Tháng 11 nầy đánh dấu 80 năm kể từ sau vụ có tên là Kristallnatcht tức là 2 đêm bạo động chống lại người Do thái tại Đức vốn được xem là bắt đầu của vụ tàn sát người Do thái Holocaust sau nầy.
Vụ bạo động khiến trưởng lão Thổ dân Úc là ông William Cooper hướng dẫn một cuộc tuần hành trên khắp Melbourne để đệ nạp bản khiếu nại tại tòa lãnh sự Đức và đây có lẽ là hành động duy nhất của việc nầy trên thế giới.
Hiện nay cũng tại Melbourne, một trong các con cháu ông và những người sống sót sau đêm thảm sát nay sống tại Úc có dịp hồi tưởng lại chuyện cũ.
Trong 2 đêm 9 và 10 tháng 11 năm 1938 cách nay đúng 80 năm, lực lượng Đức Quốc Xã đã thiêu rụi khoảng 1 ngàn thánh đường của Do thái giáo và giết chết hơn 90 người Do thái tại Đức và Áo.
Vụ sát hại nầy được biết dưới tên là Kristallnacht, hay 'Đêm của Những Cửa Kính Bị Đập Vỡ'.
Ông Henri Korn lúc đó mới 9 tuổi, khi cảnh sát Đức Quốc Xã ập vào nhà ông.
May mắn họ được người hàng xóm cứu thoát, khi người nầy thuyết phục những người lính, gia đình ông là người Đức thuần chủng.
80 năm sau, ông vẫn còn nhớ rõ những gì xảy ra trong đêm định mệnh đó, với cái chết của người bạn thân và gia đình của anh ta.
“Tôi thấy 7 xác chết, trong đó là một trong những người bạn nhỏ mà tôi thường chơi chung, cha của anh ta tìm cách ngăn cản bọn thanh niên Đức Quốc Xả mặc áo nâu, nhưng chúng nắm lấy ông ta".
"Gia đình họ sống ở tầng thứ tư của chung cư và chúng ném ông ta xuống đất, kế đó là bà vợ của ông ta, rồi bé Leo sau đó".
"Tất cả đều bị ném qua cửa sổ xuống đất và chết ngay tại chỗ”, Henri Kohn.
Có đến 30 ngàn người Do thái bị bắt và có khoảng 7 ngàn cửa hiệu do người Do thái làm chủ đã bị thiêu rụi.
“Không thể tin được, làm thế nào những người bị đàn áp và ngược đãi, lại nhìn nhận những dân tộc khác đang bị áp bức, quả là điều tuyệt vời”, Henry Kohn.
Các lính cứu hỏa được lệnh để cho các thánh đường Do thái giáo cháy rụi, thế nhưng ngăn cản ngọn lửa lan sang các kiến trúc hay những ngôi nhà kế cận.
Thêm vào đó cửa kính của các cửa hàng do người Do Thái làm chủ đã bị đập vỡ, rồi các hàng hóa bên trong đều bị cướp phá.
Còn các nghĩa trang của người Do Thái cũng bị phá hoại, với những người Do Thái bị bắt gặp đi trên đường, đều bị những binh lính thuộc đơn vị đặc biệt mang tên Bão Tố tấn công.
Khi tin tức về tấn thảm kịch nói trên đến tận nước Úc qua nửa vòng trái đất, ông William Cooper người Thổ dân thuộc bộ tộc Yorta Yorta, quyết định phải lên tiếng.
Ông William Copper là người Thổ Dân, đã hướng dẫn một phái đoàn đa số là người Thổ Dân, đến tận cầu thang của tòa lãnh sự Đức ở Melbourne, để phản đối và lên án vụ bạo động và đây có lẽ là vụ phản đối duy nhất về chuyện nầy, diễn ra trên thế giới và chỉ có tại nước Úc mà thôi.
80 năm sau, cháu nội của ông là Afred Turner hết sức hãnh diện, khi nghĩ đến câu chuyện nói trên.
“Tôi nghĩ qua việc ông ta hướng dẫn một đoàn người và suy nghĩ về việc giúp đỡ người Do thái, cũng là giúp cho người Thổ dân của ông nữa, bởi vì họ rất cần sự trợ giúp vào thời điểm đó”.
Phải mất nhiều năm, trước khi hành động dũng cảm của ông William Cooper được nhìn nhận.
Thế nhưng ông Henri Korn cho biết, ông cảm ơn một con người như ông William Cooper, đã dám đứng lên tranh đấu cho cộng đồng Do thái, vào một thời điểm mà những người khác vẫn giữ im lặng.
“Không thể tin được, làm thế nào những người bị đàn áp và ngược đãi, lại nhìn nhận những dân tộc khác đang bị áp bức, quả là điều tuyệt vời”, Henry Kohn.
Là một phần trong các buổi lễ tưởng niệm trên toàn thế giới về việc kỷ niệm năm thứ 80, một chương trình âm nhạc độc đáo do Đại học Công giáo Úc châu tại Melbourne, trình diễn nhân dịp nầy, để mọi người biết được về Kritallnatcht, hay Đêm của Những Cửa Kính Bị Đập Vỡ.
Ý tưởng nầy sẽ giúp mang câu chuyện đến cho các thế hệ mai sau, được biết về câu chuyện thương tâm nầy.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
