Danh tính có thể có ý nghĩa khác nhau, đối với những người khác biệt. Trong loạt bài 'Chúng ta là ai', chúng ta sẽ thảo luận về việc khai hoang ngôn ngữ Thổ Dân ở Úc, khám phá lịch sử, sự mất mát, nguồn tài trợ và sự hồi sinh của nó.
Khi nói đến ngôn ngữ, chúng có thể giúp mang đến cho mọi người sự kết nối với văn hóa, làm sâu sắc thêm các giá trị của một người và giúp hiểu rõ về lịch sử và địa điểm.
Chúng ta sẽ khám phá khám phá độc đáo được thực hiện bởi một giáo sư ngôn ngữ học đã giúp mở đường cho sự hồi sinh của ngôn ngữ Barngarla ở Nam Úc. Và gặp được người đàn ông đã mất đi tất cả nhưng nhờ tìm lại được ngôn ngữ di sản của mình, đã lấy lại được cái nhìn mới về cuộc sống.
Khi ông Geoff Anderson gặp một tai nạn kinh hoàng khi đang làm công việc trông vườn, anh rơi vào trạng thái trầm cảm sâu sắc.
"Tôi hoàn toàn yêu thích công việc này và rất tự hào về luống rau xanh của mình, điều đó chẳng có gì buồn cười cả".
"Nhưng vào năm 1998, bạn ngồi ở một bên, rồi muốn có xe lăn và di chuyển lên xuống".
"Bạn lăn ra ngoài cỏ, rồi có một tấm bọc ghế nằm bên dưới xe lăn và cuối cùng chiếc xe đè lên người tôi”, Geoff Anderson.
Ông ấy tiếp tục làm việc dù bị đau lưng, cho đến khi không thể cử động đôi chân bình thường.
“Một ngày nọ, tôi đến gặp bác sĩ vì tôi được trả tiền bồi thường cho công nhân, do đầu tôi vừa bị va chạm".
"Điều tiếp theo tôi biết, là tôi đang nằm trên sàn trong tư thế bào thai, bác sĩ nhìn qua người tôi và nói, 'Bạn sẽ không bao giờ quay lại làm việc ở nơi đó nữa’, Geoff Anderson.
Ông Geoff cho biết, việc mất đi sự nghiệp kéo dài 25 năm cùng với nỗi đau về thể xác đã ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, khiến ông bị suy sụp hoàn toàn về thể chất và tinh thần.
“Tôi chỉ không còn tinh thần nào để vượt qua nỗi đau và không thể rời khỏi nhà trong khoảng 4 năm".
"Tôi trở nên sợ chỗ đông đúc, đã có những cơn hoảng loạn, không thể làm được gì và trở nên vô dụng".
"Bây giờ, tôi đang làm công việc để kiếm tiền và đột nhiên tôi không thể làm việc được".
"Tôi thậm chí không thể đi bộ đến hộp thư và nhận thư, vì tôi nghĩ mọi người thực sự đang nhìn tôi".
"Vợ tôi sau đó bắt đầu làm việc ở trường với tư cách là trợ giảng và chúng tôi phải thay đổi vai trò".
"Tôi nghĩ, 'Trời ạ, một anh chàng thậm chí còn không thể giữ được vợ và gia đình mình', Geoff Anderson.
Tại thời điểm này, Geoff cho biết ông bắt đầu có ý định tự tử.
"Có một đêm tôi đến hôn tạm biệt các con tôi, không chúc ngủ ngon, tạm biệt".
"Vợ tôi ra ngoài và tôi ngồi xuống hút rất nhiều thuốc và vâng, tôi chỉ muốn kết thúc mọi chuyện ở đó".
"Sau khoảng 20 phút, có chuyện xảy ra, tôi nôn hết ra ngoài".
"Tôi đã nói, 'Ồ, điều này thực sự tốt. Vì thế tôi thậm chí không thể làm được điều đó”, Geoff Anderson.
Trong khi đó vợ của Geoff đưa ông đến gặp bác sĩ, cố gắng giúp ông thực hiện những công việc đơn giản, như lấy khoảng 3 món đồ từ các cửa hàng địa phương, trong nỗ lực đưa ông ra khỏi nhà và trở lại cộng đồng Parkes địa phương, ở Trung Tây New South Wales.
Rồi một ngày năm 2003, ông nhận được một cú gõ cửa làm thay đổi cuộc đời mình.
“Có một bà thuộc bộ tộc Gamileroi từ trường trung học Parkes đến nhà và nói, 'Geoff, tôi sẽ không kiểm soát gì bạn đâu, nhưng ông Stan Grant đang học một lớp ngôn ngữ ở Forbes, cách đó 35 km".
"Bây giờ, tôi không thể đi qua cửa trước mà không có ai giúp".
"Rồi tôi không biết chuyện gì đã xảy ra, có điều gì đó trong đầu hét lên, 'Làm đi, làm đi, làm đi, làm đi, làm đi, làm đi.' Vì thế tôi nói, 'Đúng, chúng ta sẽ làm điều đó”, Geoff Anderson.
Việc học tiếng Wiradjuri, đưa Geoff vào con đường mới.
“Bạn có thể dùng tất cả thuốc Prozac mà bạn muốn, cũng như tất cả các loại thuốc bạn muốn, nhưng nếu ngôn ngữ và văn hóa của bạn bị lấy đi khỏi bạn, ngay từ khi sinh ra và bạn đang cố gắng tìm ra nó là gì, thì bạn đang đi loanh quanh như một linh hồn bị lạc mất trong suốt cuộc đời”, .Geoff Anderson
Geoff cho biết ông luôn biết rằng, có điều gì đó còn thiếu trong cuộc sống của mình và việc học ngôn ngữ bắt đầu lấp đầy khoảng trống đó.
"Sau đó ông Stan dạy tôi từ ‘yindyamarra’có nghĩa là tôn trọng".
"Nhưng ông đã kéo tôi sang một bên và dạy tôi những ý nghĩa khác của yindyamarra".
"Nó có nghĩa là tôn trọng, nhưng cũng có nghĩa là đi chậm lại, thư giãn suy nghĩ, lắng nghe những gì xung quanh và làm điều đó một cách an bình".
"Điều đó đối với tôi, có ý nghĩa ngay tại chỗ, rồi tôi bắt đầu thực hành yindyamarra ngay lúc đó".
"Khi tôi đi học về, vợ tôi Lindy nhìn tôi nói, "Anh đi thế nào?" Tôi đã nói, "Tuyệt vời." Cô ấy nói, “Anh có quay lại không?”, tôi trả lời "Vâng, tuần sau".
"Rồi có rất nhiều giáo viên đã đến với tôi và mọi chuyện cứ thế diễn ra từ đó”, Geoff Anderson.
Ông Stan Grant cũng dạy ông ấy bài hát "Kookaburra Sits In The Old Gum Tree", bằng ngôn ngữ mà Geoff nói đã trở thành câu thần chú của mình.
"Ông ấy dạy tất cả mọi người, nhưng đối với tôi thì ông chỉ tôi dạy hát bằng ngôn ngữ thôi”, Geoff Anderson.
Một ngày nọ, ông thấy mình hát bài hát đó khi đang đi dạo cùng con chó.
“Rồi ngôn ngữ mà tôi đang hát, đã tạo nên một bức tường ngăn cách tôi với phần còn lại của thế giới".
"Không còn nữa, thế giới sẽ không đến để tấn công tôi, vì tôi đã có rào cản này".
"Khi bạn suy sụp tinh thần, đó chính là vấn đề do bạn không có rào cản".
"Giống như việc bạn đổ một xô nước vào một cái hồ, bạn đổ đầy nước vào và hồ bơi lại dâng đầy".
"Đó là hậu quả của tình trạng tâm thần xảy ra trong đầu bạn và là cách tốt nhất tôi có thể giải thích được”, Geoff Anderson.
Trong những năm sau đó, Geoff từ một học viên trở thành một giáo viên bất đắc dĩ, cuối cùng đảm nhận vai trò to lớn trong việc giáo dục học sinh ở mọi lứa tuổi và các ủy viên hội đồng trong cộng đồng của mình.
Geoff không đơn độc trong trải nghiệm của mình.
Ghilad Zuckermann là một chuyên gia về ngôn ngữ học và đã làm việc trong lãnh vực phục hưng ngôn ngữ được 30 năm.
Giáo sư Zuckermann nói rằng, ông đã gặp nhiều người, trong đó có Geoff vốn là người nhờ khám phá ra ngôn ngữ di sản của họ, họ đã ngừng tự tử.
"Có một nghiên cứu ở Canada vào năm 2007 đã chứng minh rằng, có mối tương quan giữa việc mất ngôn ngữ và tình trạng tự tử ở thanh thiếu niên, đó là ở tỉnh bang British Columbia".
"Nhưng điều tôi phát hiện ra là, cũng có mối tương quan giữa sự hồi sinh của ngôn ngữ và sự suy giảm ý tưởng tự sát".
"Nói cách khác nó không chỉ đi một chiều, bạn giết chết một ngôn ngữ, gây ra sự tự sát, mà nó còn đi theo hướng khác".
"Bạn hồi sinh một ngôn ngữ và sau đó bạn cải thiện phúc lợi, cũng như về tâm thần”, Ghilad Zuckermann.
Khi Giáo sư Zuckermann đến Úc vào năm 2004,
ông cho biết có khoảng 400 ngôn ngữ Thổ dân nhưng chỉ có 12 trong số đó còn tồn tại.
Nói cách khác, 97% ngôn ngữ bản địa ở Úc đã bị tiêu diệt.
"Điều mà nghiên cứu của tôi phát hiện ra, là việc khôi phục lại những ngôn ngữ đã bị giết chết bởi quá trình thuộc địa hóa, bởi các Thế hệ bị đánh cắp, không chỉ là điều đúng đắn về mặt đạo đức, đó không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là điều tuyệt vời, khi có sự đa dạng trên thế giới với nhiều người nói các ngôn ngữ khác nhau, do sự gắn kết xã hội không phải đến từ tư duy đơn ngữ".
"Đây là một sai lầm của nhiều người hiện đại, khi nói, "Ồ, mọi người sẽ nói cùng một ngôn ngữ và khi đó chúng ta sẽ không có bức tường nào".
"Phải chăng những người này đã quên tra cứu trên Google về Rwanda 1994, hay Syria 2019, ý tôi là mọi người nói cùng một phương ngữ và giết hại lẫn nhau. Vậy tôi nghĩ sao?".
"Tôi đang nói là có lý do đạo đức, lý trí thẩm mỹ, nhưng quan trọng nhất là từ góc độ của người công chức, vì lý do vị lợi".
"Vì vậy tôi nhận thấy càng hồi sinh ngôn ngữ, mọi người càng thể hiện cảm tưởng được trao quyền, cải thiện ngôn ngữ của mình, cũng như tâm thần”, Ghilad Zuckermann.
Trong khi đó một khám phá độc đáo đã khiến Giáo sư Zuckermann, tham gia vào việc khôi phục ngôn ngữ Barngarla ở Nam Úc.
"Năm 2011, tôi đã mời 5 nhà lãnh đạo ngôn ngữ Barngarla, đến văn phòng của tôi tại Đại học Adelaide".
"Tôi nói với họ rằng, tôi đã phát hiện ra một cuốn từ điển từ năm 1844 do một nhà truyền giáo Luther người Đức, tên là Claymore Schürmann viết".
"Tôi nói với họ rằng, tôi biết ngôn ngữ của bạn đã bị khai tử 50 năm trước và nếu bạn quan tâm, chúng tôi có thể lấy lại nó".
"Họ nói với tôi, chúng tôi đã chờ đợi bạn suốt 50 năm, vậy đó là sự khởi đầu của tiến trình khôi phục ngôn ngữ Barngarla”, Ghilad Zuckermann.
Đó là thật tuyệt vời, khi có thể đi những chuyến đi xa và ngồi đó nhìn ngôn ngữ nói và chỉ nghe ngôn ngữ nói mà thôi, quả thật là phi thường, Geoff Anderson.
Trong khi đó Emmalene Richards là một phụ nữ Barngala 49 tuổi sống ở Port Lincoln, Nam Úc.
Bà nói rằng có được cơ hội làm sống lại ngôn ngữ này, thông qua khám phá của Giáo sư Zuckermann, là một bước ngoặt lớn đối với bà.
"Khi chúng tôi có được cơ hội này, đó là một bước ngoặt lớn đối với chúng tôi ở khu vực Port Lincoln với tư cách là người Barngarla".
"Với tư cách là một người có nguồn gốc từ người Barngarla, tôi luôn nói nhiều nhất có thể để cố gắng thu hút mọi người hiểu được tầm quan trọng của di sản văn hóa, ngôn ngữ và nội dung địa phương, cũng như tầm quan trọng của không chỉ đối với người dân Barngarla, mà còn đối với cộng đồng rộng lớn hơn".
"Hầu mọi người có thể hiểu tầm quan trọng của việc đánh giá cao hơn về văn hóa di sản và ngôn ngữ, do ngôn ngữ thật đẹp làm sao”, Emmalene Richards.
Bà nói rằng khi còn nhỏ, bà cảm thấy chán nản khi thấy ngôn ngữ, lịch sử và văn hóa di sản của mình, không được đưa vào chương trình giảng dạy ở trường.
"Bạn cảm thấy rất đau khổ và chán nản, rằng ngôn ngữ của đất nước bạn đang sống, ngôn ngữ văn hóa của chính bạn, không có sẵn để bạn học".
"Và nó chỉ được đối xử như thể, tôi cho là tất cả đều là các loại nồi nấu chảy, nơi mà bất kỳ ngôn ngữ Thổ dân nào cũng có thể sử dụng và chia sẻ ở bất cứ đâu, điều đó khá khó chịu”, Emmalene Richards.
Bà thừa nhận có những hạn chế trong việc ghi lại ngôn ngữ, như cách thức một ông Bộ trưởng Đức diễn giải một số cách phát âm trong văn bản của ông, thì hơi khác so với thực tế.
Nhưng thông qua sự hợp tác với các nhà lãnh đạo cộng đồng và nhà ngôn ngữ học như Giáo sư Zuckermann, họ đã phát triển được nhiều nguồn tài nguyên ngôn ngữ.
"Nhờ sự hợp tác đó khi làm việc với Ghil'ad, chúng tôi có một ứng dụng ngôn ngữ Barngarla trực tuyến mà chúng tôi đã sử dụng trong nhiều năm nay, ứng dụng này đã cung cấp như một nguồn tài nguyên thực sự quan trọng cho người trẻ và người già, cũng như tất cả những người khác".
"Cộng đồng trên khắp đất nước chúng ta, có thể truy cập ứng dụng ngôn ngữ Barngarla, tra cứu bất kỳ từ nào và nghe cách phát âm của chúng bất kỳ lúc nào”, Emmalene Richards.
Giáo sư Zuckermann nói, thật tuyệt vời khi thấy sự hồi sinh ngôn ngữ và nguồn tài trợ trở nên phổ biến hơn.
tâm 5
“Khi tôi bắt đầu, bạn có thể đếm các bộ lạc ở Úc đã tiến hành phục hưng ngôn ngữ, trong khi bây giờ thì giống như mọi người đều đang xin tài trợ. Cuối cùng tôi tin rằng, nhiều khoa ngôn ngữ học sẽ được thay thế bằng các khoa phục hưng ngôn ngữ, vì sự phục hưng không chỉ phải làm với nghệ thuật, mà còn với sức khỏe nữa”, .
Bà Emma nói rằng, đây là một hành trình thực sự đối với người Thổ dân, để có được nguồn tài trợ và sự công nhận cho ngôn ngữ của họ.
Nhưng bà ấy cũng nói rằng, nguồn tài trợ cũng không lớn.
“Bởi vì điều cuối cùng bạn muốn, là mọi người chỉ nộp đơn xin tài trợ vì có sẵn tài trợ và cũng dạy ngôn ngữ sai sót, điều đó cũng khá khó chịu".
"Vì vậy thực sự rất vui vì điều đó đang diễn ra trên khắp nước Úc, nhưng chắc chắn hy vọng rằng các cơ quan tài trợ này cung cấp tài chính cho các ngôn ngữ, bảo đảm rằng tiến trình hợp pháp đã được thực hiện và có bằng chứng đã được chứng minh”, Emmalene Richards.
Được biết hồi đầu năm nay, các Trưởng lão Thổ dân từ Alice Springs đã gửi một báo cáo tới Canberra, kêu gọi thực hiện những cải cách lớn trong giáo dục của các Quốc gia bản địa.
Báo cáo của M-K Turner khuyến nghị học sinh bản địa nên được dạy bằng ngôn ngữ và nên thành lập một mạng lưới quốc gia, gồm các Trung tâm Ngôn ngữ và Đọc viết của các Quốc gia Bản địa.
Ông William Tilmouth từ tổ chức Childrens Ground, là thành viên của phái đoàn.
"Chúng tôi đang yêu cầu thay đổi hệ thống, yêu cầu thay đổi cơ cấu, với hy vọng rằng sự thay đổi đó có thể mang lại cho chúng tôi và sau đó chúng tôi có thể được lãnh đạo bởi người dân của mình, đó là kiến thức của Thổ dân, nền giáo dục của Thổ dân trong tay người Thổ dân”, William Tilmouth.
Còn bà Emmalene Richards cho biết, bà thấy giá trị to lớn của việc dạy ngôn ngữ cho học sinh bản địa.
“Con gái út của tôi năm nay 13 tuổi, khi chúng tôi bắt đầu cuộc hành trình này, con bé khoảng 2 tuổi, từ 1 đến 2 tuổi".
"Bây giờ con bé có thể đứng trước một đám đông hoặc một sự kiện, nó thuyết trình và chào mừng đến với đất nước, với nói ngôn ngữ Barngarla".
"Vì vậy đó chỉ là một ví dụ về tầm quan trọng và niềm tự hào của cộng đồng chúng ta, đối với ngôn ngữ Barngarla tại Port Lincoln”, Emmalene Richards.
Còn đối với Geoff, ông ấy nói rằng việc được ông Stan Grant dạy ngôn ngữ, đã mở ra nhiều cánh cửa.
“Ông ấy đã cứu mạng tôi, bạn biết đấy".
"Tôi đã kể với ông ấy nhiều lần, và ông biết câu chuyện nầy".
"Ông rất tự hào vì đã có thể giúp được tôi, cũng như tôi rất tự hào vì đã có thể tự giúp mình và ra khỏi nhà, để đi dạy mọi người và dạy học sinh”, Geoff Anderson.
Từ chỗ không thể rời khỏi nhà, đến việc dạy ngôn ngữ cho học sinh tại trường mẫu giáo địa phương, ông Geoff hiện nằm trong Ủy ban quản lý thuộc cơ quan cao nhất quốc gia, First Languages Australia, với các đại diện ở mọi tiểu bang.
“Tôi thực hiện rất nhiều công việc ở hậu trường về ngôn ngữ, không chỉ cho ngôn ngữ bản địa mà còn ở địa phương".
"Chúng tôi là một trong những người đầu tiên, thực sự thành lập một nhóm ngôn ngữ trên Facebook và có rất nhiều người đã theo dõi".
"Đó là thật tuyệt vời, khi có thể đi những chuyến đi xa và ngồi đó nhìn ngôn ngữ nói và chỉ nghe ngôn ngữ nói mà thôi, quả thật là phi thường”, Geoff Anderson.
Nếu bạn hoặc ai đó bạn biết cần hỗ trợ, hãy gọi Beyond Blue theo số 1300 224 636 hoặc gọi Lifeline theo số 13 11 14.
