“Người Thổ dân giống người Việt hơn mình tưởng”. Những trải nghiệm đời thường của anh Khôi Nguyễn và chị Lan Anh, một cặp vợ chồng người Việt đang sinh sống tại Lãnh thổ Bắc Úc đã thay đổi cách nhìn của họ về cộng đồng Aboriginal – những chủ nhân truyền thống của nước Úc.
Mỗi năm, khi nước Úc bước vào Tuần lễ Hòa giải Quốc gia – từ ngày 27/5 đến 3/6 – hàng triệu người dân trên khắp đất nước lại có dịp nhìn lại hành trình hòa giải giữa các cộng đồng và những chủ nhân truyền thống của vùng đất này: người Aboriginal và người dân đảo Torres Strait.
Với nhiều người Việt sống ở các đô thị lớn như Melbourne hay Sydney, khái niệm “hòa giải” đôi khi vẫn khá xa vời. Bởi họ hiếm khi có cơ hội thực sự tiếp xúc, trò chuyện hay sống cạnh cộng đồng Thổ dân.
Ở Lãnh thổ Bắc Úc, mọi thứ lại khác...Nơi được xem là một trong những cái nôi văn hóa Bản địa lâu đời nhất nước Úc, cộng đồng Thổ dân hiện diện trong từng góc phố, trong trường học, nơi làm việc và cả đời sống thường nhật.
Chính những trải nghiệm gần gũi ấy đã làm thay đổi cách nhìn của anh Khôi Nguyễn và chị Lan Anh – hai người Việt đang sinh sống, làm việc tại Darwin – về cộng đồng Thổ dân Úc.
Trong cuộc trò chuyện với SBS Việt ngữ nhân Tuần lễ Hòa giải Quốc gia 2026, câu chuyện của họ là hành trình khám phá một nền văn hóa khác biệt, học cách lắng nghe, thấu hiểu và tháo gỡ những định kiến tồn tại từ rất lâu trong xã hội.
“Những gì mình từng nghe… hóa ra không đúng”
Anh Khôi Nguyễn và chị Lan Anh hiện làm việc tại Centrelink, bộ phận hỗ trợ phúc lợi, đường dây hỗ trợ tiếng Việt. Đồng thời, cả hai cũng tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng của Hội Gia đình Việt Úc Darwin – AVFA.
Khác với nhiều người Việt chỉ biết đến người Thổ dân qua truyền thông hoặc những lời truyền miệng, công việc của anh chị đưa họ đến gần hơn với cộng đồng Bản địa mỗi ngày.
“Văn phòng của mình được gọi là Remote Smart Centre, đa số khách hàng là người Indigenous, kể cả đồng nghiệp cũng là người bản địa,” chị Lan Anh chia sẻ.
Sự tiếp xúc thường xuyên ấy đã khiến nhiều định kiến cũ dần tan biến.
Anh Khôi nhớ lại cảm giác “bị sốc” khi lần đầu đặt chân tới Bắc Úc. Không gian nơi đây hoàn toàn khác với hình dung trước đó của anh về nước Úc hiện đại và phát triển.
Hồi trước mình cứ nghe là người Thổ dân rất hung dữ, cuộc sống không văn minh theo tiêu chuẩn của xã hội hiện đại. Nhưng khi bắt đầu làm việc và tiếp xúc gần hơn với họ, mình mới nhận ra tất cả những điều đó đều là định kiến.Khôi Nguyễn
Điều khiến anh bất ngờ nhất là sự thông minh, dí dỏm và chất nghệ sĩ của nhiều người Aboriginal mà anh gặp.
“Họ rất tình cảm, quan tâm đến người khác, có khiếu hài hước và nghệ thuật cực kỳ cao,” anh kể. “Có đồng nghiệp của Khôi là một nghệ sĩ Bản địa có tiếng. Cô ấy vẽ những họa tiết Aboriginal nổi tiếng và phải được cấp phép liên quan đến bản quyền văn hóa. Họ sống rất tình cảm và nói chuyện rất vui.”
Trong ánh nhìn của anh Khôi, điều từng bị xem là “thiếu văn minh” thực chất chỉ là khác biệt về chuẩn mực văn hóa.
“Mình cứ nhìn mọi thứ theo tiêu chuẩn mà mình được dạy. Nhưng nếu chưa thật sự trải nghiệm thì mình sẽ không hiểu được.”
Những điểm tương đồng bất ngờ giữa người Việt và người Thổ dân
Điều đặc biệt là càng tiếp xúc gần, chị Lan Anh càng nhận ra giữa văn hóa Việt Nam và văn hóa Aboriginal có nhiều điểm tương đồng hơn chị từng nghĩ.
“Điều Lan Anh ấn tượng nhất là người Bản địa rất coi trọng gia đình và nguồn cội, giống người Việt mình,” chị nói. “Họ giữ gìn bản sắc văn hóa rất mạnh mẽ.”
Trong đời sống cộng đồng ở Bắc Úc, người Aboriginal thường gọi nhau bằng những cách xưng hô thân thuộc như “brother”, “sister”. Họ cũng có nồi cơm trong nhà, nơi thức ăn được chia sẻ với gia đình, hàng xóm sống nương tựa và gắn bó với nhau. Với Lan Anh, sự gắn kết ấy khiến chị cảm thấy gần gũi như đang sống trong một đại gia đình Á Đông.
“Mình qua đây nhưng vẫn thấy có một điều gì đó rất giống với văn hóa Việt Nam,” chị chia sẻ. “Cách họ xem trọng gia đình, cộng đồng và sự kết nối giữa con người với nhau làm mình cảm thấy rất thân thuộc.”
Không chỉ học về tình cảm cộng đồng, chị còn đặc biệt ngưỡng mộ cách người Thổ dân bảo tồn nghệ thuật truyền thống.
“Họ đưa văn hóa vào đời sống hàng ngày rất tự nhiên,” chị Lan Anh nói. “Điều đó làm mình nghĩ nhiều hơn về việc giữ gìn văn hóa Việt Nam của mình, và làm sao để hai nền văn hóa có thể hòa nhập.”
Một nước Úc rất khác phía sau những đô thị lớn
Với nhiều người nhập cư, nước Úc thường được nhìn qua hình ảnh của Sydney hay Melbourne – những thành phố hiện đại với tàu điện, cao ốc và nhịp sống đa văn hóa.
Nhưng Bắc Úc lại mở ra một “nước Úc khác”.
“Khi tới đây, Khôi mới thấy được một nước Úc rất Úc,” anh Khôi nói.
Đó là nơi “thấy cây rừng nhiều hơn nhà”, “thấy đường đất nhiều hơn đường nhựa”, nơi kangaroo, wallaby và cá sấu xuất hiện quen thuộc như một phần của đời sống hàng ngày.
Quan trọng hơn, đó là nơi văn hóa Bản địa không còn là điều chỉ xuất hiện trong sách giáo khoa hay viện bảo tàng, mà là một phần sống động của xã hội hiện tại.
Chính trải nghiệm ấy khiến anh chị quyết định gắn bó lâu dài với Darwin.
“Khôi với Lan Anh muốn con mình sau này nhìn thấy nước Úc vĩ đại và truyền thống như thế này,” anh nói. “Không chỉ là nước Úc hiện đại, mà còn là nước Úc của những chủ nhân truyền thống.”
Theo chị Lan Anh, nếu có cơ hội tiếp xúc thực tế, nhiều người sẽ thay đổi cách nhìn về cộng đồng Aboriginal.
“Đừng chỉ nghe qua lời đồn hay mạng xã hội,” chị nói. “Nếu có cơ hội, hãy thử lên Bắc Úc để thấy cuộc sống ở đây ra sao, con người ở đây như thế nào.”
Hòa giải không bắt đầu từ chính trị, mà từ sự lắng nghe
Trong nhiều năm qua, Tuần lễ Hòa giải Quốc gia tại Úc thường gắn với các cuộc thảo luận lớn về lịch sử, công lý và quyền của người bản địa. Nhưng với anh Khôi và chị Lan Anh, hòa giải trước hết bắt đầu từ những điều rất nhỏ.
“Phải chịu khó lắng nghe và tìm hiểu lịch sử của người bản địa,” anh Khôi nói. “Đồng thời dạy cho con trẻ biết tôn trọng sự khác biệt và nhìn họ một cách tử tế hơn thay vì định kiến.”
Đó cũng là điều mà nhiều cộng đồng nhập cư, trong đó có người Việt, đang dần học cách thực hiện.
Bởi thực tế, người Việt tại Úc cũng từng trải qua cảm giác bị hiểu lầm, bị đánh giá qua định kiến hoặc phải cố gắng chứng minh bản thân trong một xã hội mới. Chính vì vậy, hành trình thấu hiểu người Thổ dân đôi khi cũng là hành trình soi chiếu lại chính kinh nghiệm nhập cư của mình.
Khi hiểu về những mất mát lịch sử mà cộng đồng bản địa từng trải qua – từ việc bị tước đất đai, mất ngôn ngữ đến những tổn thương kéo dài qua nhiều thế hệ – nhiều người mới nhận ra vì sao hòa giải không chỉ là một khẩu hiệu mang tính biểu tượng.
Đó là quá trình xây dựng lại niềm tin.
Những cuộc gặp gỡ đời thường có thể thay đổi cả một góc nhìn
Điều đáng quý trong câu chuyện của anh Khôi Nguyễn và chị Lan Anh là họ không nói về hòa giải bằng những khái niệm lớn lao.
Họ kể về đồng nghiệp Aboriginal vui tính ở nơi làm việc.
Kể về những lời chào “brother”, “sister” đầy thân thiện.
Kể về nghệ thuật Bản địa được gìn giữ bằng niềm tự hào văn hóa.
Kể về cảm giác nhận ra phía sau những định kiến là những con người rất giàu tình cảm và nhân văn.
Chính những cuộc gặp gỡ đời thường ấy đã thay đổi cách nhìn của họ.
Và đó cũng là ý nghĩa sâu sắc nhất của Tuần lễ Hòa giải Quốc gia: không chỉ nhắc người dân Úc nhớ về lịch sử, mà còn khuyến khích mọi người bước qua những khoảng cách vô hình để thực sự nhìn thấy nhau bằng sự thấu hiểu.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
