WHO đang lên tiếng cảnh báo về tốc độ lây lan đáng báo động của đợt bùng phát Ebola mới tại Cộng hòa Dân chủ Congo, sau khi đã ghi nhận thêm 26 ca tử vong nghi do Ebola chỉ trong vòng 24 giờ. Trong bối cảnh chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu, WHO lo ngại đợt bùng phát Ebola có thể kéo dài và lan rộng.
WHO cho biết họ lo ngại về “quy mô và tốc độ” của đợt bùng phát Ebola đã khiến hơn 130 người thiệt mạng tại Cộng hòa Dân chủ Congo, đồng thời cảnh báo dịch bệnh có thể kéo dài trong thời gian dài.
Ebola đã cướp đi sinh mạng của hơn 15.000 người tại châu Phi trong nửa thế kỷ qua. Cơ quan y tế Liên Hiệp Quốc đã tuyên bố làn sóng bùng phát mới nhất của căn bệnh sốt xuất huyết có khả năng lây lan cao này là tình trạng khẩn cấp y tế quốc tế.
Hiện chưa có vaccine hay phương pháp điều trị đặc hiệu nào cho chủng Ebola Bundibugyo, chủng virus gây ra đợt bùng phát lần này, vốn là đợt bùng phát thứ 17 tại quốc gia Trung Phi rộng lớn với hơn 100 triệu dân.
Tại thành phố Goma ở miền đông Congo, các công nhân được nhìn thấy đang dọn dẹp một trung tâm điều trị Ebola bỏ hoang.
“Chúng tôi hiện đang rải cát và chuẩn bị khu vực này để hỗ trợ chăm sóc những người bị ảnh hưởng bởi virus Ebola,” ông Philippe Jamaica, người giám sát công việc, cho biết.
Các đoạn phim do WHO ghi lại cho thấy hàng tấn vật tư y tế khẩn cấp, bao gồm bộ dụng cụ phòng chống lây nhiễm, lều điều trị cùng các chuyên gia y tế đã được chuyển đến trong những ngày gần đây.
Do phần lớn các ca bệnh tập trung tại những khu vực khó tiếp cận và bị ảnh hưởng bởi xung đột kéo dài, chỉ có rất ít mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Phần lớn số liệu hiện nay dựa trên các ca nghi nhiễm.
Bộ trưởng Y tế Congo Samuel Roger Kamba cho biết hiện có 136 ca tử vong nghi liên quan đến Ebola và khoảng 543 ca nghi nhiễm. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ để ngăn chặn dịch bệnh lây lan.
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nói ông “đặc biệt lo ngại về quy mô và tốc độ của dịch bệnh”, trong khi đại diện WHO tại Congo cho biết một loại vaccine thử nghiệm mang tên Ervebo đang được xem xét sử dụng.
“Chúng tôi chôn cất người chết mà không có găng tay hay bảo hộ”
Tại bệnh viện ở Rwampara, thuộc tỉnh Ituri phía đông bắc Congo, nơi được xem là tâm điểm của đợt bùng phát gần biên giới Uganda và Nam Sudan, phản ứng ứng phó bị đánh giá là chậm chạp dù số ca bệnh gia tăng nhanh chóng.
“Chúng tôi đào huyệt và chôn cất những người tử vong mà không có găng tay hay bất kỳ thiết bị bảo hộ nào. Chúng tôi đang phơi nhiễm rất nhiều,” ông Salama Bamunoba từ một tổ chức thanh niên địa phương nói với AFP.
“Mới đến thứ Hai vừa rồi chúng tôi mới có nơi phù hợp để phân loại và cách ly các ca nghi nhiễm.”
Đợt bùng phát lần này khiến giới chuyên gia lo ngại vì virus đã âm thầm lây lan trong nhiều tuần tại khu vực đông dân cư vốn bị tàn phá bởi bạo lực vũ trang kéo dài.
Ông Kamba cho biết thiết bị y tế đang được chuyển đến và khẳng định: “Chúng tôi có mọi thứ mà các nhân viên y tế cần.”
Đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng nhất tại Congo từ năm 2018 đến 2020 đã khiến gần 2.300 người thiệt mạng trong tổng số 3.500 ca bệnh.
Miền đông Congo là khu vực khai thác vàng, nơi người dân thường xuyên di chuyển qua lại, đồng thời nhiều năm qua liên tục xảy ra xung đột giữa các nhóm dân quân địa phương.
Virus hiện đã lan sang các tỉnh lân cận và vượt biên giới sang Uganda.
Hiểu biết còn hạn chế về chủng Bundibugyo
Hiện vaccine chỉ có sẵn cho chủng Ebola Zaire, chủng gây ra những đợt bùng phát lớn nhất từng được ghi nhận.
Chủng Bundibugyo trước đây từng gây bùng phát dịch tại Uganda năm 2007 và tại Congo năm 2012, với tỷ lệ tử vong từ 30 đến 50 phần trăm.
Tổng thống Congo Felix Tshisekedi hôm thứ Ba kêu gọi người dân giữ “bình tĩnh” và thực hiện các biện pháp phòng ngừa.
Các ca nghi nhiễm cũng đã xuất hiện tại thành phố thương mại Butembo thuộc tỉnh Bắc Kivu, cách tâm dịch khoảng 200 km.
Ebola lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người hoặc động vật nhiễm bệnh và có tỷ lệ tử vong trung bình khoảng 50 phần trăm, theo WHO.
Một ca bệnh khác cũng đã được ghi nhận tại Goma, thủ phủ tỉnh Bắc Kivu, nơi bị lực lượng M23 chiếm giữ hồi tháng Một năm ngoái.
Bác sĩ người Congo Denis Mukwege, người đoạt giải Nobel Hòa bình năm 2018, đã kêu gọi nhóm vũ trang được Rwanda hậu thuẫn mở lại sân bay thành phố để hỗ trợ chống dịch.
Các tổ chức cứu trợ hiện gặp khó khăn do nguồn viện trợ quốc tế suy giảm, đặc biệt từ Hoa Kỳ kể từ nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington đã giải ngân khoảng 18 triệu đô la viện trợ để hỗ trợ chống Ebola tại Congo, sau khi cắt giảm mạnh viện trợ nước ngoài vào năm ngoái. Ông cũng cho rằng WHO đã “hơi chậm” trong việc xác định đợt bùng phát.
Mỹ kiểm tra hành khách hàng không
Chính phủ Uganda cho biết nước này đã ghi nhận hai ca Ebola gồm một ca nhiễm và một ca tử vong liên quan đến công dân Congo vượt biên.
Trong khi đó, Đức cho biết đang chuẩn bị tiếp nhận và điều trị cho một công dân Mỹ nhiễm virus, là một bác sĩ thuộc tổ chức Cơ đốc giáo phi chính phủ của Mỹ.
Hoa Kỳ thông báo đang tiến hành kiểm tra hành khách hàng không đến từ các khu vực có dịch và tạm thời đình chỉ dịch vụ cấp visa.
Washington cũng khuyến cáo công dân tránh đến Congo, Nam Sudan và Uganda, đồng thời cân nhắc lại việc đi Rwanda.
Úc hiện duy trì cảnh báo “không nên đi lại” đối với Congo và Nam Sudan, trong khi với Uganda, chính phủ khuyến cáo du khách Úc cần “đặc biệt thận trọng”.
Ngoại trưởng Rubio cho biết Mỹ hy vọng mở khoảng 50 phòng khám điều trị Ebola tại Congo.
“Việc tiếp cận khá khó khăn vì khu vực này ở vùng nông thôn, khó đi lại và nằm trong một quốc gia bị chiến tranh tàn phá,” ông Rubio nói.
“Chúng tôi sẽ dồn rất nhiều nguồn lực vào việc này.”
Một trong những quyết định đầu tiên của ông Donald Trump khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái là khởi động tiến trình rút Mỹ khỏi WHO, tổ chức mà ông từng chỉ trích gay gắt về cách ứng phó với đại dịch COVID-19.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
