Khi những đợt nắng nóng gay gắt, cháy rừng và thời tiết thất thường liên tiếp xuất hiện, liệu hình ảnh mùa hè truyền thống của nước Úc, gắn liền với những ngày nghỉ bên bãi biển, các buổi tiệc ngoài trời và sinh hoạt gia đình dưới bầu trời trong xanh, có đang thay đổi một cách căn bản hay không ?
“Tiếng gầm vang rền đáng sợ của biển lửa mùa hè, vẫn còn in đậm trong ký ức của nhiều người Úc. Một buổi sáng như mọi buổi sáng khác tại thị trấn ven biển Mallacoota ở miền đông bang Victoria, hàng ngàn cư dân và du khách đã phải chạy ra bãi biển lánh nạn, giữa bầu trời khói bụi đen đặc như màn đêm giữa ban ngày”, Paris Brooke.
Đó là đêm Giao thừa năm 2019, khi những trận cháy rừng của mùa hè đen tối (Black Summer) hoành hành.
5 năm sau, người dân Mallacoota lại một lần nữa chứng kiến lửa bùng phát, trong khu công viên quốc gia bên kia hồ nước. Dù thị trấn không bị đe dọa trực tiếp, tác động kinh tế đã đến gần như ngay lập tức, bà Paris Brooke, một cư dân địa phương, kể lại.
“Ngay khi vụ cháy xảy ra, khu cắm trại gần như vắng bóng người. Những cơ sở thương mại vốn sống nhờ mùa du lịch hè, đột nhiên phải đối diện với cảnh hàng hóa chất đầy kho và nhân viên đã tuyển dụng sẵn, nhưng khách du lịch thì biến mất chỉ sau một đêm”, Paris Brooke.
Ngày nay, mùa hè không còn là mùa của sự háo hức.
Giáo sư Lesley Hughes, Giám đốc Hội đồng Khí hậu (Climate Council) cho rằng, biến đổi khí hậu không chỉ làm thay đổi thời tiết mùa hè, mà còn làm thay đổi cả cảm nhận của người Úc về mùa hè.
“Thay vì háo hức chờ đón mùa hè, ngày nay nhiều người lại cảm thấy lo lắng. Họ lo những đợt nắng nóng cực độ, lo cháy rừng. Khi tôi còn nhỏ, mùa hè là khoảng thời gian tuyệt vời nhất trong năm. Còn bây giờ, chúng ta đón mùa hè với tâm trạng dè dặt, bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng. Có cảm tưởng như biến đổi khí hậu, đang lấy mất khoảng thời gian mà người Úc từng mong đợi nhất”, Lesley Hughes.
Nước Úc hiện chứng kiến một mùa hè dài hơn, nóng hơn và nguy hiểm hơn.
Các nhà khoa học cho biết, nước Úc hiện nay đã nóng hơn khoảng 1,5 độ C so với một thế kỷ trước. Nếu không có những biện pháp mạnh mẽ nhằm cắt giảm phát thải, nhiệt độ sẽ còn tiếp tục gia tăng.
Ông Andrew Watkins, nhà khoa học khí hậu thuộc Đại học Monash và cựu chuyên gia dự báo của Cục Khí tượng Úc, nhận định.
“Mùa hè sẽ ngày càng nóng hơn. Ở một số nơi sẽ khô hạn hơn, nhưng khi có mưa thì lượng mưa sẽ dữ dội hơn. Đáng lo ngại là, mùa hè dường như đang kéo dài hơn và nóng hơn, trong khi mùa thời tiết nguy hiểm cũng đang mở rộng sang cả hai đầu của kỳ nghỉ hè", Andrew Watkins.
Trong khi đó Nha tượng dự báo hiện tượng El Niño mạnh mẽ, có thể mang đến điều kiện khô nóng hơn cho nhiều khu vực ở miền đông và đông nam nước Úc, làm gia tăng nguy cơ hạn hán và cháy rừng.
Một câu hỏi đặt ra là có nên thay đổi lịch nghỉ hè?
Theo bà Hughes, xã hội Úc có lẽ phải suy nghĩ táo bạo hơn, về cách tổ chức năm học và đời sống.
“Có thể kỳ nghỉ học dài nhất không nên diễn ra vào tháng Giêng nữa, mà nên chuyển sang một thời điểm ôn hòa hơn trong năm. Đó sẽ là một thay đổi xã hội rất lớn đối với nước Úc. Tuy nhiên, đó chỉ là những biện pháp thích nghi ngắn hạn. Điều quan trọng nhất vẫn là, giải quyết tận gốc nguyên nhân của vấn đề, tức là giảm mạnh việc đốt nhiên liệu hóa thạch”, Lesley Hughes.
“Kỳ nghỉ tránh nóng” đang trở thành xu hướng mới.
Nhiều người Úc đã âm thầm thích nghi với thực tế mới.
Xu hướng được gọi là coolcation, hay “kỳ nghỉ tránh nóng” đang phát triển mạnh. Thay vì đổ về các điểm đến truyền thống dưới nắng hè oi bức, ngày càng nhiều du khách chọn những nơi mát mẻ hơn, như New Zealand, Bắc Âu, Tasmania, hoặc các vùng núi tuyết.
Không ít gia đình cũng chuyển các chuyến đi, tới vùng nhiệt đới sang mùa đông thay vì mùa hè.
Ông Andrew Watkins cho biết, bản thân ông hiện thích dành mùa hè tại các vùng cao nguyên mát mẻ của tiểu bang Victoria.
“Một số hoạt động có lẽ nên được dời sớm hơn, hoặc muộn hơn trong năm. Có thể những chuyến nghỉ mát ở biển thích hợp hơn vào mùa xuân, còn cắm trại thích hợp hơn vào mùa thu. Chúng ta có thể tận dụng tốt hơn những dịp như lễ Phục Sinh, vốn thường rơi vào thời điểm thời tiết rất dễ chịu”, Andrew Watkins.
Từ “mùa hè” đến “mùa thời tiết khắc nghiệt”.
“Các mùa rất quan trọng đối với đời sống của chúng ta. Chúng gắn liền với cách, chúng ta nhìn nhận một năm. Nhưng các mùa đang thay đổi, nên cách chúng ta nói về chúng cũng cần thay đổi theo. Hiện nay Nha Khí tượng thường sử dụng thuật ngữ ‘mùa thời tiết khắc nghiệt’. Tôi nghĩ cách gọi đó khá hữu ích. Mùa hè giờ đây, là một phần của mùa thời tiết khắc nghiệt, và nhận thức được điều đó, giúp chúng ta chuẩn bị tốt hơn”, Linden Ashcroft.
Trong khi đó ngành thể thao Úc cũng chịu tác động.
Những ảnh hưởng của mùa hè nóng lên, không chỉ giới hạn trong du lịch.
Bà Joanne Bowen, Tổng Giám đốc tổ chức Cricket for Climate, cho biết nhiều câu lạc bộ thể thao cộng đồng đã phải hủy thi đấu, trong những ngày nắng nóng cực độ. Các vận động viên chuyên nghiệp, cũng phải đối mặt với rủi ro ngày càng cao.
“Chúng ta sẽ phải xem xét thật nghiêm túc, cách thức tổ chức các trận đấu trong tương lai. Không chỉ các vận động viên, mà còn hàng chục ngàn cổ động viên ngồi nhiều giờ, trong những sân vận động đầy bê tông, dưới cái nóng gay gắt”, Joanne Bowen.
Bà dự đoán, ngày càng nhiều trận đấu sẽ được chuyển sang buổi tối, mặc dù việc dời mùa giải cricket sang mùa đông hoặc mùa xuân, sẽ tạo ra xung đột với các môn thể thao khác.
Ngay cả giải Australian Open, Quần vợt Úc Mở rộng, cũng đã thay đổi cách ứng phó với nhiệt độ cực đoan, bao gồm tạm ngưng thi đấu hoặc đóng mái che sân vận động, khi nắng nóng vượt mức an toàn.
Trở lại Mallacoota, bà Paris Brooke đã thành lập tổ chức cộng đồng Wilderness Collective, với mục tiêu giúp địa phương giảm bớt lệ thuộc vào mùa du lịch hè truyền thống.
Bà tin rằng, mùa đông thực ra là một trong những thời điểm đẹp nhất, để khám phá những cộng đồng nhỏ ven biển.
Trong khi đó ông Andrew Watkins lại cho rằng, thích nghi với tương lai không chỉ là thay đổi thói quen sinh hoạt, mà còn phải đối diện với những gì đang mất đi.
“Báo cáo Đánh giá Rủi ro Khí hậu Quốc gia cho thấy, rất nhiều loài động thực vật đang thay đổi dưới tác động của khí hậu và sẽ còn tiếp tục thay đổi trong tương lai. Nhiều người trong chúng ta cảm thấy tiếc nuối, khi những nơi chốn đặc biệt đang biến đổi quá nhanh. Tôi là người thích trượt tuyết và mỗi năm đều thấy, cảnh quan vùng núi cao thay đổi. Thật khó nghĩ rằng, con cháu chúng ta có thể sẽ không còn được nhìn thấy, những khung cảnh như ngày nay nữa. Chúng sẽ phải làm quen với một thế giới khác xưa”, Andrew Watkins.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
