Vào tháng 8 năm 2021, cảnh sát khám xét nhà của cựu nhân viên quốc phòng là Artem Vasilyev ở Adelaide và tìm thấy một máy in 3D.
Nhưng họ cũng tìm thấy một tài liệu hướng dẫn cách chế tạo súng, một khẩu súng bán tự động kiểu AR-15, được sản xuất bằng máy in 3D, và một hộp nhựa đựng các bộ phận.
Tòa án được cho biết, ông ta thường xuyên tham gia các phòng chat của những người theo chủ nghĩa da trắng thượng đẳng, nơi ông ta chia sẻ hướng dẫn chế tạo súng và bom.
Trong phần tuyên án, thẩm phán đã trích dẫn báo cáo của một nhà tâm lý học pháp y nói rằng, ông ta "đang trong quá trình bị cực đoan hóa" và có tài liệu trên thiết bị của mình, "ủng hộ các tư tưởng cực đoan cánh hữu".
Vasilyev được tuyên bố không phạm tội khủng bố.
Tuy nhiên, ông ta đã nhận tội 22 tội danh liên quan đến súng và bị kết án 4 năm 9 tháng tù.
Vụ việc đã cho thấy rõ, mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với vũ khí ở Úc, một mối đe dọa được tạo ra bởi các tập tin kỹ thuật số, bản thiết kế trực tuyến và các bộ phận súng và vũ khí được gọi là "không thể truy vết", được sản xuất bên ngoài các thị trường được kiểm soát.
Các nhà chức trách nhấn mạnh rằng, phần lớn súng bất hợp pháp ở Úc vẫn là súng thông thường, với Ủy ban Tình báo Hình sự Úc (ACIC), trước đây ước tính vào năm 2023 rằng, có khoảng 200.000 khẩu súng đang lưu hành trên thị trường bất hợp pháp.
Tuy nhiên, công nghệ phát triển nhanh chóng và sự lan rộng của các phương pháp sản xuất trực tuyến, đang thúc đẩy một thị trường nhỏ nhưng phát triển mạnh mẽ, cho súng và các bộ phận tự chế, ACIC cho biết.
Trong khi việc sản xuất hoặc sở hữu súng, có thể bị phạt tù đến 20 năm, thì súng tự chế bao gồm cả một số loại chủ yếu được chế tạo bằng máy in 3D, đang xuất hiện thường xuyên hơn, trong các vụ thu giữ của cảnh sát trên khắp cả nước.
Thanh tra cảnh sát NSW là John Watson, người đứng đầu Nhóm Công tác về Vũ khí Bất hợp pháp của Úc (IFWG), nói với chương trình The Feed cuả đài SBS.
"Đây là một hiện tượng trong 5 năm qua, mà chúng tôi thực sự nhận thấy xu hướng gia tăng các vụ thu giữ", John Watson.
Cuối năm rồi, hơn 1.000 vũ khí và phụ tùng bất hợp pháp, bao gồm 281 khẩu súng in 3D và các bộ phận do tư nhân sản xuất, đã bị thu giữ trong một chiến dịch xuyên quốc gia của IFWG, có sự tham gia của Cảnh sát Liên bang Úc, Lực lượng Biên phòng Úc và các lực lượng cảnh sát, trên khắp Úc và New Zealand.
FGC-9 là một ví dụ về súng in 3D thường bị thu giữ.
Tên gọi FGC-9 do chính người thiết kế đặt ra, là một sự khiêu khích, do FGC là viết tắt của F--k gun control, tức là ‘chống lại việc kiểm soát súng'.
Cũng thanh tra Watson cho biết thêm.
“Kích thước lớn, thường có màu sắc tươi sáng và chủ yếu làm bằng nhựa, nó có thể trông giống như một khẩu súng NERF. Thiết kế của nó lần đầu tiên được công bố vào năm 2020, trong một tài liệu dài gần 200 trang. Nó tạo ra một khẩu súng bán tự động, nghĩa là nó tự nạp đạn sau mỗi lần bắn. Các loại vũ khí như vậy đã bị hạn chế nghiêm ngặt, sau vụ thảm sát Port Arthur năm 1996, vụ xả súng đẫm máu nhất ở Úc, trong đó 35 người thiệt mạng”, John Watson.
Được biết khẩu súng được làm bằng các vật dụng mua ở cửa hàng, chứ không phải các bộ phận súng truyền thống, một lựa chọn có chủ ý của nhà thiết kế, nhằm mục đích giúp cho ‘người dân thường’ và lách luật súng nghiêm ngặt.
Trong khi đó, Úc được xem là ‘điểm nóng toàn cầu’ về vũ khí in bằng máy in 3D.
Ông Rueben Dass là một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Bạo lực Chính trị và Khủng bố Quốc tế ở Singapore, đã dành 4 năm qua để xây dựng một cơ sở dữ liệu, theo dõi sự lan rộng của súng in 3D, trên toàn thế giới.
Ông cho biết xu hướng toàn cầu, đang đi theo một hướng, đó là ngày càng gia tăng.
Năm 2024 sự chú ý toàn cầu tăng cao, sau khi Luigi Mangione bị cáo buộc sử dụng một khẩu ‘súng ma’, in bằng máy in 3D, trong vụ giết giám đốc của công ty UnitedHealthcare, là ông Brian Thompson, tại Mỹ.
“Đã có sự gia tăng đáng kể về số lượng súng in 3D, bị thu giữ trên toàn cầu sau năm 2020. Và chúng tôi đã thấy điều đó tăng đều đặn hàng năm”, Rueben Dass.
Ông đã xác định một số điểm nóng toàn cầu, đó là Bắc Mỹ, Châu Âu, Brazil, Úc và New Zealand.
Nhưng ông nói rằng, vì cơ sở dữ liệu của ông được xây dựng từ các báo cáo truyền thông, nên con số thực tế có thể ‘cao hơn nhiều’.
Theo dữ liệu của ông, Úc đã ghi nhận 392 vụ việc liên quan đến súng in 3D kể từ năm 2013, bao gồm việc thu giữ, phát hiện, cáo buộc sử dụng, hoặc cố gắng sử dụng.
Tại Úc và Tây Âu, ông Dass cho biết thêm.
"Chúng ta đang thấy số lượng lớn ‘súng lai’, những loại súng chủ yếu được in 3D, nhưng cần một số bộ phận kim loại để hoàn thiện. Lý do là do quy định. Ở những nơi có luật kiểm soát súng chặt chẽ hơn, những kẻ phạm tội ‘đang cố gắng lách luật, bằng cách chế tạo những loại súng lai này’, mà không cần bất kỳ bộ phận nào thuộc diện quy định", Rueben Dass .
Ông cũng cho rằng, các quốc gia chưa gặp vấn đề lớn với súng in 3D, không nên chủ quan.
Tuy nhiên ông cho biết, trong khi súng in 3D đang lan rộng nhanh chóng, súng truyền thống vẫn là mối đe dọa toàn cầu lớn hơn nhiều.
Tuy nhiên với sự tiến hóa của vũ khí kỹ thuật số, khiến cho vấn đề càng thêm nguy hiểm.
Trong nhiều năm, súng in 3D là những thiết bị bằng nhựa thô sơ, không đáng tin cậy và đôi khi nguy hiểm cho người sử dụng.
Được biết kỷ nguyên hiện đại của súng in 3D bắt đầu vào năm 2013 khi Cody Wilson, một người Mỹ tự nhận mình là nhà hoạt động vì quyền sở hữu súng, công bố thiết kế một khẩu súng lục nhựa, bắn một phát, có tên là Liberator.
Giống như một số nhà thiết kế súng in 3D khác, Wilson coi sản phẩm của mình như một tuyên bố ủng hộ quyền sở hữu súng, nói rằng mọi người đều nên được tiếp cận với súng.
Chính quyền Mỹ đã ra lệnh gỡ bỏ các tập tin, theo quy định kiểm soát xuất khẩu, nhưng sau nhiều năm kiện tụng, các thiết kế vẫn lan truyền rộng rãi.
Kể từ đó, các loại vũ khí mới hơn và tinh vi hơn đã xuất hiện, từ các cộng đồng trực tuyến phần lớn ẩn danh.
Thanh tra cảnh sát NSW là John Watson, người đứng đầu Nhóm Công tác về Vũ khí Bất hợp pháp của Úc, cho biết.
"Chúng đang trở nên giống vũ khí quân sự hơn. Thêm nữa máy in 3D đã trở nên rẻ hơn và dễ sử dụng hơn. Chúng ta đang chứng kiến một thị trường và sự thay đổi công nghệ, cho phép giảm bớt rào cản, để mọi người có xu hướng làm những việc như thế này. Và đó là mối lo ngại thực sự”, John Watson.
Một câu hỏi đặt ra là ai đang in súng?
Các viên chức thực thi pháp luật cho biết ,không có một hồ sơ cụ thể nào, phù hợp với những người sản xuất các loại vũ khí này.
Michael Taylor, điều phối viên pháp y tại Cảnh sát Liên bang Úc, nói với The Feed.
"Vũ khí bất hợp pháp không phân biệt loại tội phạm. Chúng tôi lo ngại về tội phạm có tổ chức, chủ nghĩa cực đoan, bạo lực gia đình. Mối nguy hiểm nằm ở chỗ công nghệ này đã ‘được dân chủ hóa’. Về nguyên tắc, các cá nhân ở bất cứ đâu trên thế giới, đều có thể thiết kế và tung ra thị trường, những loại vũ khí này”, Michael Taylor .
Cảnh sát cho biết súng tự chế đã được liên kết với nhiều vụ án khác nhau, từ các cuộc điều tra tội phạm có tổ chức, đến các cá nhân thử nghiệm chế tạo vũ khí tại nhà, cũng như các nhóm cực đoan như những người theo chủ nghĩa công dân tự trị và những người chuẩn bị cho thảm họa.
Trong khi đó, có những người Úc tìm kiếm bản thiết kế như vậy.
Theo nghiên cứu của Viện Tội phạm học Úc (AIC), được công bố vào tháng 1, người Úc có khả năng nhìn thấy bản thiết kế súng trên internet công cộng, cao gấp gần hai lần rưỡi so với trên dark web, trang mạng đen.
Anthony Morgan, quản lý nghiên cứu tại AIC, nói với The Feed.
"Chúng tôi đã khảo sát gần 10.000 người trưởng thành Úc qua trang mạng trực tuyến. Tôi không biết chúng, dễ dàng truy cập được trên internet công cộng. Tôi cho rằng mọi người đang tìm kiếm trên dark net. Những người mua hoặc trao đổi các sản phẩm này thường trẻ hơn, là nam giới và có trình độ kỹ thuật cao. Họ cũng có nhiều khả năng khai báo tiền sử bạo lực và cố tình tìm cách truy cập nội dung bạo lực, thay vì chỉ vô tình bắt gặp”, Anthony Morgan.
Vấn đề là cần phải cấm bản thiết kế.
Lời kêu gọi ban hành luật nghiêm khắc hơn ngày càng gia tăng, sau khi các bộ phận in 3D dùng cho súng ngắn “nạp đạn nhanh”, được cho là đã được tìm thấy tại một căn hộ Airbnb. được sử dụng bởi những kẻ tấn công Bondi, là Naveed và Sajid Akram, theo báo cáo của cảnh sát.
Mười lăm người đã thiệt mạng trong vụ xả súng hồi tháng 12 và hàng chục người khác bị thương.
Hầu hết các khu vực pháp lý ở Úc hiện nay, đều cấm sở hữu bản thiết kế và hồ sơ thiết kế súng in 3D, với Lãnh thổ Thủ đô Úc (ACT) đã tiến hành, theo sau vụ tấn công Bondi, để tham gia cùng các tiểu bang và vùng lãnh thổ khác.
Nhà nghiên cứu Rueben Dass cho biết, việc giải quyết vấn nạn súng in 3D sẽ cần nhiều hơn, là chỉ luật pháp nghiêm khắc hơn.
Ông nói rằng, phản ứng cũng cần sự phối hợp tốt hơn, cảnh sát và các cơ quan tình báo cần chia sẻ thông tin hiệu quả hơn, và các quốc gia nên xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, để theo dõi các vụ thu giữ và liên kết các vụ án.
Vì nhiều loại vũ khí này được vận chuyển dưới dạng các bộ phận, chứ không phải toàn bộ khẩu súng, ông cho biết các dịch vụ bưu chính và các nền tảng thương mại điện tử, cũng cần đóng vai trò quan trọng.
“Trong nhiều trường hợp, chính các bộ phận mới là thứ bị buôn lậu, ngay cả với người có kinh nghiệm, chúng trông cũng có vẻ vô hại”, Rueben Dass.
Một câu hỏi đặt ra là, có phải ‘súng ma’ thực sự không thể truy dấu?
Súng được sản xuất tư nhân, bao gồm cả các loại súng lai in 3D, thường được mô tả là “súng ma”, ám chỉ rằng các nhà điều tra không thể truy tìm chúng.
Nhưng các nhà chức trách nói với The Feed rằng danh tiếng này gây hiểu lầm.
Thanh tra Michael Taylor từ cảnh sát liên bang Úc AFP cho biết.
“Bất kỳ hoạt động nào bạn thực hiện, đều tạo ra dấu vết của hoạt động đó. Việc truy tìm những khẩu súng này là một quá trình đa ngành và bao gồm việc đối chiếu, đạn hoặc vỏ đạn với vũ khí, kiểm tra dấu vân tay và DNA, kiểm tra công cụ và dấu hiệu sản xuất. Tất cả các chuyên gia trong tòa nhà này, đều tập trung vào việc khai thác điều đó", Michael Taylor .
Trong khi đó Giám đốc điều tra Watson cho biết, mọi người có thể cảm thấy chúng ‘không thể truy tìm’, nhưng điều đó đơn giản là "không đúng".
Tuy nhiên ông Dass cho biết, súng in 3D vẫn cực kỳ khó truy tìm, ngay cả khi công nghệ truy tìm được cải thiện.
Ông cho biết thêm.
"Tôi có thể ngồi trong tầng hầm và in một khẩu súng, mà không hề bị lộ ra thế giới bên ngoài”, Rueben Dass.
Đối với ông Dass, nhiều cuộc điều tra thành công dựa vào những sai sót, trong các cuộc trò chuyện trực tuyến, liên lạc với người khác, hoặc vũ khí được phát hiện, trong các cuộc điều tra khác.
Được biết mọi việc đang được tiến hành, để siết chặt hơn nữa trong lãnh vực này.
Tại Hoa Kỳ, các chính trị gia ở New York và tiểu bang Washington, đang thúc đẩy các đề nghị yêu cầu máy in 3D được bán ở đó, phải bao gồm công nghệ phát hiện và ngăn chặn việc in súng, hoặc các bộ phận súng.
Ông Dass cho rằng, cần có những luật lệ nghiêm khắc hơn, nhưng điều đó đi kèm với sự đánh đổi.
Ông lập luận rằng, nếu siết chặt quá mức, các đối tượng tội phạm ‘sẽ hoạt động ngầm hơn’ và ‘phát triển những cách thức tinh vi hơn để lách luật’.
Ông nói rằng, nếu bản thiết kế và linh kiện trở nên khó tiếp cận hơn trên mạng internet thông thường, thị trường có thể bị đẩy sâu hơn vào hoạt động ngầm, khiến nó càng khó phát hiện hơn.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
