Việc hoãn chuyến bay là một nỗi khó chịu đối với nhiều hành khách, nhưng các chuyên gia cho rằng lý do đằng sau đó thường ít được chú ý. Vấn đề kiểm soát không lưu của Úc đang được chú ý, trong bối cảnh nhiều ngày chuyến bay bị hoãn và suýt xảy ra va chạm tại phi trường Sydney. Các chuyên gia cho rằng, công việc này rất chuyên biệt và đòi hỏi nhiều năm kinh nghiệm, để bảo đảm an toàn công cộng không bị ảnh hưởng.
Hôm thứ Ba, nhiều người Úc đến sân bay khi máy bay của họ đang chờ trên đường băng và bầu trời trong xanh, nhưng chỉ để phát hiện ra rằng chuyến bay của họ đã bị đình hoãn.
Khoảng 200 chuyến bay đến Melbourne và Perth được dự báo sẽ bị hoãn, theo kế hoạch hàng ngày do Airservices Australia ban hành.
Tại Sydney, có 138 chuyến bay dự kiến sẽ bị ảnh hưởng bởi sự chậm trễ trên mặt đất khoảng 43 phút, một phần do gió mạnh, theo cơ quan quản lý không lưu thuộc sở hữu của chính phủ.
Ông Rob Sharp, Giám đốc điều hành của Airservices Australia, thừa nhận rằng việc hoãn và gián đoạn chuyến bay có thể gây ra "mức độ thất vọng rất cao" cho hành khách, các hãng hàng không và các đối tác sân bay.
Trên thực tế, việc trì hoãn thường được sử dụng để bảo đảm an toàn công cộng không bị ảnh hưởng, trong thời kỳ mà ông Sharp mô tả là "giai đoạn đầy thách thức", đối với các kiểm soát viên không lưu.
Ông Sharp nói trong một cuộc họp báo hôm thứ Hai.
"Chúng tôi làm điều này bằng cách tạo khoảng cách an toàn giữa các máy bay. Nhưng điều đó cũng có cái giá của nó, và cái giá đó chính là sự chậm trễ", Rob Sharp.
Những lời bình luận của ông được đưa ra, sau những sự chậm trễ đáng kể đối với các chuyến bay vào thứ Sáu và thứ Bảy tuần trước.
Hôm Chủ nhật, hai máy bay chở khách cũng suýt va chạm trên mặt đất tại phi trường Sydney và vụ việc hiện đang được điều tra.
Điều này khiến các nhà lãnh đạo ngành và các chuyên gia hàng không đặt câu hỏi, liệu lực lượng kiểm soát không lưu của Úc có thể đáp ứng được nhu cầu hàng không hay không.
Câu hỏi đặt ra: Ai là người chịu trách nhiệm?
Ông Uğur Turhan là giảng viên cao cấp về hàng không tại Đại học New South Wales ở Canberra.
Ông cho biết, các kiểm soát viên chịu trách nhiệm về an toàn và hiệu quả của giao thông hàng không, cả trên mặt đất và trên không.
Ông Turhan nói với SBS News.
“Bạn không thể đào tạo một người trở thành kiểm soát viên không lưu giỏi, chỉ trong một ngày hay một năm. Nói chung, chúng tôi cho rằng 5 năm kinh nghiệm là mức độ rất tốt, để thực hiện công việc ở mức độ cao trong các tình huống giao thông phức tạp”, Uğur Turhan.
Được biết có ba loại kiểm soát viên – kiểm soát viên tháp điều khiển, kiểm soát viên sân bay và kiểm soát viên đường bay – tất cả chịu trách nhiệm cho các giai đoạn khác nhau của chuyến bay bao gồm: cất cánh, hạ cánh và di chuyển trong không phận.
Mặc dù các chương trình đào tạo khác nhau, nhưng thông thường các kiểm soát viên không lưu được đào tạo trong 12 tháng, trước khi trải qua đào tạo bổ sung tại chỗ.
Được biết Dịch vụ hàng không Úc quản lý hơn 51 triệu kí lô mét vuông không phận, tương đương với khoảng 11% không phận thế giới.
Khu vực này được quản lý 24 giờ một ngày, 365 ngày một năm, theo Airservices Australia cho biết.
Trong khi đó Bộ trưởng Giao thông Vận tải Liên bang là bà Catherine King tin rằng, công việc của các kiểm soát viên không lưu, là một “công việc thực sự căng thẳng và khó khăn”.
“Nếu bạn từng ở trong tháp kiểm soát không lưu, bạn sẽ thấy số lượng chuyến bay họ đang quản lý, sự phức tạp trong việc họ phải suy nghĩ nhanh như thế nào. Đó thực sự là một công việc chuyên biệt”, Catherine King.
Bà đã tổ chức các cuộc họp khẩn cấp tại Canberra hôm thứ Hai, sau những vụ gián đoạn chuyến bay gần đây. Bà mô tả cuộc thảo luận của mình với ông Sharp từ Airservices Australia, là “mang tính xây dựng” và cho biết bà cảm thấy “tự tin” rằng, tổ chức này đang làm “mọi thứ có thể để giải quyết vấn đề này”.
Một lý do nữa là việc thiếu hụt nhân sự.
Theo Airservices Australia, các vụ gián đoạn trên toàn quốc do kiểm soát không lưu, đã giảm 86% trong năm tài chính vừa qua.
Sự chậm trễ trên mặt đất, do dịch vụ hàng không gây ra cũng giảm 13%.
Ngành công nghiệp kiểm soát không lưu đã ghi nhận sự gia tăng về nhân sự, với kỷ lục 109 kiểm soát viên mới được tuyển dụng vào năm ngoái.
Ông Rob Sharp, Giám đốc điều hành của Airservices Australia, nói với chương trình 7.30 của ABC hôm thứ Hai rằng, hiện có hơn 1.070 kiểm soát viên không lưu ở Úc.
Còn bà King cho biết trong một cuộc họp báo hôm thứ Hai rằng, hiện có thêm 15 người đang được đào tạo, dự kiến sẽ gia nhập lực lượng lao động vào cuối năm 2027.
Các kiểm soát viên không lưu giàu kinh nghiệm, cũng đã được tuyển dụng từ nước ngoài để làm việc tại Úc.
Ông Sharp cho biết, ngành này theo truyền thống dựa vào việc nhân viên làm thêm giờ nhiều, điều mà ông không tin là một "mô hình bền vững" khi các phi trường ở Úc mở rộng.
Ông cho biết các hệ thống sắp xếp lịch làm việc mới, có khả năng giảm bớt gánh nặng cho nhân viên, từ tháng 9 năm nay.
Còn giáo sư Turhan cũng thừa nhận, tác động của đại dịch COVID-19 đối với ngành hàng không.
"Trên toàn cầu, chúng ta đã trải qua COVID-19. Chúng ta đã mất đi một số năng lực nhân lực trong ngành hàng không, không chỉ riêng đối với các kiểm soát viên không lưu. Như tôi đã nói, không dễ để đưa một người có trình độ chuyên môn cao vào công việc, chỉ trong một năm mà cần có thời gian”, Uğur Turhan.
Theo thông tin trực tuyến được công bố bởi Liên minh Cộng đồng Đường bay Brisbane, từ tháng 10 năm 2021 đến tháng 12 năm 2022, có hơn 180 kiểm soát viên không lưu đã chấp nhận thôi việc tự nguyện.
Còn giáo sư Turhan tin rằng, phi trường Sydney là một môi trường đặc biệt khó khan, đối với các kiểm soát viên không lưu mới.
Nó yêu cầu người lao động phải đào tạo trong hai năm, cộng thêm hai năm nữa để hòa nhập vào hệ thống.
"Nó có bố cục thực sự phức tạp và cũng được vận hành bởi các nhà ga nội địa và quốc tế khác nhau. Tại phi trường Sydney, bạn không thể vận hành các chuyến bay vào ban đêm. Vì vậy, trong khoảng thời gian hạn chế đó, bạn phải xử lý tất cả lưu lượng giao thông trong một thời gian ngắn và mức độ giao thông không được phân bổ đồng đều theo thời gian. Vì vậy, chúng ta có lưu lượng giao thông cao điểm”, Uğur Turhan.
Một câu hỏi khác được đặt ra là đây có phải là một vấn đề toàn cầu hay không?
Kiểm soát không lưu là một lãnh vực có tính cạnh tranh cao và có thể mang lại mức lương cao.
Mức lương căn bản cho một kiểm soát viên không lưu thực tập ban đầu, bắt đầu từ 60.000 đô la, tăng lên hơn 171.000 đô la cho một kiểm soát viên cấp 5.
Chuyên viên ở cấp độ 10 có thể kiếm được hơn 243.000 đô la, và người giám sát hơn 286.000 đô la.
Ông Angus Mitchell, ủy viên trưởng của Cục An toàn Giao thông Úc, cho biết đây cũng được coi là một nghề chuyên môn.
Ông nói với SBS News.
"Các phi trường vô cùng bận rộn. Bạn có thể thấy máy bay cất cánh, máy bay hạ cánh, máy bay được điều khiển di chuyển trên các đường băng giao nhau, trên đường lăn. Đây là một môi trường phức tạp, nhưng nó cũng cần phải cực kỳ mạnh mẽ. Ngay cả ở tốc độ thấp, cũng có thể có những hậu quả rất nghiêm trọng, nếu máy bay va chạm với nhau”, Angus Mitchell.
Sự phức tạp này đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân viên kiểm soát không lưu trên toàn cầu.
Vào tháng 7 năm 2025, Bộ trưởng Giao thông Hoa Kỳ Sean Duffy nói với Quốc hội rằng, sẽ cần 31,5 tỷ đô la Mỹ (44,6 tỷ đô la Úc), để hiện đại hóa hoàn toàn hệ thống kiểm soát không lưu của nước này.
Cùng năm đó, Cục Hàng không Liên bang (FAA) nói với truyền thông Mỹ rằng, họ đang đối mặt với tình trạng thiếu khoảng 3.000 nhân viên kiểm soát không lưu.
Vào tháng 7 năm 2026, Singapore thông báo rằng những người mới được tuyển dụng làm nhân viên kiểm soát không lưu, sẽ nhận được tiền thưởng khi ký hợp đồng là 20.000 đô la Singapore (khoảng 22.100 đô la Úc), khi Sân bay Changi được mở rộng.
Một số khu vực ở châu Âu, bao gồm cả Sân bay Athens ở Hy Lạp, đã trải qua tình trạng chậm trễ chuyến bay, trong thời gian cao điểm du lịch mùa hè.
Tuy nhiên giáo sư Turhan cảnh báo, không nên so sánh trực tiếp tình hình của Úc với châu Âu.
“Ở Úc, chúng tôi có không phận thực sự rộng lớn. Chúng ta có một vài sân bay lớn nhưng chúng rất bận rộn và đang giải quyết các mức độ lưu lượng giao thông khác nhau”, Uğur Turhan.
Ông lạc quan rằng, các cuộc thảo luận về lãnh vực kiểm soát không lưu của Úc, cuối cùng có thể dẫn đến giảm khối lượng công việc, cải thiện điều kiện làm việc và quản lý mệt mỏi.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
