“Đau buồn vì mất mẹ không phải là điều sẽ biến mất gọn gàng theo thời gian. Nỗi đau ấy đến từng đợt, rồi bất chợt quay trở lại trong những cột mốc của cuộc đời… từ sinh nhật, đám cưới, ngày lễ… cho tới những thay đổi trong công việc hay gia đình.”
Đó là chia sẻ của cô Danielle Snelling, đồng sáng lập tổ chức Motherless Daughters Australia.
Danielle nói rằng mất mẹ là một trong những trải nghiệm phổ biến nhất của con người, nhưng nghịch lý là xã hội lại rất ngại nói về đau buồn và tang chế. Nhiều người đang chịu tang cảm thấy họ phải cố tỏ ra mạnh mẽ… phải nhanh chóng trở lại bình thường… hoặc che giấu ảnh hưởng lâu dài của nỗi mất mát với những người xung quanh.
Nhân Ngày của Mẹ sắp tới, tổ chức phi lợi nhuận này đang kêu gọi người dân Úc “nói ra nỗi đau của mình” — Speak Your Grief — đồng thời tạo thêm không gian để những người con gái mất mẹ có thể được lắng nghe và thấu hiểu.
Theo tổ chức Motherless Daughters Australia, hiện có hơn 3 triệu 900 ngàn phụ nữ tại Úc đã mất mẹ. Trong số đó, khoảng 1 triệu 200 ngàn người trải qua mất mát này trước tuổi 44.
Danielle Snelling hiện là giáo viên tại vùng Đông Nam, tiểu bang Victoria. Mẹ cô, bà Rosa, qua đời vì một dạng ung thư phụ khoa hiếm gặp vào năm 2012, khi mới 56 tuổi. Lúc đó Danielle chỉ mới 23 tuổi.
Cô nói vì có mối quan hệ rất gần gũi với mẹ, nên sau khi mẹ mất, cô cảm thấy như cả thế giới của mình sụp đổ hoàn toàn.
“Nỗi đau buồn và sự mất mát người mẹ không phải là điều dễ dàng phai nhạt theo thời gian. Nó đến theo từng đợt và tái xuất hiện qua các cột mốc quan trọng, ảnh hưởng đến cả cuộc sống cá nhân và nghề nghiệp. Tuy nhiên, dù mất mát là điều phổ biến, nỗi đau buồn vẫn là một trong những trải nghiệm khó nói nhất về mặt xã hội, khiến những người con gái đang đau buồn cảm thấy áp lực phải tỏ ra mạnh mẽ, nhanh chóng trở lại cuộc sống bình thường, hoặc che giấu những ảnh hưởng dai dẳng của sự mất mát đối với những người xung quanh.”
Điều khó khăn nhất đối với cô lúc đó không chỉ là đau buồn… mà còn là cảm giác cô độc.
Danielle không quen ai cùng tuổi cũng từng mất mẹ. Cô luôn mong được gặp một người phụ nữ khác có thể hiểu cảm giác ấy… nhưng vào thời điểm đó hầu như không có dịch vụ hỗ trợ nào dành riêng cho những người con gái mất mẹ.
“Ảnh hưởng đối với sức khỏe tinh thần có thể kéo dài nhiều năm, có khi suốt đời, chứ không chỉ trong thời gian đầu sau tang chế. Đặc biệt khi mất mẹ quá sớm, điều đó có thể tác động tới quá trình hình thành bản sắc cá nhân.”
Danielle nói việc mất mẹ có thể dẫn tới lo âu, trầm cảm, cô lập và cô đơn kéo dài. Nhiều phụ nữ cũng gặp khó khăn trong các mối quan hệ gia đình, tình bạn, hoặc phải đối diện thêm nhiều mất mát thứ cấp khác trong đời sống.
Tuy nhiên, theo Danielle, điều thường bị bỏ quên chính là ảnh hưởng đối với công việc và tài chánh.
Motherless Daughters Australia vừa thực hiện một nghiên cứu về năng suất lao động và ảnh hưởng nghề nghiệp đối với phụ nữ mất mẹ.
Kết quả cho thấy gần ba phần tư số người tham gia nói rằng sự nghiệp của họ bị gián đoạn nghiêm trọng sau khi mẹ qua đời.
Có tới 91% cho biết họ phải giảm giờ làm việc — có người giảm tới một nửa thời gian làm việc trước đây.
Trong khi đó, 45% nói họ bị mất hơn 10 ngàn đô la thu nhập vì những gián đoạn liên quan tới đau buồn và tang chế.
Theo ước tính của nghiên cứu, trung bình một người phụ nữ mất mẹ có thể chịu thiệt hại tài chánh hơn 412 ngàn đô la trong suốt cuộc đời.
Riêng trong năm đầu tiên sau khi mẹ mất, gánh nặng tài chánh trung bình đã lên tới khoảng 24 ngàn đô la.
“Điều đáng lo ngại là những ảnh hưởng này thường không được nhìn nhận đúng mức, mặc dù chúng tác động rất lâu dài tới sự ổn định tài chánh, tiến trình nghề nghiệp và đời sống của một người.”
Danielle nói rằng tại nhiều nơi làm việc, chế độ nghỉ tang chỉ kéo dài vài ngày ngắn ngủi. Sau đó, người đang chịu tang thường được kỳ vọng phải quay lại làm việc như bình thường.
“Xã hội và văn hóa của chúng ta hiện vẫn còn rất khó chịu khi nói về đau buồn và mất mát. Vì vậy, nhiều người chọn cách giữ kín nỗi đau của mình, bởi họ cảm thấy người khác khó xử… hoặc họ bị áp lực phải ổn ngay lập tức.”
Theo cô, chính sự im lặng ấy khiến cảm giác cô đơn, cô lập, lo âu và trầm cảm ngày càng nặng nề hơn. Danielle nói đôi khi điều quan trọng nhất không phải là tìm cách nói điều gì thật lớn lao… mà chỉ đơn giản là thừa nhận nỗi mất mát của ai đó.
“Đối với những ai biết một người đang khó khăn trong Ngày của Mẹ năm nay, chỉ cần nhìn nhận nỗi đau ấy thôi đã là điều rất quan trọng rồi.”
Cô khuyến khích mọi người hãy hỏi thăm bạn bè hoặc người thân trước Ngày của Mẹ và ngay trong ngày hôm đó.
“Quan trọng nhất là hãy tạo không gian cho cuộc trò chuyện. Hãy để người đang nhớ mẹ mình có cơ hội nhắc về mẹ, kể những kỷ niệm về mẹ và được nói ra cảm xúc của họ.”
Nhằm giúp cộng đồng dễ dàng bày tỏ sự quan tâm hơn, tổ chức Motherless Daughters Australia đã hợp tác với công ty thiệp trực tuyến Moonpig để thực hiện một bộ thiệp đặc biệt dành cho người đang chịu tang hoặc nhớ người thân đã mất.
Trong Tuần lễ Nhận thức về Mất Mẹ, từ ngày 2 tới ngày 9 tháng Năm, dịch vụ giao thiệp cũng được miễn phí cho người sử dụng mã TAKECARE. Ngoài ra, người dân Úc cũng có thể mua chậu hoa Mother’s Halo Cyclamen tại hệ thống Bunnings để tưởng nhớ người mẹ đã mất hoặc gửi tặng ai đó đang trải qua đau buồn. Hai mươi xu từ mỗi sản phẩm bán ra sẽ được đóng góp cho tổ chức Motherless Daughters Australia.
Danielle nói những cử chỉ nhỏ như vậy có thể giúp những người đang chịu tang cảm thấy họ không đơn độc.
Tổ chức này cũng sẽ tổ chức chương trình MDA Walk and Talk vào ngày 9 tháng Năm — ngày cuối cùng của Tuần lễ Nhận thức về Mất Mẹ.
Người tham gia được mời đi bộ 10 cây số ở bất cứ nơi nào họ muốn, cùng gia đình hoặc bạn bè, như một cách cùng nhau tưởng nhớ, chia sẻ và nâng đỡ nhau trong nỗi đau mất mát.
“Đó là cơ hội để mọi người cùng đứng bên nhau trong tinh thần cảm thông… nơi người ta có thể nói về nỗi đau của mình, nhận được sự nâng đỡ từ những người xung quanh, đồng thời cùng nhớ về mẹ.”
Danielle nói điều mà những người đang chịu tang cần nhất đôi khi không phải là lời khuyên. Mà là cảm giác được lắng nghe. Được hiểu. Và được phép buồn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
