Thủ tướng Malcolm Turnbull bác bỏ các cáo buộc cho rằng, đề nghị cải tổ phương cách bỏ phiếu tại Thượng viện sẽ có lợi cho Liên đảng. Ông cho biết, mục đích việc nầy chỉ là thêm quyền hạn cho cử tri mà thôi.
Chính phủ liên bang đã đề ra dự luật trước Quốc hội hôm qua, nhằm bãi bỏ tiến trình bỏ phiếu theo nhóm, với hy vọng chấm dứt những thỏa thuận dành phiếu ngầm, giữa các đảng khác nhau.
Dự luật nói trên mang ý nghĩa gì, trước cuộc tổng tuyển cử đã được bàn tán rất nhiều.
Ủy hội Bầu cử Úc châu cho biết, có 97 phần trăm người dân Úc trong cuộc bầu cử liên bang mới nhất, tức là vào năm 2013, đã xử dụng cách thức bầu cử trên lằn vạch, hay hệ thống bầu cử nhóm, để bầu các Thượng nghị sĩ vào Thượng viện.
Điều nầy có nghĩa là, viết số 1 trong một số ô bên trên lằn vạch đen, trong lá phiếu bầu cử.
Về ưu tiên của ứng cử viên, được quyết định do đảng được chọn lựa, sau đó tự động cho các đảng khác, qua lá phiếu bầu theo nhóm.
Một cách bầu cử khác và được xem là khá rắc rối, là việc bầu cử dưới lằn vạch, đòi hỏi cử tri phải đánh số mỗi ứng cử viên, để lá phiếu được hữu hiệu.
Chẳng hạn như tại New South Wales, có nhiều kính phóng đại còn gọi là kính lúp đã được cung cấp, nhằm giúp đỡ cho vài cử tri đọc tên các ứng cử viên, trên lá phiếu bầu dài khoảng một mét.
Tiến sĩ Nick Economou là giảng viên cao cấp về chính trị, tại đại học Monash ở Melbourne.
Ông nói rằng, việc bỏ phiếu trên lằn vạch được chính phủ Lao động đề ra hồi năm 1983, nhằm giảm bớt việc bỏ phiếu bất hợp lệ, thế nhưng cũng đề ra một mạng lưới phức tạp, về thỏa thuận ưu tiên giữa các đảng phái.
"Vì vậy những gì xảy ra là, quí vị vào phòng phiếu và nếu quí vị bỏ phiếu bên trên lằn vạch, quí vị sẽ bỏ phiếu cho các đảng phái".
"Họ trao cho quí vị những thông tin về việc làm thế nào, để bỏ phiếu theo cách chọn lựa của quí vị và dành ưu tiên theo đề nghị của đảng đó".
"Đây là việc bỏ phiếu theo nhóm, hiện nay việc nầy được thay đổi, theo dự luật nầy".
"Những gì xảy ra là chúng ta sẽ có việc bỏ phiếu tùy ý, quí vị chỉ cần bầu cho một đảng, vậy là đủ và các ưu tiên của quí vị, sẽ không đi xa hơn nữa".
Chính phủ liên bang đã đề ra dự luật trước Hạ Viện, với hy vọng dự luật sẽ được thông qua, trước khi Quốc hội tái nhóm vào ngày 17 tháng 3 sắp tới.
Trong số các đề nghị thay đổi, là việc cho phép cử tri được chọn lựa, trong việc đánh số 6 ô bên trên lằn vạch, để lá phiếu có hiệu lực.
Thủ tướng Malcolm Turnbull nói rằng, hành động nầy sẽ trao quyền vào tay của các cử tri.
"Hệ thống có nhiều lợi điểm, không nghi ngờ gì về chuyện đó".
"Cuộc bầu cử Thượng viện vừa qua, đã bị chỉ trích rất nhiều".
"Người dân Úc ngạc nhiên khi thấy nhiều người được bầu vào Thượng viện, mà phiếu bầu chính yếu của họ chỉ là một số nhỏ, đó là trường hợp của một Thượng nghị sĩ tại Victoria, chỉ khoảng 1 phần trăm số phiếu bầu".
"Điều vô lý nầy, nói về về sự bất lợi của một phía chính trị đối với bên kia. Chuyên gia về bầu cử của đài ABC là ông Antony Green đã nói rõ rằng, dường như Liên đảng sẽ có cơ may rất cao, để kiểm soát Thượng viện. Ông nầy tin là qua việc giải tán Quốc hội, dường như Liên đảng khó có thể nắm được Thượng viện". Lãnh tụ đảng Xanh, Thượng nghị sĩ Richard Di Natale.
Thủ tướng muốn nói đến trường hợp của ông Ricky Muir, vốn là Thượng nghị sĩ của đảng Người Úc Yêu Thích Xe hơi, đã đắc cử vào năm 2013, trong cuộc bầu cử với số phiếu chính yếu thấp kỷ lục, là 0.5 phần trăm.
Thượng nghị sĩ Muir có số phiếu thấp hơn tỷ lệ 14,3 phần trăm, vốn được yêu cầu cho một ứng cử viên được vào Thượng viện, thế nhưng việc dàn xếp phiếu ưu tiên với các đảng khác, khiến ông nầy đắc cử.
Còn Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Tự do, là ông David Leyonhjelm nói rằng, trong việc ủng hộ cho các thay đổi được đề nghị, Liên đảng rồi đảng Xanh và Thượng nghị sĩ Độc lập Nick Xenephon, tìm cách gây khó khăn cho các đảng nhỏ, để thắng được chiếc ghế ở Thượng viện.
"Chúng tôi bị cáo buộc, là đã lừa dối hệ thống".
"Những gì họ nói, là hệ thống từ năm 1984, mà họ đã xử dụng để thu lợi cho riêng họ".
"Nay chúng tôi cũng hiểu, làm việc đó như thế nào và chúng tôi hiện làm những gì họ đang làm, nhưng họ không thích kết quả, khi việc đó mang lại".
Lãnh tụ đối lập Bill Shorten cho biết, ông cần xem xét chi tiết của dự luật đề nghị, vốn sẽ được Ủy ban Cứu xét các Vấn đề Bầu cử cuả Quốc hội, điều tra vắn tắt.
Thế nhưng Thượng nghị sĩ Lao động là ông Sam Dastyari, mô tả dự luật là một chuyện vớ vẩn, và nói rằng thay đổi các qui tắc bầu cử Thượng viện, sẽ gia tăng việc bầu cử trái qui tắc, trong số các khu vực trong cộng đồng.
"Có 800 ngàn người, dường như sẽ bị mất quyền đi bầu".
"Xin cho chúng tôi nói rõ, họ là những ai: chúng tôi đề cập đầu tiên, đến các di dân thế hệ thứ nhất, chúng tôi nói đến những người đã bị mất quyền bỏ phiếu, những người đã bị cắt đứt khỏi xã hội nước Úc".
Lãnh tụ đảng Xanh Richard Di Natale tin rằng, các cáo buộc thay đổi việc bầu cử Thượng viện, sẽ giúp cho Liên đảng được ưu thế trong cuộc bầu cử năm nay, bất chấp sự cần thiết của việc cải tổ.
"Điều vô lý nầy, nói về về sự bất lợi của một phía chính trị đối với bên kia".
"Chuyên gia về bầu cử của đài ABC là ông Antony Green đã nói rõ rằng, dường như Liên đảng sẽ có cơ may rất cao, để kiểm soát Thượng viện".
"Ông tin là qua việc giải tán Quốc hội, dường như Liên đảng khó có thể nắm được Thượng viện".
"Việc đó mất đi một điểm, đó là một việc cải tổ được thực hiện, vì nó tốt đẹp cho nền dân chủ, chứ không phải vì nó tốt cho một phía bên nầy hay bên kia của sân khấu chính trị".
Dự luật sẽ được thảo luận tại Thượng viện, vào ngày 2 tháng 3 sắp tới.
Trong khi đó có nhiều nghi ngờ rằng, việc giới thiệu dự luật trước Quốc hội cho thấy, dấu hiệu về một viễn tượng gia tăng, khi ông Turnbull sẽ tổ chức cuộc bầu cử sớm, sau khi giải tán Quốc hội.
Việc nầy đòi hỏi cả hai viện Quốc hội phải bị giải tán và cử tri phải bầu lại tất cả 76 Thượng nghị sĩ.
Thông thường, khi cuộc bầu cử Hạ Viện và phân nửa Thượng viện được tổ chức cùng lúc, có 40 nghị sĩ được bầu lại.
Cho đến nay Thủ tướng cho biết, người dân Úc có thể đi bầu vào tháng 8 hay tháng 9.
