Người dân Úc sẽ sớm được biết cách thức tiến hành của Ủy ban hoàng gia về chống bài Do Thái và danh sách những người sẽ tham gia điều trần.
Ủy ban hoàng gia về chống bài Do Thái và gắn kết xã hội sẽ tổ chức phiên điều trần công khai đầu tiên từ thứ Ba 24/2/2026 — nhưng hiện tại sẽ chưa tiếp nhận lời khai từ công chúng hay các bằng chứng.
Ngày làm việc đầu tiên sẽ cho phép Ủy viên Virginia Bell, người dẫn đầu cuộc điều tra công khai, đưa ra một tuyên bố khai mạc ngắn gọn giải thích cách bà tiếp cận các điều khoản tham chiếu của cuộc điều tra.
Bà phác thảo cách thức tiến hành cuộc điều tra, địa điểm và thời gian tổ chức các phiên điều trần, cũng như những người sẽ tham gia điều trần.
Một tuyên bố khai mạc ngắn cũng sẽ được đưa ra bởi luật sư hỗ trợ điều tra, cố vấn cấp cao Richard Lancaster.
Ủy ban hoàng gia là gì?
Đây là một cuộc điều tra công khai, độc lập được thiết lập bởi chính phủ tiểu bang hoặc liên bang. Trong trường hợp này, ủy ban được chính phủ Albanese thành lập vào tháng 1 trước áp lực từ phe Đối lập và một số nhân vật công chúng sau vụ tấn công khủng bố tại Bondi khiến 15 người thiệt mạng, hầu hết là người Úc gốc Do Thái.
Một ủy ban hoàng gia không phải là tòa án nhưng cho phép các vấn đề phức tạp được xem xét tại một diễn đàn công khai. Úc đã tổ chức hơn 100 cuộc điều tra của ủy ban hoàng gia liên bang.
Chính phủ Úc định nghĩa ủy ban hoàng gia là "hình thức điều tra cao nhất về các vấn đề có tầm quan trọng với cộng đồng, vốn chỉ được thành lập trong những trường hợp hiếm hoi và đặc biệt".
Cựu thẩm phán Ronald Sackville cho biết không giống như các cuộc điều tra khác, các ủy ban hoàng gia có thể buộc các cá nhân và tổ chức phải tham gia. Trong quá khứ, các cựu thủ tướng và bộ trưởng từng bị buộc phải đưa ra bằng chứng, ví dụ như trong Ủy ban hoàng gia về vụ bê bối Robodebt.
"Họ có quyền cưỡng chế nhân chứng đưa ra bằng chứng, Và thực hiện điều đó mà không có sự bảo vệ của đặc quyền chống tự thú chẳng hạn.”
“Họ cũng có quyền yêu cầu các cá nhân và cơ quan cung cấp thông tin bằng văn bản về các vấn đề được ủy ban hoàng gia chỉ định," ông Sackville nói.
Chúng ta có thể kỳ vọng gì từ ủy ban hoàng gia này?
Cuộc điều tra này có các điều khoản tham chiếu hướng dẫn những gì nó sẽ xem xét.
Vụ tấn công bài Do Thái ngày 14 tháng 12 là trọng tâm chính: nó sẽ xem xét quá trình dẫn đến và lập kế hoạch cho vụ tấn công, cách các cơ quan tương tác và chia sẻ thông tin, cũng như các công cụ để ngăn chặn những vụ tấn công tương tự trong tương lai.
Ủy ban sẽ điều tra mức độ phổ biến và các nguyên nhân gây ra tình trạng bài Do Thái trong các tổ chức và xã hội trước thềm vụ tấn công Bondi, tác động của nó đối với người Úc gốc Do Thái, và liệu các cơ quan thực thi pháp luật, kiểm soát biên giới, nhập cư và an ninh có đủ nguồn lực và quyền hạn để ứng phó với các hành vi bài Do Thái hay không.
Và dù "gắn kết xã hội" nằm trong tiêu đề của cuộc điều tra, nội dung này sẽ tập trung vào việc yêu cầu ủy ban hoàng gia đưa ra các khuyến nghị về cách tăng cường sự gắn kết xã hội và "chống lại sự lan rộng của chủ nghĩa cực đoan thúc đẩy bởi tư tưởng và tôn giáo tại Úc".
Các phiên điều trần công khai và kín dự kiến diễn ra trong vài tháng tới, nơi mọi người có thể chia sẻ trải nghiệm của mình hoặc thông qua các bản đệ trình bằng văn bản.
Những khó khăn phức tạp là gì?
Ủy ban hoàng gia dự kiến hoạt động trong khi một vụ án hình sự riêng biệt đang diễn ra đối với nghi phạm bị cáo buộc trong vụ tấn công Bondi — Naveed Akram, người đang đối mặt với 59 cáo buộc, bao gồm tội giết người và khủng bố.
Mặc dù điều này có thể làm phức tạp các vấn đề cho ủy ban hoàng gia, nhưng cơ quan này đã được chỉ dẫn để tránh các vấn đề theo "cách thức không gây tổn hại đến các thủ tục tố tụng hình sự hiện tại hoặc tương lai".
Deirdre O'Neill, một chuyên gia chính sách công tại Đại học Monash, cho biết có khả năng một số bằng chứng sẽ được bảo mật, ví dụ như từ cơ quan tình báo ASIO.
"Rõ ràng là họ sẽ phải tôn trọng nhu cầu giữ bí mật một số vấn đề. Vì vậy, họ không thể công khai mọi thứ theo nghĩa đó."
“Tôi nghĩ rằng ủy viên hoàng gia sẽ nhận thức rõ về các loại vấn đề và sự nhạy cảm đó, và ủy ban hoàng gia sẽ được tiến hành theo cách không làm tổn hại đến tính chính trực của các vấn đề rất, rất nhạy cảm do ASIO hoặc các cơ quan khác nắm giữ," bà O’Neill nói.
Khi nào sẽ có kết quả?
Ủy viên và các nhân viên sẽ đệ trình báo cáo tạm thời trước ngày 30 tháng 4 năm 2026. Một báo cáo cuối cùng dự kiến vào ngày 14 tháng 12 năm 2026 — trùng với dịp kỷ niệm một năm vụ thảm sát Bondi.
Báo cáo cuối cùng thường liệt kê các khuyến nghị để được thông qua thành chính sách và có thể chuyển hồ sơ cho các công tố viên nếu có bằng chứng về hoạt động tội phạm.
Chuyên gia O'Neill cho biết ủy ban hoàng gia này có tiềm năng đóng góp "thực sự đáng kể" liên quan đến vấn đề bài Do Thái.
"Sau cùng, những gì một ủy ban hoàng gia thực hiện là đưa ra các khuyến nghị cho chính phủ."
“Vì vậy, ủy viên hoàng gia không thể thay đổi luật pháp và không thể tự mình đưa ra quyết định về những điều này, nhưng bà ấy có thể đưa ra các lập luận mạnh mẽ và những khuyến nghị rõ ràng về các hành động cần thực hiện.”
“Và đó là nơi các ủy ban hoàng gia có thể đóng góp thực sự đáng kể vào chính sách công và các vấn đề như bài Do Thái hay các vấn đề quan trọng khác mà xã hội đang đối mặt," bà O’Neill phân tích.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
