Chính phủ Liên bang đã công bố việc thành lập Ủy ban Điều tra về hệ thống giam giữ thiếu niên và bảo vệ trẻ em. Quyết định này được chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc hoan nghênh, nhưng phe Đối lập và một số lãnh tụ Thổ dân không hài lòng vì họ không được tham khảo ý kiến.
Mọi việc diễn ra sau khi chương trình Four Corners của đài ABC phơi bày những chuyện thiếu niên bị ngược đãi hành hạ trong Trung tâm Giam Giữ Thanh niên Don Dale ở ngoại ô Darwin.
Sau phiên họp nội các đầu tiên của ông kể từ cuộc bầu cử, Thủ tướng Malcolm Turnbull nói các vấn đề đặt ra làm nổi bật tình trạng tỉ lệ thanh niên thổ dân ở tù quá cao.
"Điều quan trọng cần lưu ý là các vấn đề đáng quan ngại tại Trung tâm giam giữ Don Dale có liên quan đến việc đối xử với thanh thiếu niên trong tất cả các trại giam.
Một điều khác cũng quan trọng để lưu ý, là tại Lãnh thổ Bắc Úc, có một số đáng kể thanh thiếu niên thổ dân và người bản địa bị ở tù. Thổ dân chiếm 45 phần trăm số người trong hạn tuổi từ 10 đến 17 ở lãnh thổ Bắc Úc, nhưng chiếm đến 95 phần trăm số người trong độ tuổi đó bị giam giữ. "
Chánh Bộ trưởng Lãnh thổ Bắc Úc Adam Giles nói với đài ABC rằng những hình ảnh khiến người ta phải xúc động trong chương trình Four Corners của đài ABC làm nổi bật sự cần thiết phải có một cuộc cải tổ sâu rộng.
Một mặt bác bỏ lời kêu gọi Chính phủ lãnh thổ Bắc Úc phải từ chức, một mặt ông Giles hoan nghênh việc bổ nhiệm cựu Chánh án Tòa Thượng thẩm Lãnh thổ Bắc Úc Brian Ross Martin lãnh đạo cuộc điều tra.
"Ông ấy là người có nhiều kinh nghiệm trong nhiều lãnh vực pháp quyền ở các nơi khác trên khắp nước Úc; cả ở Lãnh thổ Bắc Úc nữa, và từng là cựu Chánh án Tòa Thượng thẩm từ năm 2004 đến năm 2010.
"Vì vậy, ông có rất nhiều quan hệ lâu nay với Lãnh thổ Bắc Úc."
"Điều mà chúng ta không muốn thấy là tình trạng đã từng xảy ra với các đề nghị của Ủy ban Hoàng gia điều tra tình trạng Thổ dân chết trong tù, đó là một số đề nghị thậm chí không được thông qua, không được áp dụng"
Điều tra đến nơi đến chốn
Ủy ban này sẽ xem xét nguyên nhân gây ra những vấn nạn có tính cách hệ thống cùng sự thất bại của giới chức thẩm quyền trong việc xác định đâu là vấn nạn và sửa chữa chúng. Ủy ban sẽ phúc trình vào tháng Ba năm tới.
Trong cuộc họp báo sau khi được bổ nhiệm, Thẩm phán Martin nói rằng có nhiều vấn đề cần được điều tra cặn kẻ.
"Việc đầu óc phân biệt chủng tộc có đóng vai trò gì không trong những vụ này sẽ là một phần của cuộc điều tra.
"Đây là cuộc điều tra về hệ thống bảo vệ trẻ em, về cái lề thói đã ăn sâu trong hệ thống này.
"Quý vị sẽ lưu ý là trong các điều khoản quy định nội dung cuộc điều tra có cả những câu hỏi về cái lề thói đã ăn sâu trong hệ thống này.
"Hẳn nhiên là nếu người ta tin rằng những chuyện như vậy xảy ra là do đầu óc phân biệt chủng tộc, thì phải trưng ra bằng chứng trước Ủy ban điều tra. "
Tổng tưởng Tư pháp George Brandis cho biết vị lãnh đạo Ủy ban Hoàng gia đã được yêu cầu điều tra để xác định xem có bất cứ hành vi vi phạm pháp luật nào xảy ra trong những vụ này không.
"Ủy ban cũng sẽ cân nhắc xem liệu bất kỳ các đối xử nào như vậy có thể là một sự vi phạm luật pháp liên bang hay luật pháp Lãnh thổ Bắc Úc hay không, có vi phạm trách nhiệm chăm sóc của lãnh thổ Bắc Úc hay những trách nhiệm liên quan khác, có vi phạm các nghĩa vụ về nhân quyền mà nước Úc hoặc Lãnh thổ Bắc Úc đã thông qua, hoặc vi phạm bất kỳ chính sách nào liên quan, có vi phạm quy định, thủ tục, tiêu chuẩn hoặc phương cách điều hành quản lý áp dụng cho các cơ sở đó không."
Ém nhẹm những gì đã điều tra trước đây?
Dân biểu thuộc hàng ghế trước của đảng Lao động Ed Husic đã nói trên đài Sky News rằng ông thấy thật kinh khủng là những chuyện như vậy có thể xảy ra tại Úc, bởi lẻ ông vẫn cho rằng nước Úc được điều hành theo một tiêu chuẩn cao hơn so với phần lớn các nước khác trên thế giới.
"Khi tôi xem chương trình đó vào tối hôm thứ hai, điều khiến tôi bàng hoàng là đã có các cuộc điều tra, nhiều chuyện ngược đãi đã được phơi bày, và các báo cáo đã được giữ bí mật.
"Điều này tồi tệ ở hai mặt. Một là, rõ ràng những kẻ chịu trách nhiệm về chuyện quản lý yếu kém và đối xử tệ hại như vậy không bị buộc phải chịu trách nhiệm nhiệm; và hai là, không hề có nỗ lực nào để đem lại sự minh bạch trong suốt quá trình đó, nhằm bảo đảm bảo rằng mọi việc được thực hiện đúng đắn . "
Lãnh tụ đảng Xanh Richard Di Natale nói với Sky News rằng sau cuộc điều tra của Ủy ban Hoàng gia này, nên có một cuộc điều tra khác trên toàn quốc về tình trạng thổ dân bị tù giam.
"Nay chúng ta phải tuần tự thực hiện mọi việc. Trong giai đoạn một, nên xem xét những vấn đề cấp bách tai Lãnh thổ Bắc Úc, để đưa ra các đề nghị và bảo đảm sao cho những đề nghị đó được thực hiện.
"Điều mà chúng ta không muốn thấy là tình trạng đã từng xảy ra với các đề nghị của Ủy ban Hoàng gia điều tra tình trạng Thổ dân chết trong tù, đó là một số đề nghị thậm chí không được thông qua, không được áp dụng.
"Chúng ta đều biết các chuyện phải xảy ra , chúng ta phải làm gì. Bởi vậy cho nên chính phủ phải cam kết áp dụng toàn bộ những đề nghị Ủy ban đưa ra. Phải giải quyết chuyện ở lãnh thổ Bắc Úc trước, và rồi tiến tới một cuộc điều tra rộng rãi trên toàn quốc. "
Trong khi đó, chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc đang tìm địa điểm khác để đưa gần 40 thiếu niên ở Trung tâm Don Dale đến giam giữ tiếp.
