Tòa án Hình sự Quốc tế - The International Criminal Court (I-C-C) đã ban hành lệnh bắt giữ Tổng thống Nga Vladimir Putin, cáo buộc ông phải chịu trách nhiệm về các tội ác chiến tranh đã gây ra ở Ukraine.
Nga đã nhiều lần phủ nhận mọi cáo buộc về hành động tàn bạo trong cuộc xâm lược kéo dài một năm qua đối với nước láng giềng.
ICC đã ban hành lệnh bắt giữ Putin vì nghi ngờ những cáo buộc đưa trẻ em trái phép và chuyển người bất hợp pháp từ lãnh thổ Ukraine sang Liên bang Nga.
Tòa án cũng ban hành lệnh truy nã đối với Maria Lvova-Belova, ủy viên quyền trẻ em của Nga, với tội danh tương tự.
Chủ tịch ICC là Thẩm phán Piotr Hofmanski.
"Đây là một thời điểm quan trọng trong quá trình xét xử của ICC. Các thẩm phán đã xem xét thông tin và bằng chứng do công tố viên Karim Khan của ICC đệ trình và xác định rằng những cáo buộc này là đáng tin, nhắm vào những người bị cáo buộc bởi các tội phạm họ bị cáo buộc. ICC đang thực hiện phần việc của mình. Với tư cách là một tòa án của pháp luật, các thẩm phán đã ban hành lệnh bắt giữ. Việc thực hiện phụ thuộc vào sự hợp tác quốc tế."
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã hoan nghênh quyết định này.
"Đây là một quyết định lịch sử sẽ dẫn đến trách nhiệm lịch sử. Người đứng đầu một nhà nước khủng bố và một quan chức Nga khác đã chính thức trở thành nghi phạm trong một tội ác chiến tranh, đó là việc bắt đem đi các trẻ em Ukraine, đưa các em trái phép đến lãnh thổ của quốc gia khủng bố."
Tổng thống Zelenskyy cam kết sẽ đưa tất cả trẻ em mà ông nói đã bị "bắt cóc khỏi Ukraine" trở về lại nhà.
Quyết định của tòa án được đưa ra một năm sau khi công tố viên ICC, Karim Khan, mở cuộc điều tra về các tội ác chiến tranh có thể xảy ra, sau khi đến Ukraine bốn lần trong nỗ lực xem xét tội ác chống lại trẻ em và nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự.
Phó Thủ tướng Anh, Dominic Raab, đã hoan nghênh quyết định của ICC.
"Tôi nghĩ rằng bản cáo trạng ban đầu này rất có ý nghĩa. Nó tập trung vào tội ác chống lại trẻ em, việc trục xuất trẻ em từ Ukraine sang Nga bằng vũ lực là một tội ác kinh hoàng rõ ràng, nó đi ngược lại với tất cả các quy tắc và chuẩn mực cơ bản của chiến tranh quốc tế. Và tôi nghĩ rằng hoàn toàn đúng khi có trách nhiệm giải trình cho tội ác riêng lẻ đó mà không ảnh hưởng đến bất kỳ điều gì khác mà ICC quyết định thực hiện."
Người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Josep Borrell nói rằng EU ủng hộ mạnh mẽ quyết định này.
"Đây là một quyết định quan trọng của công lý quốc tế. Chúng tôi luôn nói rõ tại Liên minh châu Âu rằng những kẻ chịu trách nhiệm cho hành động xâm lược bất hợp pháp chống lại Ukraine phải bị đưa ra trước công lý. Và vấn đề Tòa án Hình sự Quốc tế này chỉ là bước khởi đầu trong quá trình chịu trách nhiệm và buộc Nga và lãnh đạo của nước này phải chịu trách nhiệm về những tội ác và sự tàn bạo mà họ đang gây ra ở Ukraine."
Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden cho biết mặc dù thẩm quyền của ICC không được công nhận ở Hoa Kỳ, nhưng ông ủng hộ động thái này và quyết định của tòa án ban hành lệnh bắt giữ là chính đáng.
Tòa án Hình sự Quốc tế là một tổ chức liên chính phủ bao gồm 123 quốc gia thành viên - bao gồm cả Úc.
Tổ chức này có trụ sở tại Hà Lan và có hiệu lực vào năm 2002 với việc thi hành Quy chế Rome.
Quy chế là một hiệp ước buộc tất cả các quốc gia thành viên bắt giữ những cá nhân bị truy nã nếu họ vào hoặc cư trú trong lãnh thổ của họ.
Điện Kremlin khẳng định rằng, vì Nga không phải là một bên của I-C-C, nên họ không công nhận quyền tài phán của cơ quan này.
Nga khẳng định quyết định này của ICC là vô nghĩa.
Một số chuyên gia cho rằng quyết định của ICC mang tính biểu tượng nhiều hơn.
Giáo sư Lịch sử tại Đại học Utrecht Iva Vukusic cho biết các trường hợp nhắm vào các nhà lãnh đạo ở xa khu vực thực tế của tội ác thường khó có tác dụng.
"Như chúng ta đã thấy trong nhiều phiên tòa khác và nhiều tòa án khác, điều đó luôn khó khăn. Nhưng một lần nữa, điều đó cũng không phải là không thể, chẳng hạn như chúng ta đã thấy các trường hợp của cựu lãnh đạo người Serb ở Bosnia là Radovan Karadzic cho vấn đề Nam Tư trước đây tại Tòa án Hình sự Quốc tế. Ông ta cũng không hiện diện ở đó bằng xương bằng thịt cho bất kỳ hành động tra tấn nào bất kỳ vụ giết người nào, thế nhưng ông ta hiện đang thụ án chung thân cho nhiều tội ác đó thôi, do đó mà quyết định này không phải là không thể."
Giáo sư Vukusic nói rằng không ai có thể mong đợi bất kỳ việc bắt giữ tổng thống Nga ngay lập tức.
="Putin không ngu ngốc. Ông ấy sẽ không đi ra nước ngoài tới một đất nước mà ông ấy có thể bị bắt. Tất nhiên vấn đề này có tính chất lịch sử. Đây là một vụ án thực sự lớn - như bạn cũng biết, chiến tranh ở Ukraine và các tội ác chiến tranh bị cáo buộc đã thu hút rất nhiều sự chú ý của quốc tế. Nhưng đồng thời, tôi nghĩ chúng ta không nên quá phấn khích vì chúng ta sẽ không thấy bất kỳ phiên tòa tiềm năng nào trong một tháng hoặc một năm nữa, do đó mà sẽ cần có một chút chờ đợi ."
Người dân ở Moscow đã sửng sốt khi nghe lệnh bắt giữ.
Một người dân lập luận rằng tổng thống của cô sẽ không thể bị bắt trừ khi các cơ quan nội bộ của chính phủ đưa ra cáo buộc.
"Thật đáng tiếc nếu tổng thống của chúng tôi bị bắt. Tôi không nghĩ điều đó là khả thi. Đây là người của công chúng và là tổng thống của nước tôi."
Quyết định của ICC diễn ra chỉ một ngày sau khi cơ quan điều tra do Liên Hợp Quốc ủy quyền cáo buộc Nga phạm tội ác chiến tranh trên diện rộng ở Ukraine, bao gồm giết người có chủ ý và tra tấn.
Lệnh bắt giữ của ICC được đưa ra ngay trước chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Moscow vào tuần này.
