Chính quyền Obama đã công bố một bản phúc trình chi tiết về số người bị giết chết trong các cuộc tấn công bằng phi cơ không người lái trong thời gian tại vị của ông.
Phi cơ không người lái, hay thường được gọi là "drone" là loại vũ khí được quân đội Hoa Kỳ thường xuyên sử dụng để truy đuổi những tên khủng bố khét tiếng bị săn lùng trên khắp thế giới.
Nhưng loại vũ khí này cũng đã gây ra thương vong cho những người vô tội.
Con số những thường dân chết vì phi cơ không người lái của Mỹ đã từng là một bí mật, cho đến khi Tòa Bạch Ốc đưa ra một bản phúc trình về việc này.
Người phát ngôn của Tòa Bạch Ốc Josh Earnest đã đưa ra bản phúc trình đầu tiên về số người bị chết vì phi cơ không người lái, trong đó có cả những nghi phạm khủng bố và dân thường.
"Tổng thống tin rằng chúng ta cần phải nghiên cứu và xây dựng một bản hướng dẫn về cách sử dụng phi cơ không người lái, không chỉ cho chính phủ hiện thời mà còn cho cả những người kế nhiệm. Và chúng ta cũng cần lập ra một cơ chế minh bạch cho việc sử dụng loại vũ khí này", ông Josh Earnest nói.
Ông cho biết trong hai nhiệm kỳ của Tổng thống Obama, có 473 cuộc tấn công bằng phi cơ không người lái đã được tiến hành. Các cuộc tấn công này đã giết chết 116 thường dân và 2,581 binh lính.
Ông không cho biết địa điểm của những cuộc không kích này diễn ra ở đâu, nhưng thông thường, phi cơ không người lái được quân đội Hoa Kỳ sử dụng ở Pakistan, Yemen và Somali.
Có những nhóm đã theo dõi các cuộc tấn công này, chẳng hạn như New America Foundation và Cục Báo chí Điều tra. Họ dự đoán rằng số thường dân bị giết vì các vụ không kích bằng phi cơ không người lái của Mỹ nằm trong khoảng 200 đến 1000 vào thời điểm đó.
Các tổ chức nhân quyền khác cũng cho rằng con số này cao hơn nhiều so với công bố của Tòa Bạch Ốc.
Sau nhiều năm gây áp lực để có được thông tin, giờ đây, họ tỏ ra vô cùng bất bình với số liệu quá thấp mà Tòa Bạch Ốc đã đưa ra.
"Những con số này thấp đến mức buồn cười khi bạn so sánh với những dữ liệu mà các tổ chức nhân quyền và các cơ quan truyền thông đã tập hợp được. Tuy vậy, việc có những con số đã được đưa ra cũng là một bước tiến lớn trong hướng đi của chúng ta", Elizabeth Beeves từ Tổ chức Ân xá Quốc tế tại Hoa Kỳ nói.
"Vị tổng thống kế tiếp sẽ phải đối mặt với phản ứng của dư luận nếu nghĩ rằng ông ấy hoặc bà ấy sẽ chối bỏ mệnh lệnh này. Tôi hy vọng rằng công chúng Mỹ sẽ phản đối, các tổ chức dân sự sẽ phản đối và cả các đồng minh trên toàn thế giới", Sarah Holewinski.
Có một tổ chức tên là Reprieve đã được lập ra để đại diện cho nạn nhân và gia đình của những người đã bị thương vong trong các cuộc tấn công bằng phi cơ không người lái.
Luật sư người Mỹ Shelby Sullivan Bennis cho rằng tính đến nay, công lý chỉ mới được thực thi phần nào dưới hình thức những khoản bồi thường không chính thức.
"Một khách hàng của tôi đã được một nhân viên chính phủ ơ Yemen trao cho một chiếc túi dựng 100 ngàn đô la Mỹ. Khi anh ấy hỏi người nhân viên đó là có phải số tiền này là của những người Mỹ hay không, nhân viên nọ trả lời rằng anh ta không thể nói ra, anh ta có vẻ như cúi đầu và bảo rằng mình không thể nói thêm gì khác", bà Bennis cho biết.
Vào tháng 4 vừa qua, Tổng thống Barack Obama đã thực hiện những bước tiến mới nhằm tránh việc gây sát thương cho thường dân vô tội nhưng cũng thừa nhận rằng luật hiện hành chưa đủ chặt chẽ.
"Tôi nghĩ rằng trong quá khứ, đã có những cuộc chỉ trích chính danh rằng khung pháp lý xung quanh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tương tự đã không chính xác như mong đợi. Và không có gì phải nghi ngờ, không nên để những thường dân vô tội phải bị sát hại", ông Obama nói.
Ông Obama đã ban hành lệnh tiếp tục cung cấp thông tin về các cuộc không kích này, tuy nhiên điều này có được tiếp tục hay không còn tùy thuộc vào vị tổng thống kế nhiệm.
Sarah Holewinski, cựu giám đốc Trung tâm nghiên cứu Thường dân trong Chiến tranh cho rằng sẽ không có một bước lùi nào trong tiến trình này.
"Vị tổng thống kế tiếp sẽ phải đối mặt với phản ứng của dư luận nếu nghĩ rằng ông ấy hoặc bà ấy sẽ chối bỏ mệnh lệnh này. Tôi hy vọng rằng công chúng Mỹ sẽ phản đối, các tổ chức dân sự sẽ phản đối và cả các đồng minh trên toàn thế giới", bà Holewinski nói.
Những người thực hiện các chiến dịch này đã kêu gọi tiếp tục đấu tranh, yêu cầu công bố đầy đủ cả tên của những thường dân bị sát hại bởi drone và địa điểm của các cuộc tấn công.
