Việc nầy theo sau vụ Iran bắt giữ một tàu chở dầu của Anh quốc hồi tuần qua, một hành động leo thang sau 3 tháng căng thẳng và gần như lôi kéo Hoa kỳ và Iran vào một cuộc xung đột võ trang.
Nước Anh nói với Liên Hợp Quốc rằng Iran đã tịch thu tàu là việc ‘can thiệp bất hợp pháp’.
Anh Quốc cho biết ưu tiên hàng đầu là việc xuống thang, thế nhưng việc Teheran không chấp nhận tự do vận chuyển hàng hóa trong các hải lộ quốc tế, là điều không thể chấp nhận được
Phái bộ Anh tại Liên Hiệp Quốc đã gửi thư cho Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc hôm thứ Bảy, khẳng định rằng một tàu chở dầu mang cờ Anh bị Iran chiếm giữ, là ở vùng lãnh hải của Ô-man và vụ này tạo thành việc can thiệp bất hợp pháp.
Chiếc tàu đã thực hiện quyền quá cảnh hợp pháp tại một eo biển quốc tế, theo quy định của luật pháp quốc tế.
Bức thư cũng được gửi đến Tổng thư ký LHQ, ông Antonio Guterres.
Phụ tá phát ngôn nhân cho ông Tổng thư ký Liên hiệp quốc, ông Farhan Haq nói rằng, các sự kiện gần đây hết sức báo động.
“Ông Tổng Thư Ký nhấn mạnh đến nhu cầu các quyền hạn và bổn phận, liên quan đến việc lưu thông qua eo biển và các hải phận kế cận, phù hợp với luật lệ quốc tế".
"Ông cũng thúc giục mọi bên liên hệ phải tự chế trong hành động đến mức tối đa, để tránh sự gia tăng căng thẳng thêm nữa”, Farhan Haq.
Việc bắt giữ chiếc tàu chở dầu, theo sau vụ Anh quốc bắt một chiếc tàu chở dầu của Iran tại Gibralta một vài tuần lễ trước, do quan ngại của Anh là tàu nầy chở dầu đến Syria và như vậy vi phạm các biện pháp chế tài của Liên Âu.
Trong khi đó Iran cho rằng, hành động của Anh chẳng khác chi hoạt động của hải tặc.
Ngoại trưởng Anh quôc, ông Jeremy Hunt cảnh báo về những hậu quả nghiêm trọng đối với hành động này và sẽ công bố một loạt các biện pháp ngoại giao và kinh tế nhằ́m vào Iran
Các biện pháp có thể bao gồm việc đóng băng tài sản và London cũng có thể thúc đẩy EU và Liên Hiệ̣p Quốc, tái áp dụng các biện pháp trừng phạt được dỡ bỏ, theo thỏa thuận hạt nhân năm 2015.
"Chúng ta rất sẵn sàng và Iran thực sự là quốc gia khủng bố số một trên thế giới”, Donald Trump.
Ông Hunt cho biết, hiện có kế hoạch bố trí một lực lượng Hải quân do Liên Âu hướng dẫn, nhằm bảo đảm an toàn cho hải lộ qua eo biển Hormuz.
"Theo luật quốc tế, Iran không có quyền cản trở hải lộ thông thương của tàu bè, chứ không riêng gì chếc tàu nói trên".
"Vì vậy đó là một hành động cướp biển của một nước, mà Quốc hội Anh quốc không do dự gì trong việc lên án".
"Hơn nữa, đây là một vi phạm trắng trợn nguyên tắc tự do hàng hải, trên hệ thống thương mại toàn cầu và nền kinh tế thế giới lệ thuộc vào điều nầy”, Jeremy Hunt.
Ông Hunt nói rằng, Iran coi đây là một tình huống 'ăn miếng trả miếng', sau khi chiếc tàu của họ là Grace 1 bị giam giữ tại Gibraltar.
Anh quốc cho biết, Iran đã bắt giữ hai tàu của Anh ở vùng Vịnh, nhưng chủ sở hữu người Anh của tàu Mesdar có cờ Liberia cho biết họ̣ đã được thả, sau khi nhân viên vũ trang Iran lên tàu.
Điều đó xảy ra vài giờ sau khi một tòa án ở Gibraltar tuyên bố, việc giam giữ một tàu chở dầu Iran sẽ kéo dài thêm 30 ngày nữa, đó là chiếc Grace 1 bị Anh bắt giữ hai tuần trước, về các cáo buộc vi phạm lệnh trừng phạt của EU đối với Syria.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran là ông Javid Zarif cho biết, chiếc tàu của Anh đi qua hải lộ không đúng trong eo biển.
Ông ám chỉ nhu cầu của các quốc gia ký vào hiệp ước nguyên tử năm 2015, là phải gia tăng việc bảo vệ Iran, khỏi các biện pháp chế tài hiện tại của Hoa kỳ, mà Iran cho là có tính cách ‘trừng phạt’.
“Iran không hề muốn đối đầu, mà chỉ muốn quan hệ bình thường trên căn bản tôn trọng lẫn nhau, thế nhưng các hiệp ước quốc tế phải được hoàn thành một cách đa phương, chứ không phải đơn phương được”, Javid Zarif.
Căng thẳng ở vùng Vịnh đã tăng vọt kể từ tháng Năm, với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump ngưng vụ không kích chống lại Iran vào phút chót hồi cuối tháng 6, sau khi Cộng hòa Hồi giáo Iran hạ một máy bay không người lái của Mỹ.
Washington cũng đổ lỗi cho Iran, về nhiều cuộc tấn công vào tàu chở dầu ở vùng Vịnh.
Việc leo thang này diễn ra hơn một năm, sau khi Washington đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 và bắt đầu áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Tehran.
Đầu tháng này, Iran đã vượt quá mức thỏa thuận tối đa về việc tinh luyện uranium, nhằm mục đích gây áp lực cho các bên còn lại, để thực hiện những lời hứa giúp thúc đẩy nền kinh tế của Iran.
Tehran đã nhiều lần đe dọa, đóng cửa eo biển Hormuz nếu bị tấn công.
Trong khi đó các biện pháp chế tài của Mỹ không cho thấy dấu hiệu giảm bớt, khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ nặng tay hơn để đạt được một thỏa ước với Iran, khi nước nầy phải ngồi vào bàn hội nghị.
Sau khi Mỹ rút khỏi hiệp ước nguyên tử hồi năm rồi, ông Trump nói rằng tình hình có thể biến chuyển một cách tệ hại.
“Hãy xem những gì xảy ra với Iran, chúng ta sẵn sàng cho tình huống tệ hại nhất và chúng ta cũng chuẩn bị cho những chuyện có ý thức".
"Chúng ta rất sẵn sàng và Iran thực sự là quốc gia khủng bố số một trên thế giới”, Donald Trump.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
