Giá dầu thế giới tăng mạnh đang đẩy giá xăng dầu và chi phí kinh doanh tại Úc lên cao, làm dấy lên lo ngại lạm phát kéo dài và Ngân hàng Dự trữ Úc có thể tiếp tục tăng lãi suất. Trong khi các hộ gia đình phải đối mặt với một vòng xoáy chi phí mới, một nghiên cứu tại NSW cho thấy áp lực sinh hoạt tích tụ còn liên quan đến sự gia tăng đáng kể các vụ đổ xăng rồi bỏ đi mà không thanh toán.
Người tiêu dùng và các hộ vay mua nhà tại Úc có thể phải đối mặt với một giai đoạn khó khăn mới, khi giá dầu thế giới tăng mạnh và lạm phát tiếp tục cao hơn dự báo của Ngân hàng Dự trữ Úc, gọi tắt là RBA.
Các cuộc tấn công mới nhằm vào tàu chở dầu tại eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu Brent lên trên 97 đô la Mỹ một thùng, tiến gần ngưỡng 100 đô la. Diễn biến này dự kiến sẽ dần tác động đến giá xăng và dầu diesel tại Úc, đồng thời làm gia tăng chi phí vận chuyển, sản xuất và phân phối hàng hóa của các doanh nghiệp.
Ông Russel Chesler, Giám đốc đầu tư và thị trường vốn của công ty quản lý đầu tư VanEck, dự báo giá dầu sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn.
Ông nói:
“Xung đột tiếp diễn tại Trung Đông chưa cho thấy bất kỳ dấu hiệu nào sẽ được giải quyết. Điều này sẽ khiến RBA không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng lãi suất tại cuộc họp vào cuối tháng này.”
Tuy nhiên, khả năng RBA tăng lãi suất vẫn chưa phải là điều chắc chắn và sẽ phụ thuộc vào những dữ liệu kinh tế sắp tới.
Phó Thống đốc RBA Sarah Hunter cũng không làm giảm kỳ vọng rằng ngân hàng trung ương có thể tiếp tục nâng lãi suất nếu lạm phát vượt quá các mức dự báo.
Phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh về bất động sản của Australian Financial Review ở Sydney, bà Hunter nói:
“Tôi cho rằng Hội đồng RBA đã thể hiện khá rõ quan điểm của mình, và đội ngũ nhân viên cũng vậy. Bản thân tôi cũng muốn nói rõ rằng lạm phát hiện là ưu tiên hàng đầu.”
Bà cho biết lạm phát đã cao hơn phạm vi mục tiêu trong một thời gian và RBA đang theo dõi sát những áp lực giá cả trong nền kinh tế.
“Chúng tôi lo ngại về lạm phát. Nếu có dấu hiệu cho thấy lạm phát sẽ mạnh hơn mức chúng tôi dự tính, trong bối cảnh các dự báo hiện nay, Hội đồng RBA rất có thể sẽ phải tăng lãi suất để ứng phó.”
Cả lạm phát toàn phần và lạm phát cơ bản bình quân lược bỏ trong tháng Bảy đều cao hơn mức RBA dự báo.
Giá năng lượng gia tăng do xung đột tại Trung Đông cũng đang gây sức ép lên các doanh nghiệp Úc, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, xây dựng và bán lẻ.
Ông Gareth Spence, Trưởng bộ phận kinh tế Úc của NAB, cho biết những áp lực chi phí này đã bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
Khảo sát kinh doanh hằng tháng của NAB cho thấy điều kiện kinh doanh suy giảm trong tháng Tám. Chỉ số lợi nhuận giảm 10 điểm, xuống mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch COVID-19.
Mức độ ảnh hưởng đến lạm phát trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp có thể chuyển bao nhiêu phần chi phí gia tăng sang cho khách hàng.
Điều này cũng phụ thuộc vào khả năng và mức độ sẵn sàng chi tiêu của các hộ gia đình, trong lúc nhiều người đã phải cắt giảm ngân sách để ứng phó với chi phí sinh hoạt và các khoản trả nợ mua nhà.
Những dự báo về khả năng lãi suất tiếp tục tăng đã khiến niềm tin của người có khoản vay thế chấp giảm mạnh.
Chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Westpac và Viện Melbourne cho thấy niềm tin của những người đang trả nợ mua nhà giảm 14% trong tháng Chín. Trong khi đó, niềm tin của người thuê nhà chỉ giảm 0,9%.
Ông Matthew Hassan, Trưởng bộ phận dự báo kinh tế vĩ mô Úc của Westpac, nói:
“Những lo ngại về lãi suất rõ ràng đã tác động tiêu cực đến người tiêu dùng đang có khoản vay thế chấp.”
Nhìn chung, chỉ số niềm tin người tiêu dùng giảm 5,2%, xuống còn 84,4 điểm, trong khi kỳ vọng về lãi suất tăng thêm 7,3%.
Thị trường bất động sản cũng đang chịu áp lực khi lãi suất cao kết hợp với những thay đổi về thuế trong ngân sách liên bang.
Tuy nhiên, chỉ 32% người tiêu dùng được khảo sát dự đoán giá nhà sẽ giảm trong 12 tháng tới, trong khi 42% cho rằng giá nhà sẽ tiếp tục tăng.
Kinh tế trưởng của HSBC, ông Paul Bloxham, dự báo giá nhà trên toàn quốc có thể giảm tổng cộng 13% tính từ mức đỉnh xuống mức thấp nhất. Ông cho rằng đây có thể là đợt điều chỉnh giá nhà lớn nhất trong lịch sử hiện đại của Úc.
Theo Cục Thống kê Úc, tổng giá trị bất động sản trên toàn quốc đã giảm 34,1 tỷ đô la trong ba tháng tính đến cuối tháng Sáu.
Dù vậy, mức giảm 0,3% này vẫn còn tương đối nhỏ nếu so với mức tăng 12,3% kể từ đầu năm 2025.
Sự gia tăng của một loại tội phạm: đổ xăng rồi lái xe rời khỏi trạm mà không thanh toán
Trong lúc giá dầu, lạm phát và lãi suất cùng gây áp lực lên ngân sách của các hộ gia đình, một nghiên cứu mới tại New South Wales cho thấy khó khăn tài chính kéo dài còn có thể liên quan đến sự gia tăng của một loại tội phạm: đổ xăng rồi lái xe rời khỏi trạm mà không thanh toán.
Cục Thống kê và Nghiên cứu Tội phạm NSW đã công bố một báo cáo cho thấy chi phí sinh hoạt tăng và tiền lương suy giảm có mối liên hệ với tỷ lệ trộm xăng mạnh hơn sự lên xuống của giá nhiên liệu.
Cơ quan này bắt đầu điều tra sau khi số vụ trộm xăng tăng mạnh hậu đại dịch COVID-19, dù giá nhiên liệu trong giai đoạn đó tương đối ổn định.
Giám đốc điều hành Cục Thống kê và Nghiên cứu Tội phạm NSW, bà Jackie Fitzgerald, cho biết:
“Áp lực chi phí sinh hoạt thường tích tụ theo thời gian và điều đó sẽ khuyến khích người ta thực hiện những hành vi phạm pháp như thế này. Nhưng họ vẫn có thể vượt qua được một đợt biến động giá cả ngắn hạn.”
Theo báo cáo, giá xăng tăng 1% có liên quan đến mức tăng 1% số vụ trộm xăng.
Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tăng 1% có liên quan đến mức tăng tới 6% số vụ.
Các số liệu này cho thấy giá xăng cao vẫn có thể góp phần làm gia tăng hành vi trộm cắp. Tuy nhiên, khó khăn tài chính tích tụ trong thời gian dài, bao gồm giá hàng hóa và dịch vụ tăng trong khi thu nhập không theo kịp, mới là yếu tố có mối liên hệ mạnh hơn.
Bà Fitzgerald cho biết trộm xăng hiện không còn là hành vi chỉ xuất hiện trong một nhóm tội phạm nhất định.
“Không chỉ một nhóm tội phạm riêng biệt tham gia vào những hành vi này. Nó đang dần lan sang những bộ phận khác trong cộng đồng.”
Nghiên cứu cũng cho thấy người đổ xăng rồi bỏ đi có khả năng tương đối cao sẽ không bị truy tố.
Cảnh sát chỉ khởi tố trong khoảng 4 đến 8% số vụ trộm xăng được ghi nhận.
Theo bà Fitzgerald, tỷ lệ xử lý thấp có thể khiến một số người tin rằng họ có thể thực hiện hành vi này mà không phải gánh chịu hậu quả.
“Mọi người có nhiều khả năng thực hiện hành vi phạm tội hơn nếu họ nghĩ rằng mình có thể thoát tội.”
Bà nói thêm:
“Rõ ràng có một số người đang rơi vào hoàn cảnh kinh tế khó khăn đến mức họ bắt đầu cân nhắc những lựa chọn như vậy.”
Đáng chú ý, số vụ trộm xăng tại NSW đạt đỉnh vào năm 2024, thậm chí cao hơn thời điểm giá nhiên liệu tăng vọt vào đầu năm 2026 do cuộc xung đột giữa Iran, Israel và Hoa Kỳ.
Điều này tiếp tục củng cố nhận định rằng giá xăng tăng đột ngột không phải là nguyên nhân duy nhất, cũng không phải yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến số vụ trộm xăng.
Áp lực chi phí sinh hoạt kéo dài, mức lương thực tế suy giảm và nhận thức rằng khả năng bị xử lý tương đối thấp có thể cùng góp phần thúc đẩy tình trạng này.
Ông Rowan Lee, Giám đốc điều hành Hiệp hội Các nhà tiếp thị cửa hàng tiện lợi và xăng dầu Australasia, cho biết số vụ trộm xăng gia tăng đã được ghi nhận trên toàn quốc, không có tiểu bang hay vùng lãnh thổ nào nổi bật hơn hẳn.
Hiệp hội cũng ghi nhận sự gia tăng các hành vi hung hăng nhắm vào nhân viên tại các trạm dịch vụ.
Một giải pháp được đề xuất là yêu cầu người lái xe thanh toán trước khi bơm nhiên liệu.
Bà Fitzgerald thừa nhận biện pháp này có thể gây bất tiện cho khách hàng, nhưng các trạm xăng có thể áp dụng trong những giai đoạn mà điều kiện kinh tế làm gia tăng nguy cơ trộm cắp.
Bà nói:
“Điều này gây bất tiện cho mọi người, nhưng nghiên cứu cho thấy các biện pháp như vậy có thể được kích hoạt khi xuất hiện những điều kiện dễ dẫn đến sự gia tăng của các vụ trộm xăng.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
