Chính phủ Úc kêu gọi bình tĩnh, trên lãnh thổ đảo New Caledonia hay Tân Đảo của Pháp, sau khi tình trạng khẩn cấp được ban bố để đối phó với các cuộc bạo loạn chết người. Tình trạng hỗn loạn nổ ra, sau khi Quốc hội Pháp ủng hộ những thay đổi gây tranh cãi gay gắt đối với danh sách bỏ phiếu, mà các nhà lãnh đạo bản địa cho rằng sẽ chiếm ưu thế hơn phiếu bầu của họ.
Chính phủ Úc đã cập nhật cảnh báo du lịch tới New Caledonia hay Tân Đảo, vì tình trạng bất ổn và bạo lực, đã khiến một số người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
Sự tức giận trước những thay đổi về quy định bầu cử, đã khiến dư luận chú ý trở lại vào nỗ lực giành độc lập khỏi người Kanak bản địa trên lãnh thổ, mà họ chiếm 40% dân số.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp trên lãnh thổ và cảnh báo rằng, bạo lực bất ổn sẽ gặp phải phản ứng mạnh mẽ.
Thủ tướng Pháp Gabriel Attal cho biết, những người thiệt mạng bao gồm hai Hiến binh Pháp.
"Tình hình ở đó vẫn rất căng thẳng, với nạn cướp bóc, bạo loạn, phóng hỏa và hành hung, rõ ràng là không thể chấp nhận được và không thể diễn tả được".
"Tôi xin nhắc bạn rằng, có hai Hiến binh đã chết, một đã bị bắn vào đầu ngày hôm qua và hôm nay, một Hiến binh khác đã chết do sử dụng vũ khí không đúng cách".
"Bạn có thể tưởng tượng rõ, tình trạng mệt mỏi và căng thẳng của lực lượng an ninh của chúng tôi trên thực địa và điều đó đã dẫn đến sự việc này”, Gabriel Attal.
Cho đến nay, có hơn 200 người biểu tình bắt giữ, lực lượng an ninh đã được sử dụng và lệnh giới nghiêm vào ban đêm được ban hành, đã không thể ngăn chặn được tình trạng bạo lực tồi tệ nhất từng xảy ra ở New Caledonia ,kể từ những năm 1980.
Ông Attal cho biết, Pháp đã cử thêm 1.000 nhân viên an ninh tới quần đảo này, nâng tổng số lực lượng thực thi pháp luật lên 2.700 người.
Thủ tướng nói rằng, Pháp sẽ tiếp tục trấn áp bất kỳ kẻ gây rối nào, cho đến khi an ninh trật tự được lập lại.
“Để vãn hồi trật tự, Tổng thống nước Cộng hòa Pháp đã kêu gọi sự kiên quyết tối đa, chống lại những kẻ cướp bóc và bạo loạn".
"Do đó, một huấn lệnh hình sự sẽ được Bộ trưởng Tư pháp công bố trong vài giờ tới, nhằm bảo đảm các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc nhất, đối với những kẻ bạo loạn và cướp bóc”, Gabriel Attal.
Thế nhưng chính xác, thì điều gì đã gây ra tình trạng bất ổn này ngay từ đầu?
Mọi chuyện bắt nguồn từ những thay đổi gây tranh cãi gay gắt, về quy tắc bầu cử ở New Caledonia mà các nhà lãnh đạo bản địa cho rằng, sẽ làm loãng đi phiếu bầu của họ.
Quần đảo có khoảng 300 ngàn người, nằm giữa Úc và Fiji, bị Pháp xâm chiếm vào năm 1841 và trở thành lãnh thổ hải ngoại của Pháp vào năm 1946.
Để giúp chấm dứt căng thẳng âm ỉ kéo dài và bùng phát bạo lực, Pháp đã ký Hiệp định Nouméa năm 1998.
Hiệp định hạn chế quyền bỏ phiếu, trong các cuộc bầu cử địa phương đối với người bản địa và người di cư, đã sống ở New Caledonia trước năm 1998.
Nó cũng cho phép tổ chức ba cuộc trưng cầu dân ý, để xác định tương lai của đất nước và cả ba cuộc trưng cầu dân ý đều bị từ chối.
Tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu dân ý vừa qua, đã bị ảnh hưởng bởi sự tẩy chay từ các nhóm ủng hộ độc lập.
Nguyên nhân gây ra bạo lực mới nhất, là những thay đổi Hiến pháp gây tranh cãi, sẽ trao cho cư dân Pháp đã sống ở vùng lãnh thổ này trong 10 năm, quyền bầu cử.
Người biểu tình này cho biết, người Kanak bản địa lo ngại rằng, sự thay đổi này sẽ làm giảm ảnh hưởng chính trị của họ.
" Chúng ta cảm thấy bị áp bức, chúng ta hết sức tức giận".
"Mọi thứ đang diễn ra ở đó và chúng tôi tự hỏi, liệu chúng tôi những người Kanak có được lắng nghe không?”, một người Kanak bản địa.
Chúng tôi khuyến khích tất cả các bên hợp tác mang tính xây dựng, để định hình thể chế tương lai của New Caledonia, Penny Wong.
Trong khi đó ông Dominique Fochi, Tổng thư ký đảng Kanak ủng hộ độc lập của New Caledonia có tên là Liên minh Caledonian đang ở Paris, khi cuộc bạo loạn lần đầu tiên bùng lên vào tối ngày 13 tháng 5.
Ông là thành viên của nhóm đại diện Kanak, đã gặp gỡ các chính trị gia ở Paris, nhằm nỗ lực thuyết phục họ rút lại dự luật.
Ông nói rằng, tất cả các bên đều có chung trách nhiệm về tình trạng bất ổn ở New Caledonia và chính phủ Pháp, lẽ ra phải lắng nghe kỹ những mối quan ngại của cư dân bản địa.
“Người dân cần phải cảnh báo và cảnh báo cả dư luận, cảnh báo cơ quan nhà nước về nguy cơ khiến lịch sử lặp lại. Hôm nay chúng ta không ở đây để tìm xem ai là người có lỗi, để chỉ tay vào nhau, mọi người phải chịu trách nhiệm về tình trạng này".
"Nhưng tôi nghĩ rằn, các nhóm ủng hộ độc lập đã không được lắng nghe đầy đủ, nếu không thì chúng ta đã có thể tránh được điều này”, Dominique Fochi.
Trong khi tình trạng bất ổn tiếp diễn, phi trường Quốc tế ở Nouméa vẫn đóng cửa và tất cả các chuyến bay đã bị hủy, cho đến khi có thông báo mới.
Ngoại trưởng Úc Penny Wong kêu gọi bình tĩnh trong khu vực và yêu cầu người Úc, xem xét lại kế hoạch du lịch tới New Caledonia, cũng như thận trọng trong khu vực.
"Chính phủ đã tăng mức độ tư vấn chung cho New Caledonia và hiện khuyên du khách nên hết sức thận trọng".
"Bộ Ngoại Giao cũng đang khuyến cáo người Úc ở Nouméa hạn chế di chuyển, theo dõi giới truyền thông và làm theo lời khuyên của chính quyền địa phương".
"Một lần nữa, tôi nhân cơ hội này lặp lại lời kêu gọi bình tĩnh của Úc".
"Chúng tôi tôn trọng và ủng hộ tiến trình trưng cầu dân ý theo Hiệp định Nouméa và các cuộc thảo luận đang diễn ra giữa tất cả các bên".
"Chúng tôi khuyến khích tất cả các bên hợp tác mang tính xây dựng, để định hình thể chế tương lai của New Caledonia”, Penny Wong.
