Cộng hòa Dân chủ Congo luôn bất ổn và mất an ninh do các nhóm phiến quân quấy nhiễu đã vài thập niên, nhưng năm nay sự mất an ninh lên cao điểm khiến các nguyên thủ quốc gia một số nước Châu Phi nhóm họp ở Angola để tìm cách chấm dứt bằng cách đưa một lực lượng quốc tế đến Congo. Tuy nhiên, mối liên hệ tiềm ẩn giữa các quốc gia này với một số nhóm phiến quân đang là vấn đề gây tranh cãi.
Cộng hòa Dân chủ Congo đã phải đối mặt với bạo lực ở các tỉnh phía đông trong nhiều thập niên.
Khu vực này, được gọi là Kivu, đã bị ảnh hưởng bởi các cuộc nổi dậy trong nhiều năm và năm nay đã chứng kiến sự trỗi dậy mà các quốc gia châu Phi hiện đang cố gắng dập tắt.
Kể từ năm 1999, Liên Hợp Quốc đã duy trì sự hiện diện quân sự trong khu vực dưới tên Monusco, nhưng người dân địa phương chỉ trích hiệu quả của nó và họ biểu tình kêu gọi rút quân.
Giờ đây, các nhà lãnh đạo châu Phi chính thức nhúng tay vào.
Người phát ngôn của chính phủ Congo Patrick Muyaya nói rằng đây không phải là một cuộc chiếm đóng của nước ngoài, mà là sự hỗ trợ của một số quốc gia châu Phi đối với quân đội Congo.
"Liên quân khu vực trên thực tế là một lực lượng hỗ trợ. Không có phần lãnh thổ nào của Congo bị lực lượng nước ngoài chiếm đóng nếu như không có lực lượng vũ trang của chúng tôi - lực lượng vũ trang của Cộng hòa Dân chủ Congo. Các biện pháp được thực hiện ở Luanda đã tính đến những vấn đề cần thiết nằm ngoài tình hình hiện nay, bằng mọi giá phải duy trì vai trò của quân đội chúng ta, đó là bảo đảm sự toàn vẹn lãnh thổ của chúng ta."
Năm nay, Congo gia nhập Cộng đồng Đông Phi, the East African Community E-A-C, bao gồm một số nước láng giềng như Tanzania, Rwanda, Uganda và Kenya.
E-A-C sẽ gửi quân đến Kivu, bao gồm binh lính từ Kenya, Uganda và Rwanda.
Và tại một hội nghị thượng đỉnh ở Ăng-gô-la tuần này, một tuyên bố chung đã được thông qua dưới sự bảo trợ của cựu Tổng thống Kenya Uhuru Kenyatta, được ký kết bởi Congo, Rwanda, Burundi và Ăng-gô-la.
Tuyên bố yêu cầu ngừng bắn bắt đầu giữa các nhóm phiến quân và lực lượng vũ trang.
Christophe Lutundula, Bộ trưởng Ngoại giao Congo, đã trở lại Kinshasa, bình luận về yêu cầu ngừng bắn này không chỉ hướng tới M23, nhóm nổi bật nhất trong số hơn một trăm nhóm vũ trang ở Kivu.
"Cuộc đối thoại chính trị này, dưới bất kỳ hình thức nào, là giữa nguyên thủ quốc gia và các nhóm vũ trang muốn đưa ra lời đề nghị hòa bình. Nếu có một nhóm từ chối, không bắt tay, họ sẽ bị coi là tiêu cực và phải đối mặt với lực lượng liên quân khu vực. Chúng tôi muốn nhắc rằng lực lượng khu vực không chỉ dành cho M23, mà cho tất cả các cuộc nổi dậy ở đó. Và đó là lý do tại sao chúng tôi tổ chức cuộc họp báo này."
Nhóm phiến quân M23 là mối quan tâm lớn nhất trong khu vực.
Vào đầu những năm 2000, nó đã tàn phá Kivu và chiếm Goma, thành phố quan trọng nhất của các tỉnh.
Nó đã tan rã vào năm 2012, nhưng tàn quân của nó tạo thành nhiều nhóm nhỏ có vũ trang vẫn tiếp tục hoạt động ở Kivu, tranh giành quyền kiểm soát các mỏ và lại bắn nhau dữ dội trong năm nay.
Đối với người dân ở Kivu, họ cáo buộc Rwanda là thủ phạm đằng sau M23, rằng Rwanda đã hỗ trợ M23 để giành quyền kiểm soát khoáng sản trong khu vực.
Uganda cũng được cho là hỗ trợ các nhóm vũ trang.
Điều này khiến lực lượng gìn giữ hòa bình trong tương lai trở nên gây tranh cãi.
Các cuộc biểu tình nổ ra ở Goma, là chủ tịch của Tổ chức Xã hội Dân sự Bắc Kivu, John Banyene, vạch mặt chỉ tên các nước láng giềng của Congo.
"Chúng tôi yêu cầu cộng đồng quốc tế kêu gọi các nguyên thủ quốc gia Rwanda và Uganda khẩn trương loại bỏ các máy bay chiến đấu của họ được ngụy trang dưới nhãn hiệu M23-RDF-UPDF. Cộng đồng quốc tế cần trừng phạt Rwanda và Uganda vì hành vi xâm lược Công hòa Dân chủ Công-gô DRC trong hơn 25 năm, cần thành lập một tòa án đặc biệt ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo để xét xử những kẻ chịu trách nhiệm về các hành động tàn bạo và tội ác đã gây ra từ năm 1996 đến nay. Chúng tôi cũng yêu cầu Rwanda đối thoại với Lực lượng Dân chủ Giải phóng Rwanda FDLR, với Uganda, đối thoại với Lực lượng dân chủ đồng minh ADF, đối thoại với Burundi và với Ntabara Đỏ."
Giáo sư người Congo Andre Renzaho của Đại học Western Sydney, cũng nhấn mạnh nghịch lý của việc Rwanda chiến đấu ở cả hai phía.
"Làm sao bạn có thể hiện diện ở cả hai phía, vừa là người hỗ trợ các phiến quân nổi dậy và vừa tham gia vào lực lượng liên quân khu vực để chiến đấu với họ? Bạn có sẵn sàng chiến đấu với chính những người mà bạn đang bảo trợ không? Đây là lý do tại sao chúng tôi phản đối."
Nếu các nhóm nổi dậy không chấp nhận lệnh ngừng bắn và rút khỏi lãnh thổ mà chúng chiếm giữ, chúng sẽ phải đối mặt với lực lượng liên quân khu vực.
Nhưng ở Kivu, sự phẫn nộ đối với Rwanda và Uganda vẫn còn cao và hiệu quả của lực lượng liên quân khu vực vẫn chưa được chấp nhận.
