Tỷ suất sinh thấp kỷ lục, chi phí nuôi con đang trở thành bài toán kinh tế của Úc

Dân số Úc đang già hóa, trong khi số trẻ em chào đời ngày càng giảm.

Báo cáo Liên thế hệ lần thứ bảy của chính phủ liên bang dự báo dân số Úc sẽ đạt khoảng 39,3 triệu người vào năm 2066.

Tuy nhiên, tốc độ tăng dân số được dự báo sẽ chậm lại và ngày càng phụ thuộc vào di dân từ nước ngoài.

Dân số cao tuổi gia tăng và tỷ suất sinh suy giảm, cùng với chi phí quốc phòng, khí hậu và y tế tăng cao, cũng được dự báo sẽ gây thêm áp lực lên chi tiêu chính phủ.

Độ tuổi trung vị được dự báo sẽ tăng từ 38 lên 45 tuổi, trong khi số người Úc trên 85 tuổi có thể tăng hơn gấp ba lần, từ khoảng 625.000 người lên gần hai triệu người, cụ thể là 1,9 triệu người.

Cùng lúc đó, tỷ suất sinh đã giảm xuống mức thấp kỷ lục.

Con số này đã thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con trên mỗi phụ nữ trong hơn 50 năm qua.

Các tổ chức vận động cho biết chi phí nuôi dạy gia đình đang trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng.

“Tỷ suất sinh duy trì ở mức thấp sẽ gây áp lực lên các dịch vụ và nguồn tài chính công mà tất cả chúng ta đều phụ thuộc.”

Tổ chức The Parenthood ước tính chi phí nuôi một đứa trẻ tại Úc có thể lên tới 17.800 đô la mỗi năm, và hơn 36.500 đô la đối với gia đình có từ hai con trở lên.

Phát biểu tại Câu lạc bộ Báo chí Quốc gia, Giám đốc điều hành của tổ chức, bà Georgie Dent, cho rằng dịch vụ giữ trẻ và các hình thức làm việc linh hoạt cần được xem là cơ sở hạ tầng kinh tế thiết yếu.

Trong bài phát biểu mang tựa đề “Cội nguồn của mọi vấn đề: Úc không thể để việc nuôi dạy gia đình trở thành điều ngoài khả năng chi trả”, bà Dent cho rằng việc cải thiện chính sách nghỉ phép có lương dành cho cha mẹ tại Úc có thể là một bước giúp giải quyết tình trạng tỷ suất sinh thấp.

Bà cho biết ngân sách cần thiết để nuôi dạy một gia đình đã tăng 134% kể từ khi khoản trợ cấp sinh con được áp dụng vào năm 2004, trong khi thu nhập hộ gia đình chỉ tăng 103%.

“Tôi nghĩ nếu chúng ta thực hiện những bước đi nhằm đưa vào một chính sách nghỉ phép có lương dành cho cha mẹ được thiết kế tốt, rộng rãi và công bằng, thì một khi chính sách này đã trở thành một phần của hệ thống, việc loại bỏ nó sẽ giống như nói rằng giờ đây chúng ta sẽ xóa bỏ Medicare. Tôi không nghĩ điều đó sẽ được đón nhận tích cực. Tôi có thể khẳng định rằng nếu khi ấy tôi vẫn là Giám đốc điều hành The Parenthood, tôi sẽ vận động để bảo đảm chính sách đó không bị cắt giảm dưới bất kỳ hình thức nào, và tôi nghĩ nhiều người khác cũng sẽ làm như vậy.”

Bà Dent cho biết áp lực tài chính mà các bậc cha mẹ phải đối mặt không chỉ giới hạn ở chi phí giữ trẻ, mà còn ảnh hưởng đến nhà ở, sự nghiệp, khả năng tham gia lực lượng lao động và ngân sách gia đình.

Bà kêu gọi chính phủ tài trợ trực tiếp cho các trung tâm giữ trẻ, nhằm tăng số chỗ và giảm chi phí cho các gia đình.

Lập luận này được đưa ra trong bối cảnh Báo cáo Liên thế hệ cảnh báo Úc sẽ phải đối mặt với những áp lực kinh tế đáng kể khi dân số già hóa.

Các nhà kinh tế cho rằng điều đó có nghĩa trong những thập niên tới, Úc sẽ phải giảm mức độ phụ thuộc vào tăng trưởng dân số và dựa nhiều hơn vào năng suất.

Ông Stephen Smith thuộc Deloitte Access Economics cho biết nền kinh tế sẽ phải giảm bớt sự phụ thuộc vào tăng trưởng dân số và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động.

“Trong khoảng hai thập niên qua, đặc biệt kể từ năm 2008, điều mà Úc thực sự dựa vào để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế là tăng trưởng dân số. Chúng ta đã ghi nhận mức tăng dân số đáng kể nhưng năng suất lại không tăng nhiều. Khi nhìn về 40 năm tới, báo cáo này cho thấy tình hình sẽ đảo ngược. Chúng ta sẽ phải hoàn toàn dựa vào tăng trưởng năng suất, thay vì tăng trưởng dân số, để thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế.”

Một số chính trị gia đã đề xuất những biện pháp như khôi phục khoản trợ cấp sinh con từ thời chính phủ Howard để khuyến khích thêm nhiều người Úc sinh con.

Tuy nhiên, các tổ chức vận động cho gia đình cho rằng chỉ riêng những ưu đãi tài chính khó có thể giải quyết các áp lực căn bản.

Bà Virginia Tapscott là Giám đốc sáng lập của Parents Work Collective.

“Sự linh hoạt mà bà ấy đề cập là điều tích cực, nhưng cần phải được mở rộng hơn rất nhiều. Dịch vụ giữ trẻ không giúp quý vị có thêm thời gian; tăng khả năng tiếp cận dịch vụ giữ trẻ cũng không mang lại thêm thời gian, mà chỉ khiến cả cha lẫn mẹ làm việc nhiều hơn. Chúng ta đang áp dụng một hệ thống kiểu Bắc Âu, trong đó cha mẹ ở nhà với con, chẳng hạn trong năm đầu tiên, rồi quay lại làm việc toàn thời gian cho đến năm 65 tuổi, và họ bỏ lỡ những khoảnh khắc đó.”

Trong tuần này, Bộ trưởng Ngân khố Jim Chalmers vẫn bày tỏ sự lạc quan về khả năng của Úc trong việc ứng phó với các thách thức trong tương lai.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo về những rủi ro từ tốc độ thay đổi mà ông cho rằng đang ngày càng tăng nhanh.

“Mức sống sẽ cao hơn và người dân sẽ nghỉ hưu với khoản tiền hưu bổng lớn hơn rất nhiều. Tôi không và sẽ không tùy tiện đưa ra lời khuyên cho người dân về những quyết định mang tính rất riêng tư này.”

Dữ liệu của Bộ Ngân khố cho thấy mức di dân thấp hơn hầu như không ảnh hưởng đáng kể đến mức độ giàu có của từng người dân Úc.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo số lượng di dân thấp hơn sẽ làm gia tăng gánh nặng ngân sách liên quan đến người về hưu.

Dự báo của Bộ Ngân khố cho thấy mức sống tại Úc sẽ không sụp đổ nếu các mục tiêu tăng trưởng dân số không đạt được trong tương lai. Ngay cả khi quy mô dân số khác biệt đáng kể, thu nhập của mỗi hộ gia đình cũng chỉ thấp hơn vài trăm đô la.

The Parenthood cho rằng hỗ trợ các gia đình không chỉ là một vấn đề chính sách xã hội, mà còn tác động đến lực lượng lao động và nền kinh tế tương lai của Úc.

Bà Georgie Dent cho biết một phần ba lực lượng lao động của cả nước có con cái phụ thuộc vào họ.

“Bộ Ngân khố đã tính toán cái giá kinh tế mà phụ nữ phải gánh chịu khi làm mẹ tại Úc. Việc sinh con khiến thu nhập của phụ nữ giảm trung bình 55% trong năm năm đầu làm cha mẹ. Điều này xảy ra ngay cả khi người mẹ là người có thu nhập cao hơn trước khi sinh con. Đối với nam giới, việc trở thành cha có tác động ít hơn đến thu nhập của họ.”

Bộ trưởng đối lập phụ trách Gia đình và Dịch vụ Xã hội Melissa McIntosh cho biết các trung tâm giáo dục và chăm sóc trẻ thơ đóng vai trò rất quan trọng.

“Chúng ta có những ‘sa mạc dịch vụ giữ trẻ’ tại khu vực phía tây Sydney. Người dân phải đi làm xa khỏi khu vực để có một công việc tốt, nhưng lại về muộn và phải đối mặt với lựa chọn: tôi có nên vào trung tâm thành phố làm việc hay ở nhà chăm con? Tôi không thể quay về kịp trước 6 giờ chiều, khi trung tâm đóng cửa. Đây là những vấn đề lớn và phức tạp mà Liên đảng đang xem xét trong quá trình xây dựng chính sách gia đình.”

The Parenthood muốn ba vấn đề chính được giải quyết.

Thứ nhất là chế độ nghỉ phép có lương dành cho cha mẹ: xây dựng lộ trình rõ ràng để tiến tới 52 tuần nghỉ phép có lương, với mức chi trả hướng tới thay thế tiền lương, đồng thời dành thời gian nghỉ phép thực chất và không thể chuyển nhượng cho người cha và bạn đời.

Thứ hai là chuyển từ mô hình Trợ cấp Giữ trẻ sang mô hình chính phủ tài trợ trực tiếp cho dịch vụ, trong đó các khoản tài trợ vận hành cơ bản được chuyển thẳng đến nhà cung cấp; đi kèm với cơ chế kiểm soát học phí, mức lương phù hợp cho nhân viên giáo dục và việc thành lập một Ủy ban Giáo dục và Chăm sóc Trẻ thơ Quốc gia.

Thứ ba là xây dựng môi trường làm việc dựa trên sự linh hoạt thực chất, giờ làm việc có thể dự đoán trước và kỳ vọng bình đẳng đối với người cha, đồng thời khôi phục hoạt động nghiên cứu cấp quốc gia về tình trạng phân biệt đối xử liên quan đến thai kỳ và việc làm cha mẹ.

Báo cáo Liên thế hệ cho thấy rõ quá trình chuyển đổi cơ cấu dân số đã bắt đầu.

Câu hỏi hiện nay là các chính phủ sẽ ứng phó ra sao khi số trẻ em chào đời ngày càng giảm, dân số tiếp tục già hóa và chi phí gia tăng đang định hình lại triển vọng kinh tế của Úc.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play