Khủng hoảng chi phí sinh hoạt cùng bóng ma lạm phát đang đẩy số tiền cần thiết để người dân Úc an hưởng tuổi già lên những cột mốc kỷ lục. Giữa bối cảnh giá điện, xăng dầu và thực phẩm leo thang chóng mặt, một nghịch lý lớn đã được phơi bày: hàng triệu người, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang bị bủa vây bởi nỗi sợ hãi vô hình và phóng đại quá mức số tài sản họ thực sự cần trước khi nghỉ hưu. Bạn đang đứng ở đâu trên lộ trình tích lũy, và liệu giấc mơ sở hữu một “thời xa vắng” an nhàn tại Úc có thực sự xa vời?
Khủng hoảng chi phí sinh hoạt đang đẩy số tiền cần thiết để người dân Úc có một cuộc sống an nhàn sau khi nghỉ hưu lên các cột mốc mới. Tuy nhiên, các dữ liệu vừa được công bố cho thấy một thực tế ngược đời: nhiều người vẫn đang đánh giá quá cao số tiền họ thực sự cần tích lũy trước khi rời khỏi lực lượng lao động.
Cột mốc mới cho một tuổi già an nhàn
Theo số liệu từ Hiệp hội các Quỹ Hưu bổng Úc (ASFA) – cơ quan đầu ngành trong lĩnh vực này, áp lực từ chi phí sinh hoạt và tình trạng bất ổn về nhà ở đã kéo số dư quỹ hưu bổng (superannuation) lý tưởng khi nghỉ hưu lên mức cao hơn đáng kể.
Trong ba tháng tính đến tháng 3 năm nay, ngân sách dành cho những người chạm tuổi nghỉ hưu mong muốn duy trì tiêu chuẩn sống "thoải mái" (comfortable) đã tăng 1,5% đối với các cặp vợ chồng và tăng 2% đối với người độc thân. Mức tăng này tương thích với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) khi lạm phát cũng ghi nhận mức tăng 1,5% trong cùng kỳ.
Hiện tại, để có một cuộc sống an nhàn khi về già, một người độc thân cần tiếp cận nguồn tài chính tương đương 55.932 Đô la Úc/năm, trong khi con số này ở các cặp vợ chồng là 78.566 Đô la Úc/năm.
Ở tuổi 67 – độ tuổi đủ điều kiện nhận trợ cấp cao niên (Age Pension) hiện tại, người dân Úc nên hướng tới mục tiêu sở hữu số dư tài khoản hưu bổng là 630.000 Đô la Úc đối với cá nhân, hoặc 730.000 Đô la Úc đối với một cặp vợ chồng. Công thức này được tính toán dựa trên giả định rằng họ đã sở hữu nhà riêng và có mức chi tiêu ở chuẩn "thoải mái". So với dữ liệu cách đây 12 tháng, các con số mục tiêu này đã tăng thêm 3.530 Đô la Úc đối với người độc thân và 4.691 Đô la Úc đối với các cặp đôi.
Bóng ma lạm phát gõ cửa từng bữa ăn
Lạm phát – vốn đã tăng trưởng mạnh mẽ kể từ cuối tháng 2 khi cuộc chiến tại Iran châm ngòi cho giá dầu leo thang – có xu hướng giáng đòn nặng nề hơn vào những người đã nghỉ hưu, bởi nhóm đối tượng này thường phải chi tiêu nhiều hơn cho các mặt hàng thiết yếu.
Theo Cơ quan Thống kê Úc (ABS), những tác nhân lớn nhất thúc đẩy chi phí gia tăng trong năm qua, tính đến quý tháng 3, bao gồm:
Điện: tăng 25,4%
Nhiên liệu ô tô: tăng 24,2%
Thịt bò: tăng 11,8%
Cà phê và trà: tăng 10,7%
Nỗi sợ hãi vô căn cứ của các thế hệ trẻ
Mặc dù tác động của lạm phát là rất rõ ràng, số liệu của ASFA lại chỉ ra rằng có tới 4 trên 10 người Úc đang phóng đại quá mức số tiền họ cần để nghỉ hưu an nhàn.
Bà Mary Delahunty, Giám đốc điều hành (CEO) của ASFA, lý giải rằng khi áp lực lạm phát đè nặng lên đời sống thường nhật, tâm lý chung của người dân là tự suy diễn rằng cuộc sống hưu trí sau này cũng sẽ tiêu tốn cả một gia tài. Chia sẻ trên kênh podcast SBS On the Money, bà Mary Delahunty cho biết:
“Tôi nghĩ mọi người đang cảm nhận được áp lực chi phí sinh hoạt ngày hôm nay và họ đang áp đặt tâm lý đó cho viễn cảnh hưu trí của mình sau này. Thực tế là cuộc sống hưu trí nhìn chung ít tốn kém hơn so với thời gian còn đi làm,” bà Delahunty nói.
Người đứng đầu ASFA giải thích nguyên nhân là do đến thời điểm này, nhiều người đã trả xong toàn bộ tiền mua nhà, các chi phí liên quan đến công việc không còn nữa, đồng thời các khoản trợ giá, ưu đãi cũng giúp giảm đáng kể hóa đơn sinh hoạt và tiền thuốc men. Bà Mary Delahunty cũng lưu ý thêm rằng thu nhập từ lương hưu bổng nhìn chung được miễn thuế sau tuổi 60 đối với hầu hết người Úc, dù các quy định về mức rút tối thiểu sẽ được áp dụng khi tiền được chuyển sang tài khoản hưu trí.
Dù vậy, nỗi lo sợ vẫn bao trùm nhóm dân số trẻ. Trong độ tuổi từ 25 đến 34, có tới 51% người được hỏi tin rằng họ sẽ cần hơn 1 triệu Đô la Úc (tính theo giá trị tiền tệ hiện tại) để nghỉ hưu thoải mái, và 23% tin rằng họ cần hơn 2 triệu Đô la Úc. Tỷ lệ này ở nhóm tuổi 35 đến 49 cũng tương tự, lần lượt là 52% và 22%.
Kỳ vọng về ngân sách hưu trí có xu hướng giảm dần theo độ tuổi. Ở nhóm từ 50 đến 64 tuổi, tỷ lệ người nghĩ cần hơn 1 triệu Đô la Úc giảm xuống còn 40%, và chỉ còn 29% đối với những người từ 65 tuổi trở lên. Tỷ lệ kỳ vọng cần hơn 2 triệu Đô la Úc cũng giảm mạnh xuống còn lần lượt là 11% và 8% ở các nhóm tuổi lớn này.
Cuộc khủng hoảng nhà đất làm thay đổi phương trình
Những kỳ vọng bị thổi phồng này bắt nguồn trực tiếp từ áp lực chi phí sinh hoạt và tình trạng bất ổn về nhà ở. Có 51% người thuộc nhóm tuổi 25 đến 34 tham gia khảo sát dự kiến sẽ cần nhiều tiền hơn vì họ lường trước việc phải tiếp tục thuê nhà hoặc trả nợ thế chấp khi đã nghỉ hưu. Bà Mary Delahunty nhận định:
“Trong một thời gian dài, người ta luôn giả định rằng bạn sẽ sở hữu một ngôi nhà vào thời điểm nghỉ hưu. Đối với nhiều người Úc trẻ tuổi, điều đó cảm giác như một thực tế khó lòng đạt được hơn nhiều,” bà Delahunty nói.
Tỷ lệ sở hữu nhà đã sụt giảm liên tục qua các thế hệ. Thế hệ Millennials (Gen Y) có tỷ lệ sở hữu nhà thấp hơn so với thế hệ Baby Boomers khi ở cùng độ tuổi. Dữ liệu của ABS từ cuối năm ngoái cho thấy xu hướng thuê nhà đang gia tăng ở mọi nhóm tuổi và độ tuổi của nhóm khách hàng đi thuê đang ngày tăng.
Tập đoàn so sánh tài chính Finder tiết lộ một khoảng cách thế hệ sâu sắc: Vào năm 1984, giá nhà chỉ cao gấp 3,3 lần thu nhập trung bình năm, nhưng đến năm 2025, con số này đã vọt lên gấp 10 lần mức lương trung bình.
Bạn đang đứng ở đâu trên lộ trình?
Để đạt được con số mục tiêu 630.000 Đô la Úc ở tuổi nghỉ hưu, ASFA khuyến nghị người dân nên hướng tới mốc tích lũy 574.000 Đô la Úc khi họ chạm ngưỡng 65 tuổi. Lộ trình này dựa trên giả định một người có mức thu nhập trước thuế là 100.000 Đô la Úc/năm (tăng trưởng theo kịp lạm phát) và duy trì liên tục công việc mà không bị gián đoạn sự nghiệp do sinh con, ốm đau hay các lý do tương tự.
Theo dữ liệu của ABS công bố vào tháng 2, mức lương toàn thời gian trung bình (average) tại Úc là khoảng 106.657 Đô la Úc trước thuế, trong khi mức trung vị (median) rơi vào khoảng 88.400 Đô la Úc.
Giai đoạn 2012–2020 chứng kiến tăng trưởng tiền lương chậm lại ở mức thấp kỷ lục, hầu như không vượt qua nổi lạm phát. Trong những năm hậu COVID đầy lạm phát, tiền lương đã bị lạm phát bỏ xa diện rộng. Xu hướng tụt hậu đó từng tạm dừng vào năm 2023, nhưng đã quay trở lại trong năm nay.
Dưới đây là bảng lộ trình số dư quỹ hưu bổng khuyến nghị theo từng độ tuổi của ASFA để đạt chuẩn sống thoải mái:
| Độ tuổi | Số dư quỹ hưu bổng khuyến nghị (Đô la Úc) |
| 40 | 98.000 |
| 50 | 248.000 |
| 55 | 342.000 |
| 60 | 449.500 |
| 65 | 574.000 |
| 67 | 630.000 (Cá nhân) / 730.000 (Cặp đôi) |
Để tự tính toán, người dân có thể sử dụng công cụ lập kế hoạch hưu trí trên trang web Moneysmart của Chính phủ Úc để ước tính số tiền cần thiết và thời gian số tiền tiết kiệm có thể duy trì.
Định nghĩa về sự "thoải mái" và "khiêm tốn"
Định nghĩa một cuộc sống hưu trí "thoải mái" là như thế nào?
ASFA định nghĩa một cuộc sống hưu trí "thoải mái"nghĩa là người già có thể tiếp cận bảo hiểm y tế tư nhân mức cao nhất, sở hữu công nghệ mới nhất, có một phương tiện đi lại tốt và khả năng đi du lịch trong nước hàng năm. Họ cũng có thể làm mới tủ đồ khi cần, thỉnh thoảng đi ăn nhà hàng, tự tin sử dụng hệ thống sưởi ấm/làm mát trong nhà, có ngân sách sửa chữa nhà cửa và thường xuyên tham gia các hoạt động giải trí như đi xem phim hoặc triển lãm.
Ngược lại, đối với những ai không chạm được mốc 630.000 Đô la Úc (độc thân) hoặc 730.000 Đô la Úc (cặp đôi) ở tuổi 67, một cuộc sống hưu trí "khiêm tốn" (modest) đang chờ đợi họ. Dù mức sống này vẫn tốt hơn so với việc chỉ dựa hoàn toàn vào khoản trợ cấp cao niên cơ bản, nhưng nó chỉ vừa đủ chi trả cho các nhu cầu nền tảng: bảo hiểm y tế cơ bản, công nghệ phổ thông, một chiếc xe rẻ hơn và một chuyến du lịch nội địa mỗi năm.
Ngân sách mua sắm quần áo mới sẽ bị giới hạn, số lần ăn ngoài ít đi và phải chọn quán rẻ, phải thắt chặt chi tiêu điện nước, hạn chế sửa chữa nhà cửa và chỉ thỉnh thoảng mới có thể đi xem phim. Ở cấp độ này, một người độc thân cần tích lũy 110.000 Đô la Úc, trong khi một cặp vợ chồng cần 120.000 Đô la Úc. Sự chênh lệch không quá lớn này là do tỷ lệ lương hưu cơ bản cộng với các khoản phụ cấp chính phủ đã đủ bù đắp phần lớn chi phí yêu cầu.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý rằng cả hai kịch bản "thoải mái" và "khiêm tốn" kể trên đều dựa trên điều kiện tiên quyết là đã sở hữu nhà riêng.
Đối với những người phải đi thuê nhà, áp lực tài chính sẽ nặng nề hơn gấp bội. Để đạt được một tuổi già dù chỉ ở mức "khiêm tốn", người đi thuê nhà sẽ cần phải có sẵn 340.000 Đô la Úc nếu độc thân, hoặc 385.000 Đô la Úc nếu là một cặp vợ chồng.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tổng quan và không phải là tư vấn tài chính. Bạn nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia có giấy phép hành nghề để đưa ra quyết định phù hợp nhất với hoàn cảnh cá nhân.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
