Phải chăng dàn lãnh đạo Trung Quốc đang trải qua một cuộc thanh trừng?

Cũng giống như việc Ngoại trưởng Tần Cương của Trung Quốc bị cách chức, sau khi ông biến mất trong vòng một tháng, hiện nay đang có những đồn đoán về một cuộc thanh trừng đang xảy ra trong quân đội Trung Quốc.

Vậy chúng ta đang nói về những ai?

Hôm thứ Hai, Chủ tịch Tập Cận Bình đã khiến mọi người ngạc nhiên khi thông báo hai trung tướng đã được thăng thượng tướng, nhưng ông còn cho biết hai thượng tướng vừa thăng chức cũng là hai nhà lãnh đạo phụ trách Lực lượng Tên lửa chiến lược, hay SRF.

Tuy nhiên, chúng ta không biết điều gì đã xảy ra với những người tiền nhiệm của họ.

Wang Houbin, thuộc Hải quân, hiện nay sẽ là người đứng đầu Lực lượng Tên lửa chiến lược SRF, và Xu Xisheng, thuộc Không quân, nay sẽ là chính ủy của Lực lượng Tên lửa chiến lược này, tuy nhiên không có thông tin nào về hai người lãnh đạo tiền nhiệm mà họ thay thế.

Còn lại chỉ là tin đồn.

Tuy nhiên Drew Thompson, nhà nghiên cứu tại Trường Chính sách Công Lý Quang Diệu của Singapore, nói với SBS News rằng ông cố gắng nhìn nhận vấn đề một cách rõ ràng.

"Các tin đồn dường như đi theo một đường dây khá nhất quán mà có thể dẫn chúng tiến đến trở thành sự thật. Gần đây chúng ta đã nhìn thấy việc loại bỏ bộ trưởng ngoại giao sau một tuần đồn đoán. Vì vậy, các tin đồn dường như đang có hiệu lực. Chắc chắn có một khuôn mẫu, và có lẽ chúng ta có thể nói trong trường hợp này là: có lửa thì mới có khói."

Những lời đồn cho rằng hai nhà lãnh đạo tiền nhiệm của lực lượng tên lửa đang bị điều tra về tội tham nhũng, một biện pháp được ưa thích của Chủ tịch Tập Cận Bình nhằm thanh trừng và loại bỏ các quan chức.

Kuo Yu-jen, giáo sư tại Đại học Quốc gia Sun Yat-sen của Đài Loan, cũng cố gắng nhìn rõ tình hình này và còn lưu ý tầm quan trọng của lực lượng tên lửa SRF.

"Lực lượng tên lửa này mang khả năng răn đe chiến lược to lớn, đặc biệt là nhằm chống lại Hoa Kỳ. Và lực lượng tên lửa Trung Quốc thực sự đang kiểm soát kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc."

Hai quan chức hàng đầu quân đội có lẽ không phải là những người duy nhất bị cách chức.

Arthur Ding, Giáo sư danh dự tại Đại học Quốc gia Chengchi ở Đài Bắc, cũng lưu ý rằng hai người đàn ông đã không được thay thế bởi các sĩ quan đến từ chính lực lượng tên lửa mà là người ngoài thay vào.

"Tổng cộng khoảng 10 sĩ quan, đó là những sĩ quan cấp cao nhất bị điều tra. Vì vậy, chúng tôi nghĩ đó là một vấn đề rất nghiêm trọng. Bởi vì thông thường họ thăng chức cho ai đó từ cấp dưới tiếp theo, nhưng lần này họ chọn người từ hải quân và từ không quân."

Đưa người thay thế từ các nhánh quân khác là bất thường và cho thấy rằng điều quan trọng hiện nay là lòng trung thành hơn là chuyên môn.

Drew Thompson nói:

"Tôi nghĩ ông Tập Cận Bình có nhận thức sâu sắc về các mối nguy cơ. Và ông ấy phải cân bằng những nguy cơ đó. Nhưng tôi nghĩ ưu tiên của ông Tập Cận Bình là rõ ràng, ông ấy cần củng cố Đảng, ông ấy phải bảo đảm ổn định xã hội, và ông ấy phải bảo đảm lòng trung thành với Đảng Cộng sản và tập trung vào nhiệm vụ giữ cho Đảng cầm quyền.”

Ông nhận xét thêm rằng những màn trình diễn không rõ ràng như vậy thường có tác động xấu đến các doanh nghiệp.

Giáo sư Ding cũng lưu ý rủi ro mà cuộc thanh trừng này sẽ gây ra cho ông Tập Cận Bình trong bộ máy nhà nước Trung Quốc.

"Tại sao lại khó xử? Bởi vì tất cả họ đều do ông Tập Cận Bình đề bạt. Chuyện này trở nên khá mất mặt đối với ông Tập Cận Bình. Chuyện này thực sự ám chỉ rằng ông Tập Cận Bình không tin tưởng vào lực lượng tên lửa của quân đội Trung Quốc. Vì vậy, tất cả chúng tôi đều tin rằng đây là một sự cố nghiêm trọng."

Vậy, nếu thanh trừng những quan chức này mang lại rủi ro cho ông Tập Cận Bình, thì tại sao ông vẫn làm điều đó?

Giáo sư Kuo nói câu trả lời có thể nằm ở Bộ Quốc phòng Mỹ, cơ quan đã gây xôn xao Trung Quốc khi công bố một báo cáo cụ thể.

“Bộ Quốc phòng Mỹ đã công bố một báo cáo đặc biệt về lực lượng tên lửa Trung Quốc, từ lực lượng tên lửa chiến lược, triển khai, thiết bị và vị trí chiến lược, hay biện pháp thao túng chiến lược... Báo cáo cụ thể đó đã gây sốc cho các nhà lãnh đạo hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đặc biệt là chính ông Tập Cận Bình."

Việc công bố báo cáo này cũng có thể là nguyên nhân khiến cựu Ngoại trưởng Tần Cương gặp rắc rối.

Và việc phát hiện ra rằng Hoa Kỳ biết quá nhiều về Lực lượng Tên lửa Trung Quốc có thể đã gây sốc đến mức bất kỳ sự mất thể diện nào cũng chẳng có ý nghĩa gì khi so sánh.

Giáo sư Kuo giải thích.

"Ông Tập Cận Bình không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thanh trừng. Vụ rò rỉ thông tin tình báo quân sự này quá nghiêm trọng. Không chỉ Trung Quốc mất con bài mặc cả chiến lược này. Nó cũng là một thách thức rất nghiêm trọng đối với vị thế của Tập Cận Bình."

Vì vậy, Lực lượng Tên lửa Trung Quốc có thể đang trải qua một cuộc thanh trừng lãnh đạo vì Hoa Kỳ đã biết được quá nhiều về cách thức hoạt động của lực lượng này và một số người cần phải trả giá.

Và nó còn có hàm ý về vị trí của Chủ tịch Tập Cận Bình trong Đảng và nhà nước Trung Quốc.

Nhưng nó có làm thay đổi bất cứ điều gì về tình hình quân sự xung quanh Trung Quốc không?

Giáo sư Kuo không nghĩ như vậy.

"Nhiệm vụ đầu tiên của họ sẽ là điều tra thêm và thanh trừng thêm các quan chức quân sự tại lực lượng tên lửa. Lực lượng không quân và hải quân Trung Quốc sẽ thực hiện nhiệm vụ của họ như thường lệ như chúng ta đã chứng kiến ​​trong những năm qua."