Cựu chiến binh Úc Shannon French nói việc ông hỗ trợ các ngôi làng nghèo ở Timor Leste đã giúp ông vượt qua những chấn thương tâm lý từ những gì ông đã trải qua khi còn phục vụ quân đội. Trở về nhà sau khi phục vụ trong lực lượng giữ gìn hòa bình, Shannon French nhận thấy việc cho lại người khác qua cách giúp họ xuất cảng hạt cà phê và dầu dừa đã đem lại cho ông một sự thăng bằng trong tâm hồn và cuộc sống.
Những ký ức mà Shannon French đã trãi qua khi còn trong lực lượng gìn giữ hòa bình ở Timor Leste đã lùi xa cách nay 20 năm.
Tuy nhiên những gì ông thấy và trãi qua đã thay đổi c uộc đời ông vĩnh viễn.
"Đó là phần khó khăn nhất mà anh không được huấn luyện đó là cái phần con người trong anh khi phải đối diện với tàn dư của sự diệt chủng.”
Phục vụ trong Tiểu đoàn 6 của Trung đoàn Hoàng gia Úc ông đã chiến đấu với lực lượng du kích ở Timor Leste trên tiền tuyến vào năm 2000.
Chứng kiến những cảnh giết người hàng loạt và những ngôi làng bị hủy diệt toàn bộ là điều mà French đã trãi qua.
"Vào lúc chúng tôi rời đi là tháng 10 năm 2000, thì nhiệm vụ vẫn còn quân bình, tụi nhỏ nghe tin chúng tôi di chúng kêu khóc, chúng vào doanh trại vừa khóc vừa nói thật khó mà rời đi cho đành.”
Ông đã vật lộn một thời gian sau khi xuât ngũ trở về đời sông bình thường.
Ông không thôi ngờ vực về thái độ và hành vi của những người xung quanh và ông bị mât ngủ cũng như khó khăn trong hòa nhập với những hoạt động xã hội.
Ông được chẩn đoán là bị cảnh giác quá mức quá đáng một triệu chứng từ đó dẫn tới chấn thương tâm lý hậu phục vụ quân đội.
Giáo sư David Forbes, từ Phoenix Australia, một trung tâm chuyên về sức khỏe tâm thần sau những chấn động tâm lý mà một người trãi qua nói rằng chấn thương tâm lý của quân nhân lực lượng gìn giữ hòa bình sau khi giải ngũ cũng trầm trong và nhiều như những người đã trực tiếp cầm súng chiến đấu.
"Tỷ lệ của PTSD - chấn thương tâm lý sau giải ngũ ở các quân nhân lực lượng gìn giữ hòa bình là 17%, nên theo tôi khi chúng ta nghĩ về những người trong lực lượng gìn giữ hòa bình chúng ta đã đã bỏ một thực tế là họ cũng đã phải nhiều lần ở trong những tình huống chứng kiến những cảnh khiến họ bị chấn động tâm lý.”
Vì vậy Shannon French tìm cách tự chữa lành tâm lý cho mình bằng cách làm những việc tốt cho người khác.
Vào 2012, ông và ba người cựu binh khác có ý tưởng là giúp những cư dân địa phương thu hoạch những hạt cà phê từ các trang trại cà phê bỏ hoang.
Các trang trại này có từ thời Timor Leste còn là thuộc địa Bồ Đào Nha từ 200 năm trước, và ông French cùng các bạn giúp người dân ở đây tìm nguồn ra với giá bán thuận tiện cho họ.
"Họ chỉ nói bulak, malay bulak, có nghĩa là mấy ông là những ông tây điên rồ. Họ nói đúng đó.”
Việc xuất khẩu dẫn đến việc thành lập tiệm cafe ở Coburg, Bắc Melbourne có tên Wild Timor Coffee Co.
Tiệm cà phê này cũng là nơi cho các hoạt động nhân đạo như là tổ chức những buổi gây quỹ và dành tiền típ khách cho nhân viên phục vụ để cho những người nghèo bất bạnh sống thiếu thốn khó khăn.
Nhân viên chuyên pha cà phê Lauren Harrison nói thật là ngạc nhiên khi với một khoản tiền nhỏ trao tặng có thể tạo ra một sự khác biệt cho những người nghèo.
"Đó là một trong những điểm sáng khi làm việc ở đây. Thật là vui khi biết rằng chúng tôi dành tiền tip khách cho công với những khoản tiền nhỏ của cá nhân không đáng bao nhiêu nhưng nó giúp một ai đó có được những tiện nghi tối thiểu như một áo âm mùa đông hay đôi giày h ay những thứ cần thiết khác.”
Qua Wild Timor Coffee, Shannon French đã huy động được hơn 100 ngàn dollars cho dự án nước sạch, xây trường và thậm chí xậy dựng một trạm xá chuyên về thai sản cho Timor Leste.
Tuy nhiên công việc sản xuât cà phê là một công việc có tính thời vụ và nó có những hạn chế.
Vì vậy vào năm ngoái French và đối tác làm ăn của mình là Steven Dean, cũng là một cựu hải quân Úc tìm kiếm một loại nông sản khác không bị giới hạn bởi màu màn hay thời vụ, và họ mở rộng doanh nghiệp của mình sang xuât khẩu dừa-một loại nông sản thu hoạch quanh năm.
Họ xây dựng một nhà máy ở Lospalos, nằm cách thủ đô Dili khoản 250 km về phía Đông và họ thuê mướn phụ nữ để làm dầu dừa và trả tiền cho những ai muốn đi thu gom dừa.
"Thử nghĩ xem, tự nhiên có một ai đó đặt một cái gì đó vào trong làng của anh và nếu như anh chịu khó đi lụm dừa ở trong vườn đem tới thì anh chị có thể bán nó và thu tiền nghĩ đi nó tuyệt vời như thế."
Công ty Lospalos Coconut Oil đang hỗ trợ khoảng 50 gia đình, nhưng ông nói rằng như vậy chưa đủ đâu vào đâu.
Vì vậy, anh hiện đang giúp đối thủ lớn nhất của mình tại Timor Leste xuất khẩu sản phẩm của mình sang Úc.
Mana Dortia Kese điều hành HAFOTI có mặt tại bảy quận ở Timor Leste, cô nói cô biết ơn cho sự hỗ trợ của người mà cô gọi là Maun Shannon hay còn gọi là anh trai lớn Shannon.
"Ông ấy nói Mana chúng ta cần phải bán dầu dừa qua úc và tôi nói đây là tin tốt lành cho Hafoti. Hafoti có mặt ở bảy quận rât tự hào có được sự hỗ trợ của người anh lớn Maun Shannon.”
Năm ngoái HAFOTI bán hơn 500 litres dầu dừa trong nội địa nhưng năm nay nhờ xuât khẩu mà sản lượng bán ra tăng gấp đôi.
Mana Dortia có kế hoạch để mở rộng và quan trọng hơn là thuê mướn phụ nữ làm việc để họ có việc làm và có thu nhập.
"Sau khi họ có thu nhập, chúng tôi theo dõi họ và chúng tôi thấy nhà của họ được cải thiện, con cái họ đi học. Họ đcó điều kiện đi khám sức khỏe.”
Công việc buôn bán làm ăn đã giúp làm thay đổi cuộc sống của dân địa phương và cả Shannon French.
"Ký ức của tôi bây giờ là khi tôi đi dạo quanh Timor, tôi không còn bị ám ảnh bởi những gì đã diễn ra cách nay 20 năm nữa, tôi không còn bị mắc kẹt với ký ức cũ của mình khi nói chuyện về quân đội hay nói chuyện về Timor. Tôi đã luôn có những hình ảnh và ký ức đó, nhưng bây giờ thì tôi không còn bị ám ảnh nữa mà trong tôi giờ chỉ có những thứ tích cực.”
Chiến thắng cuộc chiến chống lại những ký ức tiêu cực là một chiến không dể, không khác gì chiến đấu chống lại con quái vật vô hình và anh đã làm được qua việc giúp đỡ người dân địa phương xuất khẩu coffee và dừa.
Mời vào phần audio để nghe toàn bộ nội dung
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
