Một cụ bà đã bị đưa từ quốc gia Ba Lan bị chiếm đóng đến vùng Tây Bá Lợi Á xa xôi thời Liên Xô cũ trong Thế chiến thứ hai đã được chính phủ Ba Lan vinh danh tại Melbourne.
Bà cụ 95 tuổi là một trong số khoảng một triệu người Ba Lan đã trải qua nhiều năm sống hết sức khổ cực trong hoàn cảnh khiếp đảm nhất.
Thời thơ ấu của bà Ada Murkies đã chấm dứt đột ngột vào năm 1940, khi các binh sĩ Nga ập đến nhà bà vào một đêm, tại vùng đông bộ Ba Lan lúc đó đã bị Liên Xô chiếm đóng.
"Họ ập đến nhà tôi vào lúc 2 giờ sáng và cho chúng tôi 2 tiếng đồng hồ để ra đi, họ nói 'mang theo quần áo ấm'".
Bà lúc đó 17 tuổi, và bà hỏi một câu mà có thể khiến bà bị mất mạng.
"Tôi hỏi một người mang súng 'Tôi có thể chơi một đoạn nhạc tôi yêu thích trên đàn dương cầm để tỏ lời tạm biệt hay không?' Anh ta nói 'Được' và tôi đã chơi điệu nhạc êm dịu, một khúc nhạc thật buồn".
Bà Murkies và mẹ cùng người bà, người em trai và em gái ngồi chen chúc nhau trong một toa xe chở gia súc, mà họ chẳng biết nơi đến là đâu.
Hai tuần lễ sau, họ cuối cùng đặt chân đến Tây Bá Lợi Á.
Họ thuộc con số hơn một triệu người Ba Lan, bị đày sang Liên Xô sau năm 1939, phần lớn bị buộc làm việc trong các mỏ vàng hay khai thác gỗ.
Bà Murkies cho biết, cái giá lạnh là không thể tưởng tượng được.
"Mùa đông ở đó thật khủng khiếp, chúng tôi chẳng có ý kiến nào cả. Sống qua những mùa đông khiếp đảm đó quả là một phép mầu kỳ diệu. Chúng tôi phải học cách phải thở làm sao, bởi vì quí vị không thể cứ ra ngoài khi nhiệt độ xuống âm 40 độ như vậy, thật là khủng khiếp".
Trong khi đó, cả gia đình mong ngóng tin tức của người cha bà Murkies.
"Tôi nghĩ mẹ tôi quả thật can đảm, thực sự quyết tâm và có nhiều sáng kiến. Tôi nghĩ đó là bằng chứng thực sự từ cái đêm mà bọn lính Nga đến và bà đã yêu cầu được dạo đàn dương cầm, khi những người còn lại trong nhà lo chuẩn bị các túi đeo lưng", một người con gái của bà Murkies.
Một sĩ quan trong quân đội Ba Lan, sau nầy được biết đã bị Đức Quốc Xả bắt được, rồi bị trao lại cho Nga và Nga đã giết chết hơn 20 ngàn người Ba Lan trong vụ thảm sát Katyn.
Khi chính phủ Nga cuối cùng cho phép thành lập quân đội Ba Lan, để giúp chống lại Đức Quốc Xả và Phát Xít, bà Murkies đăng ký gia nhập quân đội.
"Tôi gia nhập quân đội bởi vì tôi thấy đó là con đường duy nhất để được tự do, ngay cả khi tôi chẳng hiểu tôi sẽ làm gì nữa, bởi vì tôi luôn luôn nghĩ rằng quân đội luôn cần có các y tá, thế nhưng tôi chưa có một kinh nghiệm nào về nghề y tá cả".
Bà làm việc như một hiệu thính viên, theo dõi các tín hiệu radio và gặp gỡ chồng bà.
Sau chiến tranh, họ di cư sang nước Úc.
Nay với tuổi 95, bà được vinh danh về việc chính phủ Ba Lan, nhìn nhận những khổ đau mà bà đã trải qua.
Đại sứ Ba Lan tại Úc, ông Michal Koloziejski trao tặng bà huy chương có tên là, Siberian Exile Cross trong một buổi lễ tại Melbourne.
"Buổi lễ hôm nay là một dịp để bày tỏ lòng tôn kính của chúng tôi đối với những người Ba Lan đã chiến đấu trong Thế chiến thứ hai, đó cũng là dịp đễ hồi tưởng lại hành động hào hùng của bà Murkies".
Các cô con gái của bà mà bà có 4 người con tất cả, nói rằng họ hết sức hãnh diện về lòng can đảm và chịu đựng của người mẹ.
"Mẹ tôi đã trải qua rắt nhiều chuyện khó khăn như vậy, tôi muốn nói là tôi không biết làm thế nảo quí vị sống trong cuộc sống an bình, sau khi trải qua những gì mà bà đã vượt qua. Vì vậy tôi nghĩ quả là kỳ diệu khi bà được nhìn nhận và tưởng thưởng".
"Tôi nghĩ mẹ tôi quả thật can đảm, thực sự quyết tâm và có nhiều sáng kiến. Tôi nghĩ đó là bằng chứng thực sự từ cái đêm mà bọn lính Nga đến và bà đã yêu cầu được dạo đàn dương cầm, khi những người còn lại trong nhà lo chuẩn bị các túi đeo lưng".
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
