Giá kim cương đã giảm mạnh và nguồn cung tăng vọt, làm đảo lộn một trong những câu chuyện tiếp thị lâu đời nhất thế giới. Kim cương là vĩnh cửu, nhưng sự quý hiếm của nó thì không và công nghệ đã viết lại câu chuyện tỷ năm tuổi như thế nào?
Ngày xưa, nhẫn đính hôn kim cương là biểu tượng quyền lực của địa vị xã hội: viên đá càng lớn, giá trị càng cao.
Ngày nay, những người sở hữu nhẫn thường bày tỏ một cảm xúc khác trên các diễn đàn mạng xã hội: "Trông nó có quá to không?"
Ngành công nghiệp kim cương đã trải qua một sự biến động chưa từng có trong những năm gần đây, do sự bùng nổ phổ biến của kim cương nhân tạo.
Tại Việt Nam, thị trường kim cương bị chao đảo trong thời gian qua, thế nhưng do nhiều yếu tố khác nhau mà chúng ta không đề cập đến trong bài nầy.
Theo dữ liệu ngành công nghiệp của Mỹ, giá của một viên kim cương tự nhiên một carat, đã giảm hơn một nửa kể từ đầu năm 2022.
Tháng trước, De Beers vốn là công ty đã giúp định hình ngành công nghiệp kim cương và độc quyền ngành này trong nhiều thập niên, đã tạm ngừng sản xuất tại mỏ kim cương lớn nhất Nam Phi, với lý do cần cắt giảm chi phí trong bối cảnh thị trường khó khăn.
Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy, ngành công nghiệp từng bùng nổ này đang đứng trước ngã ba đường, khi giá kim cương sụt giảm, buộc các tập đoàn khai thác khổng lồ phải đóng cửa mỏ, trì hoãn các dự án mới và tạm ngừng sản xuất.
Trọng tâm của sự biến động này là một sản phẩm giống hệt về mặt vật lý, đã đảo lộn một trong những câu chuyện tiếp thị xa xỉ thành công nhất từng được kể.
Kim cương nhân tạo là kim cương thật, giống hệt về mặt hóa học và hình ảnh với những viên kim cương được tìm thấy sâu dưới lòng đất.
Nhưng thay vì hình thành bên trong Trái đất trong hơn một tỷ năm, những viên đá quý nhân tạo được tạo ra bởi các nhà khoa học sử dụng một trong hai phương pháp chính, đó là Áp suất cao nhiệt độ cao (HPHT) hoặc lắng đọng hơi hóa học (CVD), để tái tạo các điều kiện, mà trong đó carbon kết tinh thành kim cương.
Quá trình tạo thành kim cương nhân tạo chỉ mất vài tuần.
Làm thế nào mà câu chuyện về một viên đá quý được hình thành qua hàng tỷ năm, và được bán qua nhiều thế hệ như một biểu tượng của sự quý hiếm và độc quyền, lại thay đổi mạnh mẽ đến vậy chỉ trong một thập niên?
Sau đây là lịch sử về việc chế tạo kim cương.
Sau nhiều năm thử nghiệm, những viên kim cương nhân tạo đầu tiên được chứng minh là có thật, đã được tạo ra vào những năm 1950.
Vào thời điểm đó, người ta ít lo ngại rằng chúng có thể trở thành đối thủ cạnh tranh nghiêm trọng, với kim cương tự nhiên.
Những viên đá tổng hợp ban đầu nhỏ, màu nâu và chất lượng kém, không thích hợp để sử dụng trong đồ trang sức, thay vào đó được dùng cho mục đích công nghiệp như sản xuất.
Mãi đến những năm 1970, General Electric là công ty Mỹ tiên phong trong công nghệ kim cương tổng hợp, mới sản xuất được những viên kim cương nhân tạo, với chất lượng đá quý đầu tiên.
Thế nhưng công nghệ này vẫn còn quá đắt đỏ, để kim cương nhân tạo có thể được thương mại hóa cho đồ trang sức, và những viên đá này không được đánh giá cao, theo tiêu chuẩn màu sắc và độ trong suốt của đá quý.
Khi công nghệ tiếp tục được cải thiện, một bước ngoặt đã đến vào năm 2007, khi Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA), cơ quan độc lập hàng đầu thế giới về kim cương chất lượng đá quý, đã chính thức công nhận kim cương nhân tạo.
GIA bắt đầu đưa ra báo cáo về đá quý nhân tạo vào năm đó, nhưng chúng chỉ chiếm một phần rất nhỏ, trong số kim cương được gửi để phân loại, chỉ khoảng 0,05%.
Một thập niên sau, kim cương nhân tạo vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trên thị trường toàn cầu.
Nhưng trong vài năm gần đây, chúng đã bùng nổ và trở nên phổ biến.
Ông Paul Zimnisky, một nhà phân tích độc lập hàng đầu trong ngành công nghiệp kim cương có trụ sở tại thành phố New York, cho biết sự gia tăng của kim cương nhân tạo, đã làm thay đổi đáng kể thị trường toàn cầu.
Ông Zimnisky nói với SBS News
"Công nghệ để tạo ra những viên kim cương đó đã được cải thiện nhanh chóng, và giá thành sản xuất đã giảm đáng kể. Khi giá giảm, đó là lúc tôi thực sự thấy nhu cầu của người tiêu dùng đối với kim cương nhân tạo tăng lên, và tôi cho rằng điều đó đã diễn ra mạnh mẽ trong vòng 5 năm qua”, Paul Zimnisky.
Theo dữ liệu của ông Zimnisky vào năm 2016, một viên kim cương tự nhiên một carat, được bán lẻ tại Mỹ với giá khoảng 9.380 đô la, trong khi một viên kim cương nhân tạo có cùng kiểu cắt và độ tinh khiết, có giá 7.820 đô la.
Ngày nay, kim cương tự nhiên được bán lẻ với giá 4.900 đô la, trong khi viên kim cương nhân tạo tương đương, có thể được mua với giá khoảng 850 đô la hoặc ít hơn.
Ông ước tính rằng, kim cương nhân tạo hiện chiếm khoảng một phần ba thị trường trang sức kim cương toàn cầu.
Tại Mỹ, thị trường tiêu thụ kim cương lớn nhất thế giới, theo dữ liệu khảo sát hàng năm từ trang web lập kế hoạch đám cưới The Knot, cứ 10 cặp đôi đính hôn thì có 6 người chọn kim cương nhân tạo vào năm ngoái.
Con số này tăng 239%, so với khảo sát năm 2020 của trang web này.
Đồng thời, khi kim cương nhân tạo đang làm thay đổi xu hướng tiêu dùng, chúng cũng đang thay đổi dòng chảy sản xuất toàn cầu.
Với chi phí sản xuất giảm, các nhà sản xuất ở Trung Quốc và Ấn Độ, đã mở rộng với quy mô chưa từng có.
Tại Trung Quốc, quốc gia thống trị thị trường sản xuất toàn cầu, tỉnh Hà Nam ở miền trung đã trở thành "thủ phủ kim cương" của quốc gia.
Tại nhiều nhà máy ở thành phố Chiết Thành, hàng trăm máy móc hoạt động suốt ngày đêm, để sản xuất hàng triệu carat mỗi năm.
Ngày nay, ngay cả các chuyên gia cũng nói rằng, họ không thể phân biệt giữa kim cương tự nhiên và kim cương nhân tạo, nếu không có thiết bị chuyên dụng.
Cách duy nhất để phân biệt là thông qua khắc laser, thường được khắc trên vành của viên kim cương, hoặc thông qua giấy chứng nhận.
Ông Michael Cohen, giám đốc điều hành của Phòng thí nghiệm Chứng nhận Kim cương Úc, nói với SBS News.
"Cách duy nhất để phân biệt là thông qua khắc laser, thường được khắc trên vành của viên kim cương, hoặc thông qua giấy chứng nhận đi kèm với viên kim cương đó. Ngoài ra, bạn cần mang nó đến phòng thí nghiệm, để thực sự biết được sự khác biệt. Thực tế là không thể nhìn thấy chúng bằng mắt thường qua kính hiển vi, qua các xét nghiệm cơ bản, thậm chí cả các xét nghiệm thông thường tại quầy bán lẻ”, Michael Cohen.
Thế nhưng De Beers đã và đang nỗ lực, thay đổi điều đó.
Tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại London này, đã phát triển một loạt máy sàng lọc tiên tiến, có giá từ khoảng 7.900 đô la đến hơn 35.000 đô la, cho phép người bán kim cương phân biệt giữa kim cương tự nhiên và kim cương nhân tạo, bằng cách phân tích các dấu hiệu hiển vi còn sót lại, từ các quá trình phát triển khác nhau của chúng.
Công nghệ này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của công ty nhằm thuyết phục người tiêu dùng rằng nguồn gốc của một viên kim cương, chứ không phải thành phần của nó, mới là một phần quan trọng trong câu chuyện của nó.
Một vấn đề nổi lên là sự trỗi dậy của những viên kim cương lớn.
Khi những viên kim cương lớn hơn trở nên dễ tiếp cận hơn và được thấy nhiều hơn trên mạng xã hội, nhu cầu về những viên đá nhỏ hơn, từ một carat trở xuống, đã giảm.
Những thiết kế từng chỉ dành cho người nổi tiếng và giới siêu giàu, giờ đây nằm trong tầm tay của nhiều người có thu nhập trung bình.
Và không chỉ giá cả hấp dẫn hơn: những lo ngại về đạo đức liên quan đến nguồn gốc của đá quý, đã được bù đắp bởi mô hình kim cương nhân tạo, vốn không phụ thuộc vào khai thác mỏ hoặc chuỗi cung ứng, đi qua các khu vực xung đột hay các khu vực.
Trên các diễn đàn Reddit, giờ đây việc thấy những người bình thường hỏi, liệu một viên kim cương có "quá to", hay phô trương trên ngón tay của họ hay không, đã trở nên phổ biến.
Đồng thời, một số chủ sở hữu kim cương tự nhiên đã đăng tải trên mạng xã hội bày tỏ lo ngại rằng, mọi người sẽ cho rằng chiếc nhẫn của họ là kim cương nhân tạo, khi kim cương lớn ngày càng phổ biến.
Điều này phản ánh sự thay đổi thế hệ trong tâm lý người tiêu dùng - một sự thay đổi đang nhanh chóng trở thành cuộc khủng hoảng bản sắc, đối với ngành công nghiệp kim cương tự nhiên.
De Beers đã ra mắt thương hiệu trang sức kim cương nhân tạo của riêng mình vào năm 201,8 nhưng đã đóng cửa nó vào năm ngoái, để tập trung vào sản phẩm ban đầu.
Họ đã vạch ra kế hoạch, đầu tư vào các chiến dịch dựa trên cảm xúc, nhấn mạnh sự quý hiếm và nguồn gốc của kim cương tự nhiên.
Ông Cohen cho biết công ty nhận ra rằn,g họ đang tạo uy tín cho kim cương nhân tạo, bằng cách bán chúng dưới thương hiệu De Beers, nhưng việc rút lui của họ không làm giảm nhu cầu.
Trong khi đó Jana Bowden là giáo sư về tiếp thị và hành vi người tiêu dùng tại Đại học Macquarie cho biết, phần lớn cuộc khủng hoảng bản sắc mà các thương hiệu lớn phải đối mặt, bắt nguồn từ sự nhấn mạnh lịch sử, vào tính độc quyền của kim cương.
"Kim cương luôn được coi là biểu tượng địa vị tuyệt đối. Phần lớn điều này được thúc đẩy bởi nhận thức về sự quý hiếm và độc quyền của kim cương, và tất nhiên là nguồn cung kim cương được kiểm soát, thông qua thị trường, đặc biệt là De Beers, thương hiệu hàng đầu với quyền kiểm soát thị trường và nguồn cung lớn nhất”, Jana Bowden.
Thế nhưng từ chỗ quý hiếm đến dồi dào, Kim cương vẫn tượng trưng cho sự "vĩnh cửu".
Vào thời kỳ đỉnh cao những năm 1980, De Beers kiểm soát gần 90% thị trường kim cương toàn cầu.
Việc kiểm soát chặt chẽ nguồn cung kim cương thế giới, cho phép họ tích trữ kim cương dư thừa và quản lý số lượng kim cương được đưa ra thị trường, tại bất kỳ thời điểm nào, giúp giữ giá ở mức cao.
Thông qua hoạt động tiếp thị, công ty này nổi tiếng với việc xây dựng ý tưởng rằng kim cương là quý hiếm, "vĩnh cửu" và là biểu hiện tối thượng của tình yêu, biến nhẫn đính hôn kim cương thành một chuẩn mực xã hội.
Nó cũng định hình kỳ vọng của xã hội, về giá của một chiếc nhẫn đính hôn.
Một quảng cáo của De Beers những năm 1980 đã đưa ra câu hỏi.
"Hai tháng lương chẳng phải là một cái giá nhỏ, để trả cho thứ tồn tại mãi mãi sao?", Một quảng cáo của De Beers.
Bowden nói rằng các thương hiệu xa xỉ lâu đời như De Beers, đã xây dựng những nhận thức lâu dài, trong tâm trí người tiêu dùng. tâm trí.
Thực sự, chúng ta đã được dạy và học cách kết hợp kim cương vào cuộc sống của mình, đây không phải là điều tồn tại trước các chiến dịch tiếp thị khéo léo.
Mặc dù kim cương hiện nay không còn hiếm, Bowden nói rằng nhiều nhận thức đó vẫn còn tồn tại, nhưng thị trường đang chia làm hai.
"Điều thú vị là, thương hiệu truyền thống xuất phát từ việc khai thác kim cương truyền thống ban đầu giờ đây cũng được chuyển giao một cách tự nhiên sang kim cương nhân tạo." Vì vậy, người tiêu dùng vẫn còn liên tưởng đến sự độc quyền hoặc một cột mốc nào đó", Jana Bowden.
Bowden cho biết thị trường kim cương nhân tạo ngày càng hấp dẫn đối với người tiêu dùng trẻ tuổi, những người thường bị hạn chế về tài chính và có động cơ đạo đức hơn so với các thế hệ lớn tuổi.
Cô Elangovan, 33 tuổi, người yêu cầu giấu tên để bảo vệ quyền riêng tư, nói với SBS News rằng, cô đã tích lũy được hơn 10 viên kim cương nhân tạo và kim cương tự nhiên, trong bộ sưu tập trang sức của mình trong khoảng một thập kỷ qua.
Mặc dù cô ấy bị cuốn hút bởi lịch sử và sự quý hiếm của một viên kim cương tự nhiên, nhưng cô ấy không còn có thể biện minh cho mức giá đó khi cô ấy có thể mua một viên kim cương nhân tạo "gần như hoàn hảo" tương đương với giá chỉ bằng một phần nhỏ.
Cô ấy nói về kim cương tự nhiên
“Khi nhìn vào chúng, tôi nghĩ, ‘Ồ, chúng đã tồn tại hàng triệu năm trước tôi, và có lẽ sẽ còn tồn tại hàng triệu năm sau tôi nữa. Vì vậy, về điểm đó, kim cương nhân tạo không thể cạnh tranh được”, Elangovan.
Nhưng cuối cùng, cô ấy nói rằng mình rất vui mừng khi được sống trong thời đại, mà những viên đá quý tuyệt đẹp trở nên dễ tiếp cận hơn với nhiều người.
“Tôi rất tò mò, khi ai đó có thể tái tạo lại quy trình hàng triệu năm trong phòng thí nghiệm. Đây là một ngành công nghiệp hấp dẫn. Tôi chỉ hạnh phúc vì mình còn sống đến bây giờ, để có thể sở hữu những món trang sức thực sự đẹp với giá cả rất phải chăng và được khai thác một cách có đạo đức”, Elangovan.
Một câu hỏi đặt ra là, liệu ngành công nghiệp kim cương khai thác, có thể phục hồi được không?
Ngành công nghiệp kim cương tự nhiên, hiện đang phải đối mặt với nhiều khó khăn từ nhiều phía.
Sự thay đổi trong ưu tiên chi tiêu của người tiêu dùng, chi phí hoạt động tăng vọt, sự bất ổn về địa chính trị và sản lượng kim cương giảm sút, đều góp phần khiến các mỏ phải đóng cửa hoặc tạm ngừng sản xuất trong những năm gần đây.
Một số mỏ đang dần cạn kiệt nguồn lực, nhưng giá kim cương giảm mạnh và chi phí khổng lồ để mở các mỏ mới, đã khiến việc đầu tư vào các dự án mới trở nên khó khăn hơn.
Ông Zimnisky nói thêm rằng, ngành công nghiệp này phải đưa ra lý do thuyết phục, để người tiêu dùng sẵn sàng trả giá gấp 10 lần, cho một viên kim cương tự nhiên.
"Tôi nghĩ ngành công nghiệp kim cương tự nhiên, cần phải tự chấn chỉnh và đưa ra chiến lược để tạo sự khác biệt hơn nữa, giữa sản phẩm của mình và kim cương nhân tạo”, Paul Zimnisky.
Ông lưu ý rằng, De Beers hiện đang được công ty mẹ Anglo American rao bán, với một thỏa thuận tiềm năng dự kiến sẽ được hoàn tất trong năm nay.
“Sự xuất hiện của chủ sở hữu mới, sẽ là "một chất xúc tác thú vị" cho ngành công nghiệp này. Tôi nghĩ họ có lẽ sẽ tích cực cố gắng khơi dậy sự quan tâm, nhu cầu và sức hấp dẫn về mặt cảm xúc đối với kim cương tự nhiên”, Paul Zimnisky.
Hiện tại, trừ khi giá tăng gấp đôi hoặc gấp ba trong thập niên tới, ông Zimnisky không kỳ vọng sẽ thấy đầu tư đáng kể vào các mỏ mới, hoặc việc mở cửa trở lại các hoạt động đã bị tạm dừng.
Còn ông Cohen, người đã làm việc trong ngành này hơn 40 năm, cho biết, giờ đây sẽ có một "nguồn cung vô tận" kim cương nhân tạo.
Nhưng ông dự đoán giá cả cuối cùng có thể tăng lên, khi năng lượng đáng kể cần thiết để sản xuất chúng, trở nên đắt đỏ hơn, điều này có khả năng tạo ra những lo ngại về đạo đức mới cho người tiêu dùng.
Ông tin rằng việc khai thác kim cương cuối cùng sẽ chấm dứt, nhưng thị trường kim cương tự nhiên sẽ tồn tại.
"Nguồn cung kim cương lớn nhất, sẽ không còn đến từ các mỏ nữa, mà sẽ đến từ thị trường đồ cũ. Kim cương không bị phá hủy. Như người ta vẫn nói, kim cương là vĩnh cửu”, Michael Cohen.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
