Tình trạng xuống cấp của hệ thống đường bộ tại tiểu bang Victoria, đang trở thành một chủ đề nóng trên chính trường, khi số lượng hư hỏng phát sinh hiện đã vượt xa khả năng sửa chữa của các cơ quan hữu trách. Các chuyên gia cho rằng cần tăng đầu tư và ứng dụng công nghệ mới, để phát hiện sớm hư hỏng, trước khi mặt đường xuống cấp nghiêm trọng.
Gần một nửa mạng lưới đường bộ do tiểu bang Victoria quản lý, hiện được xếp vào loại kém hoặc rất kém.
Một tai nạn thương tâm làm dấy lên những lo ngại mới.
Cái chết của ông Peter Mason 71 tuổi, trên một tuyến đường vùng quê Victoria, đã một lần nữa thu hút sự chú ý của công luận, đối với vấn nạn ổ gà đang ngày càng nghiêm trọng.
Ông Mason tử nạn hôm Chủ nhật, sau khi xe mô-tô của ông đâm phải một ổ gà trên Western Highway, gần thành phố Ballarat.
Ông Rob Salvatore, Chủ tịch Hiệp Hội Xe Mô-tô Victoria, nhận định vụ việc là lời cảnh báo rõ ràng, về những nguy hiểm do tình trạng đường sá xuống cấp gây ra. Trong khi đó, lãnh tụ đảng Quốc gia Victoria, ông Danny O'Brien, kêu gọi tiến hành sửa chữa khẩn cấp, để ngăn ngừa thêm các trường hợp tử vong tương tự.
Được biết chất lượng đường xá, hiện đã trở thành một đề tài tranh luận quan trọng, trước cuộc bầu cử tiểu bang sẽ diễn ra vào tháng 11 tới.
Thủ hiến Ben Carroll tháng trước, cũng thừa nhận.
“Chúng tôi đang bỏ ra rất nhiều tiền để sửa ổ gà. Nhưng phải nói thẳng rằng, hệ thống hiện nay không hoạt động hiệu quả. Chúng ta cần làm tốt hơn", Ben Carroll.
Đến ngày thứ Ba hôm qua, ông Carroll cho biết ổ gà được cho là nguyên nhân dẫn đến tai nạn của ông Mason, đã được khắc phục.
Nhìn chung, gần một nửa hệ thống đường bộ ở tình trạng kém.
Theo báo cáo mới của Tổng Kiểm toán Victoria, được trình Quốc hội tiểu bang tuần qua, gần 50% trong hơn 23.000 km đường bộ, thuộc quyền quản lý của chính quyền tiểu bang, đã ở tình trạng kém hoặc rất kém trong năm 2024.
Con số này tăng đáng kể so với mức 39% vào năm 2021.
Các nguyên nhân chính được nêu bao gồm, khối lượng sửa chữa tồn đọng ngày càng lớn, chi phí xây dựng và bảo trì gia tăng, thiếu đầu tư trong thời gian dài, thiệt hại do lũ lụt và áp lực từ lưu lượng giao thông và vận tải hàng hóa ngày càng tăng.
Đáng chú ý, tốc độ xuất hiện các hư hỏng mới, hiện đang vượt tốc độ sửa chữa.
Khoảng cách giữa số lượng đường xá hư hỏng được phát hiện và số lượng được khắc phục, đã tăng hơn gấp đôi, trong giai đoạn từ tháng Giêng năm 2025 đến tháng Sáu năm 2026.
Theo ước tính của Bộ Giao thông bang Victoria, cần hơn 3 tỷ đô-la, để duy trì mặt đường hiện hữu và thay thế các tuyến đường đã hết tuổi thọ sử dụng. Tuy nhiên ngân sách được phân bổ cho niên khóa 2026-2027 chỉ vào khoảng 1,04 tỷ đô-la.
Câu hỏi đặt ra hiện nay là giải pháp nào cho hệ thống đường bộ?
Kể từ khi lên nắm chức vụ Thủ hiến vào tháng Bảy, ông Ben Carroll cam kết đưa chính quyền trở lại với những vấn đề căn bản, trong đó có việc sửa chữa đường sá.
Ông đã công bố khoản đầu tư bổ sung 352 triệu đô-la, nhằm tăng gấp đôi số ổ gà được sửa trong năm nay, từ 250.000 lên 500.000, nâng tổng ngân sách quản lý tài sản đường bộ lên 1,39 tỷ đô-la.
Trong khi đó, phe đối lập đề nghị chi 5 tỷ đô-la trong vòng 4 năm tới, tương đương mức tăng 25% so với hiện nay, với mục tiêu sửa chữa và bảo trì đường sá, trong đó có việc khắc phục một triệu ổ gà.
Tuy nhiên một số chuyên gia cho rằng, chỉ tập trung vá ổ gà là chưa đủ.
Đó là việc “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”.
Theo báo cáo của Viện Grattan năm 2023, nhiều hội đồng địa phương tại Úc, hiện áp dụng mô hình được gọi là “sửa chữa khi quá tệ”, nghĩa là chỉ can thiệp khi đường đã xuống cấp nghiêm trọng, hoặc gần như không thể sử dụng.
Báo cáo chỉ ra rằng: Chi phí sửa chữa lớn thường cao gấp 5 đến 10 lần, so với chi phí bảo trì phòng ngừa và nhiều hội đồng địa phương, đặc biệt ở vùng nông thôn, thiếu cả ngân sách lẫn năng lực kỹ thuật, để duy trì mạng lưới đường bộ rộng lớn.
Trong khi đó Viện Grattan đề nghị, tăng thêm 600 triệu đô-la mỗi năm cho các khoản trợ cấp tài chính địa phương, bổ sung 400 triệu đô-la cho chương trình Roads to Recovery và thành lập quỹ 200 triệu đô-la mỗi năm, để nâng cấp các tuyến đường vận tải trọng điểm.
Được biết, có nhiều công nghệ có thể giúp phát hiện ổ gà, trước khi chúng xuất hiện.
Ông Ambarish Kulkarni, chuyên gia hạ tầng giao thông thuộc Đại học Swinburne, cho rằng, công nghệ có thể đóng vai trò ngày càng quan trọng ,trong việc dự báo hư hỏng mặt đường.
Theo ông, ổ gà thường không xuất hiện đột ngột, mà được báo trước bằng nhiều dấu hiệu như: Các vết nứt hình mai rùa (crocodile cracking), những rãnh lún theo vệt bánh xe, các vết nứt chạy dọc mép đường và hiện tượng đọng nước sau mưa.
Nghiên cứu của ông Kulkarni đã thử nghiệm việc sử dụng các công cụ như Máy bay không người lái (drone), Camera gắn trên phương tiện giao thông và Mô hình học máy (machine learning).
Những công nghệ này có thể tạo ra mô hình số hóa của mặt đường và phát hiện sớm các điểm xuống cấp, trước khi hình thành ổ gà lớn, ông nhận định.
“Ổ gà đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn, trên khắp Victoria, đặc biệt là tại Melbourne. Đây là một mối quan ngại lớn, đối với người sử dụng đường xá”, Ambarish Kulkarni.
Theo kết quả nghiên cứu, việc ứng dụng công nghệ có thể giúp giảm gần một nửa chi phí giám sát và bảo trì, đồng thời chuyển từ cách tiếp cận bị động, sang bảo trì dự báo và phòng ngừa.
Nói chung đây là một vấn đề mang tính toàn quốc.
Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng, vấn đề không chỉ riêng của Victoria.
Một báo cáo của Ủy ban Quốc hội Liên bang năm 2023, về tác động của thời tiết cực đoan đối với đường sá Úc cho thấy, các chính quyền hiện thiếu dữ liệu đồng bộ về tình trạng đường bộ trên toàn quốc.
Phúc trình cho biết.
“Điều tối quan trọng, là các cấp chính quyền phải có được nguồn dữ liệu đáng tin cậy và nhất quán, để hỗ trợ việc đầu tư chiến lược và bảo trì phòng ngừa, dựa trên bằng chứng”, một báo cáo của Ủy ban Quốc hội Liên bang.
Được biết, hiện nay chính quyền tiểu bang và vùng lãnh thổ, chịu trách nhiệm các tuyến xa lộ chính, còn Hội đồng địa phương quản lý phần lớn đường giao thông địa phương.
Tuy nhiên, nhiều hội đồng địa phương không đủ ngân sách hoặc thiết bị chuyên dụng, để tiến hành các cuộc khảo sát thường xuyên, về chất lượng đường sá.
Do đó, báo cáo kêu gọi một cách tiếp cận mang tính quốc gia, với sự phối hợp giữa các cấp chính quyền cùng một hệ thống, ghi nhận và đánh giá tiêu chuẩn hóa.
Thế nhưng Victoria đứng đầu về số lượng báo cáo ổ gà.
Mặc dù dữ liệu chính thức còn nhiều khoảng trống, số liệu từ ứng dụng Snap Send Solve, nơi người dân có thể báo cáo các vấn đề, như ổ gà đến cơ quan liên hệ, cho thấy Victoria là tiểu bang có số lượng khiếu nại báo cáo cao nhất nước.
Trong 12 tháng tính đến tháng Ba năm 2026, Victoria ghi nhận 33.115 báo cáo đường xá hư hỏng, New South Wales ghi nhận 22.291 báo cáo và Queensland ghi nhận có 19.441 báo cáo.
Những con số này cho thấy, vấn đề ổ gà không còn chỉ là sự bất tiện đối với người lái xe.
Đối với nhiều chuyên gia, đây là dấu hiệu của một thách thức hạ tầng sâu rộng hơn, đó là nước Úc đang thiếu một chiến lược thống nhất, dài hạn và dựa trên dữ liệu để bảo vệ hệ thống đường bộ, trước áp lực ngày càng lớn từ thời tiết cực đoan, lưu lượng giao thông gia tăng và nhiều năm đầu tư chưa đầy đủ.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
