Nghiên cứu mới cho thấy, tỷ lệ giữa bé gái và bé trai mắc chứng tự kỷ, gần nhau hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây. Người ta hiểu rằng, tỷ lệ hiện tại nam giới và nữ giới mắc chứng tự kỷ là 4:1, tuy nhiên, các nghiên cứu mới cho thấy tỷ lệ này có thể thấp tới 2:1. Trong khi khoảng cách này đang dần được thu hẹp, phụ nữ trên 40 tuổi đang trở thành một, trong những nhóm đối tượng chính tìm kiếm sự chẩn đoán.
Đối với nhiều người, việc hiểu rõ bản thân bắt đầu từ khi còn nhỏ.
Nhưng điều gì sẽ xảy ra, nếu bạn sống phần lớn cuộc đời với cảm giác khác biệt, theo cách mà bạn không thể diễn tả bằng lời?
Đó là trải nghiệm của nhiều phụ nữ như bà Naomi.
"Khoảng bốn năm trước, tôi đã trải qua một giai đoạn rất khó khăn trong cuộc sống, với sự kiệt sức trong công việc và một số thay đổi lớn khác, xung quanh sự đổ vỡ của một mối quan hệ lâu dài và một số xung đột gia đình. Tôi thực sự rất vật lộn và bắt đầu gặp một nhà tâm lý học mới. Sau vài tháng, bà ấy nói với tôi rằng, bà nghĩ tôi có thể là người có sự khác biệt về thần kinh. Và thực sự đó là một cú sốc lớn đối với tôi, vì tôi chưa bao giờ nghi ngờ điều đó, mặc dù tôi rất ý thức được rằng, mình đã phải vật lộn trong suốt cuộc đời. Nhưng tôi nghĩ lý do tôi không nghi ngờ điều đó, là vì tôi có một hiểu biết rất hạn chế và rập khuôn, về chứng tự kỷ và ADHD, và tôi chỉ không nghĩ rằng đó có thể là tôi”, Naomi.
Ở tuổi 51, bà Naomi giờ đây có thể nhìn lại và nhận ra, những dấu hiệu của sự khác biệt về thần kinh của mình.
Nhưng bà nói rằng những năm tháng không biết điều đó, đã khiến tác động của việc bị bạn bè, gán cho những tên gọi tiêu cực vẫn còn ám ảnh bà ấy.
"Bạn biết đấy, lớn lên với chứng rối loạn thần kinh, khác biệt so với những đứa trẻ khác và mọi người không thực sự hiểu tại sao, bạn thực sự nhận được rất nhiều lời chỉ trích và phản hồi tiêu cực, cũng như thường xuyên nữa. Điều đó thực sự không dễ chịu. Và khi bạn lớn lên và bị nói những điều này về mình, những điều tiêu cực này, đó là những điều bạn thực sự không thể thay đổi. Chúng chỉ là một phần của con người bạn. Nó gây ra rất nhiều sự bối rối. Và đối với cá nhân tôi, điều này dẫn đến một mong muốn mạnh mẽ là cố gắng trở nên hoàn hảo, để không ai có thể chỉ trích. Tôi chỉ muốn sống một cách kín đáo, để có thể hòa nhập và giống như mọi người khác”, Naomi.
Cảm nhận đau buồn khi nhận được chẩn đoán, là điều mà nhà tâm lý học lâm sàng, Tiến sĩ Tamara May, cho biết là khá phổ biến.
"Thường thì phụ nữ bị nói là quá mức, quá nhạy cảm vì khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc, ở người tự kỷ và ADHD. Đó là một câu chuyện rất phổ biến, mà họ được nghe suốt cuộc đời. Một lần nữa, họ bị cho là khiếm khuyết. Và về khía cạnh đau buồn, điều tôi luôn nói với những phụ nữ mà tôi giúp đỡ trong quá trình chẩn đoán, là có thể có một quá trình đau buồn thực sự đáng kể, xảy ra sau khi nhận được chẩn đoán, bởi vì nó có thể giải thích tại sao, họ gặp rất nhiều khó khăn trong suốt cuộc đời và mọi người có thể trở nên tức giận và buồn bã, vì điều này không được phát hiện sớm hơn trong cuộc đời họ, bởi cha mẹ, giáo viên hoặc các chuyên gia y tế khác mà họ đã gặp. Họ đã thực hiện rất nhiều liệu pháp mà không thực sự hiệu quả, hoặc họ đã thử các loại thuốc không thực sự hữu ích cho những gì họ đang trải qua, v.v. Và vì vậy, đó là cả một quá trình đau buồn với nhiều cảm xúc khác nhau xuất hiện như tức giận, trầm cảm, chỉ là nỗi buồn về bản thân thời trẻ, về những gì họ đã phải trải qua. Vì vậy tôi nghĩ rằng, quá trình đau buồn đó gần như phổ biến, mà mọi người đều trải qua, rằng cuộc sống của họ có thể đã lấy đi điều gì đó. Một con đường khác, dễ dàng hơn nhiều nếu họ biết điều này về bản thân, và có thể tiếp cận sự hỗ trợ và chăm sóc cần thiết, cũng như có sự thấu hiểu xung quanh họ”, Tamara May.
Tiến sĩ May cho biết, có nhiều yếu tố phức tạp liên quan đến việc chẩn đoán các rối loạn phát triển thần kinh, chẳng hạn như tự kỷ, hoặc ADHD.
Theo truyền thống, bà cho biết nó được định nghĩa một cách hẹp hòi, là ảnh hưởng đến 1 trong 10 ngàn người, và chủ yếu tác động đến các bé trai.
Việc tập trung vào nam giới và bé trai, đã khiến phụ nữ và bé gái không được chú trọng trong nghiên cứu về các rối loạn phát triển thần kinh trong một thời gian dài - và họ có xu hướng được chẩn đoán ở độ tuổi muộn hơn.
Bà nói rằng, đó là vì các đặc điểm phổ biến ở bé gái và phụ nữ, hiện đang được xác định rõ hơn.
"Nhìn chung, các bé gái thường có kỹ năng xã giao hời hợt hơn. Vì vậy, các em thường chỉ có một người bạn, mà các em đặc biệt yêu thích và rất gắn bó. Từ bên ngoài, có vẻ như các em có bạn bè, trong khi các bé trai có thể gặp khó khăn ngay cả trong việc kết bạn và thường cô đơn hoặc xa cách hơn. Có lẽ các em có kỹ năng xã giao hời hợt tốt hơn và có xu hướng ít gây chú ý, có thể che giấu một số khó khăn của mình. Nhưng cũng thường vì chứng tự kỷ, thường được cho là chỉ xảy ra ở bé trai và nam giới, nên các bé gái thường được chẩn đoán mắc các bệnh khác như trầm cảm, rối loạn lo âu xã hội, hoặc các rối loạn nhân cách như rối loạn nhân cách ranh giới. Vì vậy, các em thường bị xếp vào một nhóm khác vì các bác sĩ lâm sàng, giáo viên, phụ huynh, v.v., không nhận ra rằng chứng tự kỷ cũng có thể xảy ra ở bé gái”, Tamara May.
Khi nghiên cứu tiếp tục phát triển, Tiến sĩ May cho biết những thay đổi trong quan niệm về chứng tự kỷ và ADHD, có thể giúp mọi người hiểu rõ hơn về bản thân, mà không cảm thấy xấu hổ.
Và điều đó có cơ hội, phá vỡ những rào cản và định kiến, thường dẫn đến việc ngăn cản chẩn đoán ở phụ nữ.
Bà Naomi đang trở thành một nhà tư vấn hỗ trợ người tự kỷ, làm việc cho Amaze tại Đường dây trợ giúp Autism Connect, một đường dây trợ giúp quốc gia, dành cho bất kỳ ai trong cộng đồng người tự kỷ, đang tìm kiếm sự hỗ trợ và nguồn lực.
Bà ấy không hề hối tiếc, về việc khám phá ra bản sắc khác biệt về thần kinh của mình.
“Tôi nghĩ rằng, một trong những điều mà những người có sự khác biệt về thần kinh thường trải nghiệm, nếu được chẩn đoán muộn trong đời, là cảm giác mình là người ngoài cuộc, hơi khác biệt, hơi kỳ quặc và lập dị, có thể vụng về, hoặc có thể mọi người khác đều biết cách giao tiếp xã hội, còn mình thì không. Nhưng khi ở cùng những người có cùng kiểu não bộ với mình, mọi thứ sẽ trôi chảy hơn và điều đó cũng giúp bạn tự tin hơn... Nhưng mỗi người, bất kể bạn thuộc kiểu não bộ nào, đều có phong cách riêng. Và sự đa dạng này, tôi nghĩ, làm cho xã hội trở nên phong phú và tuyệt vời hơn”, Naomi .
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
