Trận động đất được coi là thảm họa thiên nhiên nguy hiểm thứ sáu trên thế giới trong thế kỷ này. Số người chết ở cả hai quốc gia này vượt quá 33.000. Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ các nhà thầu xây dựng vì cáo buộc quy trình xây dựng không phù hợp có thể dẫn đến số người chết cao.
Hy vọng tìm thấy những người sống sót đang tắt dần và con số người chết sau hai trận động đất kinh hoàng ở Thổ Nhĩ Kỳ và Syria vẫn tiếp tục gia tăng.
Hai trận động đất liên tiếp nhau mạnh 7,8 và 7,5 độ richter xảy ra ở vùng đông nam Türkiye và miền bắc Syria cách nhau chỉ 9 tiếng vào ngày 6 tháng 2. Trận động đất đầu tiên được coi là thảm họa thiên nhiên nguy hiểm thứ sáu trên thế giới trong thế kỷ này. Con số người chết đến nay đã vượt quá 33.000 người.
Liên Hợp Quốc dự kiến con số này sẽ tăng lên gấp đôi khi các đống đổ nát được các đội cứu hộ tiếp tục đào bới.
Trận động đất cũng khiến hàng trăm ngàn người ở cả hai quốc gia trắng tay mất hết tất cả, nhiều người phải ngủ trong lều và ô tô trong thời tiết lạnh cóng.
Các quan chức Thổ Nhĩ Kỳ nói rằng các công trình cũ có thể đã góp phần gây ra số thương vong khủng khiếp ở Türkiye.
Các quy tắc xây dựng nghiêm ngặt thường bị bỏ qua bằng cách sử dụng ân xá xây dựng, cho phép chủ sở hữu các tòa nhà bất hợp pháp trả một khoản phí để được miễn trừ việc tháo dỡ.
Bộ Môi trường và Đô thị hóa của Türkiye tuyên bố gần 13 triệu tòa nhà đã được xây dựng vi phạm các quy định, tạo ra một cơ sở hạ tầng mà các kỹ sư dân sự cho rằng không có khả năng xử lý thảm họa.
Nhân viên cứu hộ Ihsan Dalar giải thích.
"Công ty xây dựng đã ném các mảnh bê tông và tro xỉ vào bên trong. Xây cất, đống cát, vậy thôi. Những công trình xây dựng này không được nhà nước giám sát. Rất nhiều người đã chết vì những cách làm này do không có sự kiểm soát vào lúc nó được xây dựng."
Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã lôi các nhà thầu xây dựng này ra với cáo buộc là đã xử dụng các phương pháp xây dựng bất hợp pháp ở các tòa nhà này.
Nhiều người sống sót sau trận động đất đầu tiên, giờ đây phải đối mặt với một tương lai vô định khi họ chờ đợi bên cạnh đống đổ nát.
Một số người sống sót có điều kiện để ra đi, một số không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải đi, và một số muốn ở lại trên mãnh đất mà họ đã sống cả đời ở đó nhưng lo lắng về những gì ngày mai sẽ xảy ra.
Mehmet Arslan là một người đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ 28 tuổi phải di dời do động đất.
"Chúng tôi là hai gia đình, bảy người, sống trong một cái lều. Hiện tại lều đang thiếu và ở đây chúng tôi cũng đang thiếu, không đủ lều cho chúng tôi. Chúng tôi đang chiến đấu với cái lạnh, nó là cả một vấn đề, ai cũng đều cảm thấy như vậy. Tôi không biết sẽ ra sao nữa. Chúng tôi không biết sẽ làm gì. Không có điện, không có nước, chúng tôi không thể đi đâu. Chúng tôi đang đợi bên lều, mà trời thì lạnh. Chúng tôi có con nhỏ. Chúng tôi có thể lo cho mình được nhưng những đứa nhỏ, chúng mới một tuổi, hai tuổi, và sơ sinh. Chúng tôi phải làm gì với chúng?"
Giám đốc cứu trợ của Liên Hợp Quốc Martin Griffiths, người đã đến thăm cửa khẩu biên giới của cả hai nước tại Bab-Al-Hawa, cho biết Liên Hợp Quốc đang thúc đẩy các biện pháp nhân đạo để đáp ứng khẩn cấp nhu cầu của những người sống sót.
“Những gì chúng ta đang thấy ở đây là một đoàn xe viện trợ nhân đạo. Chúng tôi có một đoàn xe đi vào mỗi ngày.Có khoản mười xe tải chở các mặt hàng nhu yếu phẩm nhân đạo khẩn cấp cho người dân ở tây bắc Syria, hơn 4 triệu người trong số họ, những người cần sự trợ giúp của chúng tôi và những người mà trận động đất là một trải nghiệm tàn khốc mãnh liệt.”
Trưởng ban nhân đạo cho biết Liên Hợp Quốc chuẩn bị tiến hành kêu gọi giai đoạn nhân đạo kéo dài ba tháng để ứng phó với động đất, giai đoạn này sẽ sớm được đưa ra.
Các nhà tài trợ tư nhân và tình nguyện viên từ Türkiye cũng đã huy động để giúp đỡ hàng triệu người bị ảnh hưởng bởi trận động đất.
Đầu bếp tình nguyện Arda Zor cho biết họ đang cung cấp thức ăn cho khoảng 50.000 người.
"Có một bệnh viện dã chiến đang được xây dựng cạnh trạm xe buýt, chúng tôi đang cung cấp bữa ăn cho họ, hai lần một ngày. Nhóm của chúng tôi có khoảng 45 người, cho công việc phân phát và tiếp nhận. Mọi người đều tình nguyện. Họ đều tạm xa gia đình vợ/chồng và công việc của mình để đến đây. Mọi người đều là tình nguyện viên, chúng tôi không phải là tổ chức phi chính phủ. Chúng tôi không nhận sự hỗ trợ từ bất kỳ ai. Mọi người đều tự móc túi mình."
Nhưng đối với một số người sống sót đã mất người thân trong gia đình, sự đau buồn đã trở thành cơn thịnh nộ trước những ứng phó chậm chạp và không hiệu quả đối với vụ thiên tai này.
Người đàn ông Thổ Nhĩ Kỳ 60 tuổi Zafer Mahmut Boncuk bật khóc sau khi mất mẹ dưới đống đổ nát sau 24 giờ chờ đợi sự giúp đỡ.
"Đủ rôi! Mẹ tôi đã chết rồi, ở đây vào thứ Ba, nó xảy ra ngay trước mắt chúng tôi. Tôi không muốn gì nữa, tôi không muốn bất kỳ tổ chức viện trợ nào. Tôi không muốn các tổ chức viện trợ nước ngoài. Tôi không muốn AFAD. Tôi không muốn gì nữa! Tôi đã gọi mọi người! Họ nói 'Chúng tôi là tình nguyện viên', họ nói, 'Chúng tôi không đủ điều kiện'. Mọi thứ đã ở trong tình trạng này kể từ thứ Hai. Cái gì đây? Chúng tôi không muốn các tổ chức viện trợ; chúng tôi không muốn những thứ này! Chúng tôi không muốn ăn hay uống. Chúng tôi muốn mạng sống của mình được cứu.”
Một nạn nhân sống sót ở Syria Abdel-Monem Qassem al-Razouq cảm thán thế giới đã bỏ rơi Syria.
“Cả thế giới khiến người dân Syria thất vọng. Nếu sự hủy diệt này xảy ra ở Châu Âu hay một quốc gia nào đó, cả thế giới sẽ tập hợp lại để giải cứu những người thiệt mạng. Nhưng ở đây, không ai quan tâm. Chúng tôi đã phải di dời. Không ai hỏi về chúng tôi khi chúng tôi bị ném bom và rải thảm bom, không ai quan tâm đến chúng tôi. Chúng tôi không nhận được gì từ Türkiye và không có gì từ phía chính phủ. Chúng ta tứ bề thọ nạn.”
Shaker al-Hameedo, một bác sĩ Phòng Cấp cứu tại bệnh viện Bab al-Hawa, cũng cho biết ông đã liên hệ với các tổ chức viện trợ quốc tế để được giúp đỡ nhưng tất cả những gì họ có thể cung cấp là những chiếc túi đựng xác.
Giám đốc cứu trợ của Liên Hợp Quốc Martin Griffiths nói rằng cần có thêm sự giúp đỡ khẩn cấp.
"Hơn 100 quốc gia đã cử những người ứng cứu khẩn cấp đến giúp giải cứu những người nằm dưới đống đổ nát. Nhưng chúng tôi sẽ cần nhiều hơn thế, bởi vì giai đoạn tiếp theo của thảm kịch này là chăm sóc những người bị mất nhà cửa, con cái không có trường học, không có thức ăn, không có tiền, sống dựa vào lòng hảo tâm của người dân Thổ Nhĩ Kỳ, chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và cộng đồng quốc tế."
Hoa Kỳ cũng đã kêu gọi Liên Hợp Quốc bỏ phiếu cho phép tiếp cận nhiều viện trợ hơn tới Syria thông qua Türkiye.
Theo nhiệm vụ của Hội đồng Bảo an, Liên Hợp Quốc đã chuyển hàng viện trợ cho hàng triệu người Syria ở phía tây bắc qua Türkiye kể từ năm 2014.
Nhưng hiện tại nó bị hạn chế chỉ sử dụng một cửa khẩu biên giới.
