Nam Úc có thể đang đối mặt với sự kiện động vật hoang dã chết hàng loạt đầu tiên ở Úc liên quan đến cúm gia cầm H5N1. Hơn 80 con chim nhạn mào lớn bị bệnh hoặc sắp chết đã được tìm thấy trên một hòn đảo ngoài khơi bờ biển Nam Úc. Trên toàn quốc, chính phủ cho biết virus này không còn khả năng bị tiêu diệt hoàn toàn. Mặc dù nguy cơ đối với sức khỏe con người vẫn còn thấp, nhưng các loài động vật bản địa có thể bị ảnh hưởng nặng nề.
"Một tin tức đáng lo ngại mới đây là chúng ta đã ghi nhận 49 con chim nhạn mào lớn chết và 35 con bị bệnh được báo cáo ở khu vực Cape Jaffa."
Bộ trưởng Môi trường tiểu bang là bà Emily Bourke cho biết những trường hợp đó chưa được xác nhận, nhưng các mẫu đã được gửi đi xét nghiệm và cúm gia cầm có thể là nguyên nhân.
"Và điều này sẽ dẫn tới sự thay đổi đáng kể trong cách chúng ta ứng phó cũng như hiểu về tác động đối với động vật hoang dã tại Nam Úc. Như chúng tôi luôn nói, chúng tôi biết điều này sẽ xảy ra. Chúng tôi luôn biết rằng sẽ có ảnh hưởng và ảnh hưởng đáng kể đối với các loài động vật hoang dã của chúng ta. Điều chúng ta đang chứng kiến lúc này, đặc biệt là trong tuần này, là sự thay đổi về số liệu, khi tình hình chuyển từ lây lan ở chim di cư sang lây lan cục bộ, và giờ đây có khả năng lan rộng thành số lượng lớn dọc theo đường bờ biển của chúng ta."
Hiện tại, Nam Úc có 40 trường hợp được xác nhận*, so với 14 trường hợp trên khắp Tây Úc, Victoria, New South Wales và Queensland.
Điều này nâng tổng số ca nhiễm trên toàn quốc lên 54, nhưng con số này dự kiến sẽ tăng nhanh khi dịch bệnh lây lan trong quần thể động vật hoang dã địa phương.
"Một cơn sóng thần tàn phá đang chuẩn bị quét qua động vật hoang dã của Úc."
Jack Gough là Giám đốc điều hành của Hội đồng về các loài xâm hại (Invasive Species Council).
"Đặc biệt là các loài chim, nhưng cũng có nhiều loài động vật, nhất là động vật biển như sư tử biển, hải cẩu, và các loài ăn xác thối như quỷ Tasmania. Thật không may, tình hình ở nước ngoài cho thấy đây là một loại virus lây lan rất nhanh và có mức độ gây chết cao khi xâm nhập vào quần thể động vật hoang dã."
Ông ấy nói rằng virus đã lan rộng khắp toàn bộ lục địa Nam Mỹ trong vòng sáu tháng.
"Hàng trăm nghìn con chim và hàng chục nghìn động vật biển bị xóa sổ. Đó chính là viễn cảnh mà Úc đang phải đối mặt."
Giám đốc Thú y của Nam Úc, Skye Fruean, cho biết nhiều khả năng có hơn 35 con nhạn mào lớn bị bệnh trên hòn đảo đã nhiễm virus ngoài khơi.
Hiện tại, đã có hàng trăm, thậm chí hàng nghìn con chim tập trung tại khu vực này, do loài chim này đang chuẩn bị tập trung thành các đàn lớn để sinh sản trong những tháng tới.
Với việc virus lây truyền qua dịch cơ thể, phân và lông bị nhiễm, số lượng chim chết được dự báo sẽ tiếp tục tăng.
"Vì vậy, số lượng chim này rất lớn, và nếu chúng tụ tập lại, bệnh có thể lây lan khá dễ dàng. Do đó, tôi dự đoán chúng ta sẽ thấy nhiều trường hợp nhiễm bệnh hơn, dẫn đến nhiều chim mào bị bệnh và chết hơn."
Virus này cũng đã được xác nhận ở một con mòng biển bạc và ba trường hợp nghi ngờ khác đang được xét nghiệm để khẳng định.
Giáo sư danh dự Hamish McCallum, nhà sinh thái học về bệnh truyền nhiễm tại Đại học Griffith, cho biết đây là một diễn biến quan trọng.
"Ý tôi là, điều đó không có gì đáng ngạc nhiên, nhưng đó là tin xấu. Bởi vì mòng biển có mặt ở khắp mọi nơi. Chúng rất, rất phổ biến. Chúng ăn xác thối. Chúng tiếp xúc với rất nhiều loài chim nước khác. Tất nhiên, bạn cũng thấy chúng ở các thành phố, sống chung với các loài chim khác. Vì vậy, khi virus lây lan trong mòng biển, nó rất có khả năng lây lan sang nhiều loài chim khác một cách nhanh chóng."
Virus này cũng có thể lây lan sang các loài động vật có vú ăn xác thối, làm dấy lên những lo ngại lâu dài hơn đối với các loài như quỷ Tasmania.
Giáo sư McCallum cho biết hải cẩu và sư tử biển cũng là những đối tượng đáng lo ngại khác.
"Đã có những vụ chết hàng loạt ở hải cẩu tại một số đảo cận Nam Cực, bao gồm đảo Heard, vốn là lãnh thổ của Úc và cả ở Nam Mỹ. Hiện nay, bằng chứng rất rõ ràng cho thấy virus lây từ hải cẩu sang hải cẩu. Vì vậy, hải cẩu và sư tử biển của chúng ta rõ ràng đang là mối quan tâm đáng lo ngại."
Đã có một số trường hợp dương tính với COVID-19 ở chim tại Seal Bay, trên đảo Kangaroo, ngoài khơi bờ biển Nam Úc.
Đây là một quần thể quan trọng đối với loài sư tử biển Úc đang có nguy cơ tuyệt chủng, trong một khu vực đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi hiện tượng tảo nở hoa của tiểu bang.
Ông Jack Gough cho biết các loài hải cẩu khác ở nước ngoài cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
"Chúng ta đã thấy ở Nam Mỹ, tại Cape Valdés, 95% toàn bộ hải cẩu voi con chết chỉ trong một năm, trong khi năm trước đó tỷ lệ tử vong chỉ khoảng 1–2%. Điều đó có nghĩa là bạn sẽ thấy hải cẩu, sư tử biển chết dọc các bãi biển, và chim thì gần như rơi xuống từ trên trời, xuất hiện trong tình trạng đã chết. Công chúng sẽ không thể bỏ qua điều này. Nó sẽ hiện diện rất rõ ràng ở nhiều nơi cùng một lúc."
Một kế hoạch quốc gia bao gồm các vấn đề như giám sát, điều tra, đánh giá kỹ thuật và thông tin công cộng hiện đã được kích hoạt.
Điều đó dựa trên đánh giá rằng việc loại bỏ hoàn toàn virus không còn khả thi về mặt kỹ thuật.
Bộ trưởng Môi trường Emily Bourke cho biết Nam Úc đã chuẩn bị tốt.
"Vì vậy, chúng tôi đang hợp tác rất chặt chẽ với chính phủ liên bang. Như chúng ta đã nghe nhiều lần trong các cuộc họp báo này, chính phủ liên bang đã cung cấp hơn 113 triệu đô la trên khắp cả nước để bảo đảm chúng ta có thể triển khai các chương trình đó."
Ông Jack Gough cho biết các biện pháp ứng phó an ninh sinh học của chính phủ trên khắp cả nước rất mạnh mẽ.
Ông nói rằng điều này có được nhờ nhiều năm chuẩn bị, khi Úc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác.
Nhưng ông cho rằng cần phải làm nhiều hơn nữa để bảo đảm dân số vẫn có khả năng chống chịu trước chủng cúm gia cầm H5.
"Vì vậy, chúng tôi đang kêu gọi Chính phủ Albanese khẩn trương đầu tư ít nhất 200 triệu đô la để tăng cường khả năng chống chịu của động vật hoang dã. Khoản đầu tư này dành cho những biện pháp khác có thể thực hiện để bảo vệ động vật hoang dã, như loại bỏ cáo hoang, mèo hoang và chuột khỏi các hòn đảo nơi có những quần thể chim tập trung đông, bảo đảm bảo môi trường tốt, giúp mùa sinh sản đạt kết quả tốt, và duy trì các vùng đất ngập nước được cung cấp đủ nước để số lượng chim có thể cao hơn khi làn sóng dịch bệnh quét qua và gây ra tàn phá ở quy mô tương tự thảm họa cháy rừng Black Summer."
Số liệu thống kê chính thức về các trường hợp cúm gia cầm được cập nhật tại đây: https://www.agriculture.gov.au/campaigns/birdflu
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
