Các sự kiện do cộng đồng tổ chức đang diễn ra trên khắp cả nước, để kỷ niệm 'Tuần lễ Hòa giải Quốc gia', từ ngày 27 tháng 5 đến ngày 3 tháng 6. Chủ đề năm nay là "Toàn tâm toàn ý", lời kêu gọi tất cả người dân Úc cùng hết lòng cam kết hòa giải và thúc đẩy quyền lợi của người dân bản địa và dân bán đảoTorres.
Đó là giọng hát của bà Rickeeta Walley, một phụ nữ thuộc bộ tộc Noongar, cất tiếng ca tại lễ khai mạc bữa sáng 'Tuần lễ Hòa giải' ở Perth.
Đây là một trong hàng chục sự kiện, do cộng đồng tổ chức trên khắp đất nước - bao gồm các chuyến đi bộ tìm hiểu lịch sử địa phương, các buổi nói chuyện, hội thoại, triển lãm nghệ thuật và các buổi biểu diễn.
Tại bờ biển phía Nam New South Wales, bà Gayle Nolan đang điều hành một hội thảo, về ngôn ngữ Dhurga.
Bà đã nói với Đài phát thanh NITV rằng, tuần lễ này là cơ hội để nhận ra, tầm quan trọng của việc phục hồi ngôn ngữ.
"Trước khi người Anh xâm chiếm, có hàng trăm ngôn ngữ thổ dân được nói trên khắp đất nước chúng ta. Giống như nhiều địa danh và lời chào hỏi, thực tế có 250 ngôn ngữ khác nhau và khoảng 800 phương ngữ, đã được ghi nhận của các ngôn ngữ thổ dân”, Gayle Nolan.
Tại Illawarra, ông Brendan Newton thuộc bộ tộc Wiradjuri và là nhân viên công tác thanh niên, đã giúp tổ chức Cuộc đi bộ Hòa giải Koonawarra.
Sự kiện cộng đồng này, bao gồm các điệu nhảy và bài hát văn hó,a dành cho học sinh địa phương và những người khác, do các Trưởng lão thổ dân hướng dẫn.
Trả lời phỏng vấn đài NITV Radio, ông cho biết đối với ông, hòa giải cũng là việc tiếp tục công việc của gia đình mình, những người có lịch sử lâu đời trong hoạt động bảo vệ quyền lợi của người bản địa.
"Tôi muốn tiếp nối di sản đó, về cơ bản là tiếp bước những người đi trước. Về cơ bản là chỉ cần định hướng đúng đắn, cho giới trẻ trong khu vực. Đó là tầm nhìn xa của tôi. Hòa giải thực sự rất quan trọng trong vai trò của tôi. Chủ đề của Tuần lễ Hòa giải năm nay, là “Tất cả cùng chung tay”, lời kêu gọi tất cả người Úc cam kết hòa giải mỗi ngày”, Brendan Newton.
Trong khi đó Bà Karen Mundine, người phụ nữ Bundjalung và Giám đốc điều hành của 'Tổ chức Hòa giải Úc', cho biết, hòa giải không thể đạt được một cách thụ động.
"Điều chúng tôi muốn nói là, bạn không thể chỉ đứng ngoài cuộc, bạn không thể chỉ nói về điều này. Nếu chúng ta muốn thấy mọi việc xảy ra, nếu chúng ta muốn thấy sự thay đổi, mà ở đó người dân bản địa và người dân quần đảo Torres, cùng với cách sống, cách hiểu biết và cách làm việc của chúng ta, được đặt ở trung tâm của ý nghĩa trở thành người Úc, thì tất cả chúng ta thực sự phải đóng một vai trò và một phần trách nhiệm. Và điều đó có nghĩa là, phải rời khỏi vị trí đứng ngoài cuộc, phải toàn tâm toàn ý hành động và hướng đến kết quả”, Karen Mundine.
Được biết 'Tuần lễ Hòa giải Quốc gia', từ ngày27 tháng 5 đến ngày 3 tháng 6, đánh dấu hai cột mốc quan trọng trong hành trình hòa giải của Úc, đó là cuộc trưng cầu dân ý năm 1967 và phán quyết Mabo.
Năm 1967, gần 91% người Úc đã bỏ phiếu thay đổi Hiến pháp, để cho phép người dân bản địa và người dân quần đảo Torres, được tính là một phần dân số.
Còn Phán quyết Mabo năm 1992, đã công nhận quyền sử dụng đất của người Meriam ở eo biển Torres, bác bỏ quan niệm rằng Úc là terra nullius - hay vùng đất không thuộc về ai - vào thời điểm thuộc địa hóa.
Bà Mundine cho rằng, tuần lễ này là cơ hội để người Úc suy ngẫm về lịch sử chung của quốc gia và những gì vẫn cần phải thay đổi.
"Thực sự đây là cơ hội cho tất cả mọi người, tất cả người Úc, tất cả các đồng minh của chúng ta trong công việc này, để đánh giá lại vị trí hiện tại của chúng ta. Để đánh giá lại những cơ hội và cột mốc, mà chúng ta đã đạt được. Nhưng đây cũng là cơ hội để tất cả chúng ta suy nghĩ xem, chúng ta có thể làm gì hơn nữa. Những điều gì vẫn đang thách thức chúng ta, với tư cách cá nhân, tổ chức và cộng đồng”, Karen Mundine.
Bà nói rằng cộng đồng người nhập cư, cũng đóng một vai trò quan trọng trong quá trình hòa giải.
"Ngày nay, ý nghĩa của việc là người Úc, rất khác so với trước đây. Có nhiều cộng đồng đa văn hóa hơn, tạo nên bản sắc Úc. Và một điều chúng tôi nhận thấy trong công việc của mình, đặc biệt là với những người nhập cư mới, họ thực sự muốn biết nhiều hơn. Về trải nghiệm của người bản địa, ý nghĩa của việc là người Úc đối với người bản địa. Và điều đó có ý nghĩa gì đối với họ, khi họ định cư ở đất nước này. Họ thể hiện sự tôn trọng như thế nào, họ hòa nhập với cộng đồng ra sao”, Karen Mundine.
Bà Mundine cho biết người bản địa và người nhập cư, thường có thể tìm thấy những giá trị và kinh nghiệm chung.
Đó là trường hợp của bà Đàm Lan Anh, một nhân viên của Centrelink và là Hội trưởng 'Hiệp hội Gia đình người Úc gốc Việt' ở Darwin.
Bà đã nói với SBS Vietnamese rằng, làm việc chặt chẽ với người dân bản địa và người dân quần đảo Torres, đã giúp bà nhận ra những điểm tương đồng, với văn hóa và truyền thống của chính mình.
"Văn phòng nơi chúng tôi làm việc, được gọi là ‘Trung tâm Thông minh Từ xa’. Hầu hết những người chúng tôi hỗ trợ’ là khách hàng người bản địa và nhiều đồng nghiệp của chúng tôi cũng là người bản địa. Điều thực sự khiến chúng tôi ngạc nhiên, là văn hóa của họ rất giống với văn hóa Việt Nam. Gia đình và các mối liên hệ cộng đồng thân thiết rất quan trọng đối với họ, cũng giống như đối với người Việt Nam. Trước đây, tôi không thực sự hiểu nhiều về những vấn đề này. Nhưng tôi nhận ra rằng họ rất coi trọng cội nguồn, văn hóa và bản sắc của mình. Họ rất tự hào về việc, gìn giữ những truyền thống đó”, Đàm Lan Anh.
Trong khi đó Y tá người Philippines là Đàm Lan Anh cho biết, ông đã chứng kiến người Úc bản địa đánh giá cao sự chăm sóc do các nhân viên y tế người Philippines, cung cấp như thế nào.
Hiện đang làm việc tại Phòng khám Amata, ở vùng đất A-P-Y thuộc Nam Úc, ông Cuevas đã nói với đài SBS Filipino rằng, ông tự hào được tiếp tục di sản chăm sóc sức khỏe đó.
"Tôi rất vui được phục vụ họ. Cũng cần đặt mình vào vị trí của họ. Bạn cần hiểu thêm về hoàn cảnh của họ, không phải tất cả đều tin tưởng, ví dụ như một số người không tin tưởng vào hệ thống chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, dần dần một số người đang được người bản địa giáo dục. Họ đang cố gắng khuyến khích, nhiều người đồng hương của mình tìm kiếm sự điều trị y tế”, Đàm Lan Anh.
Phát biểu trên đài phát thanh NITV, Sasha Greenough, một phụ nữ thuộc các bộ tộc Jaru, Walmadjari và Jawoyn cho biết, việc xây dựng sự hiểu biết và công nhận lịch sử của Úc, là nền tảng cho sự hòa giải.
"Hòa giải trước hết là để chúng ta đoàn kết, nhưng cũng để những người không phải là hậu duệ của các Dân tộc Bản địa hiểu được, những gì đã xảy ra ở đất nước này. Và tôi cho rằng, đối với tôi, hòa giải thực sự sẽ không xảy ra, cho đến khi sự thật đó được thừa nhận. Và sẽ có hòa bình xung quanh điều đó”, Sasha Greenough.
Những người soạn thảo ‘Tuyên bố Uluru từ Trái tim’ cho rằng, Úc vẫn còn một chặng đường dài phía trước, trong hành trình hòa giải của mình.
Đồng chủ tịch Đối thoại Uluru, Pat Anderson và Megan Davis cho biết, các báo cáo’ Thu hẹp Khoảng cách’ cho thấy tiến bộ hạn chế, với một số vấn đề quan trọng mà các cộng đồng bản địa đang phải đối mặt, ngày càng trở nên tồi tệ hơn.
Vào ngày đầu tiên của Tuần lễ Hòa giải, Chủ sở hữu Truyền thống Kerrupmara/Gunditjmara là Travis Lovett đã hoàn thành chuyến đi bộ kéo dài 5 tuần, từ Melbourne đến Canberra.
Chuyến đi bộ này là một phần của lời kêu gọi, về một quá trình kể sự thật quốc gia, về tác động của quá trình thuộc địa hóa, đối với người dân các Dân tộc Bản địa.
Ông đã nói với đài phát thanh NITV rằng, việc nói lên sự thật là điều cần thiết, cho sự hàn gắn quốc gia.
"Người dân chúng ta từ lâu đã kêu gọi sự thật, hơn 200 năm nay. Vì vậy, điều này thực sự quan trọng đối với người dân chúng ta, bởi vì chúng ta đã nói lên sự thật của mình trong hơn 200 năm qua. Nhưng đã đến lúc thiết lập một quy trình nói lên sự thật quốc gia để đoàn kết đất nước chúng ta, dựa trên sự thật, dựa trên công lý, sự hàn gắn và hy vọng”, Travis Lovett.
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
