự án nhiên liệu hóa thạch mới và nhanh chóng chuyển đổi khỏi loại nhiên liệu nầy”, Sophie McNeill.
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền cho biết, uy tín của Úc với tư cách là nhà lãnh đạo toàn cầu về dân chủ và nhân quyền trong khu vực, có nghĩa là nước này phải nhanh chóng giải quyết những thiếu sót của chính mình.
