በተለምዶ የአስተዳደር ለውጥ ሲደረግ የተወሰኑ የፖለቲካ ተሿሚዎች ቢቀየሩም፣ አሁን ግን የረጅም ዘመን ልምድ ያላቸውን የሙያ አምባሳደሮች (Career Diplomats) ሳይቀር እንዲለቁ መደረጉ ጉዳዩን ለየት ያደርገዋል።
ይህ ውሳኔ በዋሺንግተን እና በአጋሮቿ መካከል ያለውን ግንኙነት ብቻ ሳይሆን፣ አሜሪካ ለዲፕሎማሲ የምትሰጠውን ዋጋ ጥያቄ ውስጥ ከቶታል።
በተለይም በአፍሪካ ቀንድ ለሚገኙ አገራት ይህ ዜና ትልቅ ስጋትን ይዞ መጥቷል።
አካባቢው በከፍተኛ የጸጥታ፣ የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ውጥረት ውስጥ ባለበት ወቅት “ የአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ መሪነት” ድንገት መላላቱ በቀጠናው ላይ 'አደገኛ ክፍተት' ሊፈጠር ይችላል የሚሉ ድምፆች ጎልተው እየተሰሙ ነው።
ለዓመታት አሜሪካ በቀጠናው የነበራት "የመረጋጋት ዋስትና" ሚና አሁን አጠራጣሪ ሆኗል፤ ።
ውሳኔው የአሜሪካን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ተቋማዊ አቅምም በእጅጉ የሚገዳደር ነው። እንዲህ አይነቱ የጅምላ ጥሪ በውጭ አገራት የሚገኙ ኤምባሲዎች “ያለ መሪ” እንዲቀሩ ሊያደርግ ይችላል።
ይህ ደግሞ አሜሪካ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያላትን “ተሰሚነት እና የውሳኔ ሰጪነት ሚና” በእጅጉ ሊሸረሽር ይችላል።
የ"ፖለቲካዊ ማጽዳት" እና የተቋማዊ ዕውቀት መሸሽ
ይህ እርምጃ በትራምፕ አስተዳደር እና በዲፕሎማሲያዊው ማኅበረሰብ መካከል ያለውን ጥልቅ አለመተማመን ያሳያል። ትራምፕ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤቱን ለለውጥ እንቅፋት እንደሆነ አድርገው ስለሚመለከቱት፣ ለእሳቸው ፖሊሲ ፍጹም ታማኝ የሆኑ ሰዎችን ለመተካት የወሰዱት እርምጃ እንደሆነ Foreign Policy ይተነትናል። ይህ "ማጽዳት" ተቋማዊ ትውስታን (Institutional Memory) ወደማጥፋት ሊያመራ የሚችል አደገኛ አካሄድ ነው።
"ዲፕሎማሲ ማለት ጦርነትን ለማስቀረት የሚደረግ የመጀመሪያው መስመር ብቻ ሳይሆን፣ አገራት ብሔራዊ ጥቅማቸውን ያለ ጥይት የሚያስከብሩበት ጥበብ ነው።" — ኒኮላስ በርንስ (በቻይና የአሜሪካ አምባሳደር ከ 2021 – 2025 የነበሩ)
አምባሳደሮች በአንድ አገር ለዓመታት በመቆየት የሚገነቡት ተቋማዊ እውቀት በቀላሉ የሚተካ አይደለም። እነዚህ ዲፕሎማቶች በአካባቢው ያሉትን ውስብስብ የጎሳ ፖለቲካ፣ የባሕል ዕሴቶች እና የባለስልጣናትን የግል ባህሪያት በጥልቀት ይረዳሉ። እነሱ በአንድ ጊዜ ሲነሱ አዲስ ለሚመጡት ተሿሚዎች ትልቅ ፈተና ይሆናል።
የሙያዊና ነባር ዲፕሎማቶች መነሳት ማለት አሜሪካ በዲፕሎማሲው መስክ ያፈራቻቸውን ምሁራን አስተዋፅኦ ማሳነስ ማለት ነው። ዲፕሎማቶች የፖለቲካ አስተዳደሮች ቢለዋወጡም የአገሪቱን ዘላቂ ጥቅም ለማስጠበቅ የሚጥሩ ባለሙያዎች ናቸው።
የፖለቲካ ተሿሚዎች ቦታውን ሲይዙ፣ የውጭ ፖሊሲው ከሙያዊ ትንታኔ ይልቅ በወቅታዊ ፖለቲካዊ ፍላጎቶች ላይ ብቻ የተመሰረተ የመሆን ዕድሉ ሰፊ ነው።
የ"አሜሪካ ትቅደም" እና የዲፕሎማሲያዊ መረጃ መጥፋት
የዶናልድ ትራምፕ "አሜሪካ ትቅደም" (America First) ፖሊሲ አሜሪካ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ ስትከተለው ከነበረው "የዓለም መሪነት" ሚና ወጥታ፣ ወደ ውስጣዊ ብሔራዊ ጥቅሟ ብቻ የምታተኩርበት ወቅት መሆኑን ያረጋግጣል። ይህ ሽግግር አሜሪካ ከዓለም አቀፍ ግዴታዎቿ “ራሷን ለማግለል ያላትን ፍላጎት” የሚያሳይ ሆኗል።
"አሜሪካ መጀመሪያ /ቅድሚያ/ ማለት አሜሪካ ብቻዋን ማለት አይደለም፤ ነገር ግን አሜሪካ የራሷን ጥቅም ሳታስከብር የዓለምን ችግር አትሸከምም ማለት ነው።" — ዶናልድ ትራምፕ
ይህ ፖሊሲ አሜሪካ በሌሎች አገራት የውስጥ ጉዳይ ላይ ጣልቃ የመግባት ፍላጎቷን እንደሚቀንስ ይጠበቃል። በተለይም በዴሞክራሲ እና በሰብዓዊ መብቶ ስም የምታደርገው ጫና ሊቀንስ ይችላል።
አዲሱ አስተዳደር ዲፕሎማሲን እንደ "እንካ በእንካ" (Transactional) ስለሚመለከተው፣ ግንኙነቱ የሚመሠረተው በአሜሪካ ቀጥተኛ ኢኮኖሚያዊ እና ጸጥታ ጥቅም ላይ ብቻ ይሆናል። ይህ ደግሞ “አምባገነን መሪዎች ያላቸውን ተፅዕኖ እንዲያሰፉ” ዕድል ሊከፍት ይችላል።
የአምባሳደሮች መነሳት የዲፕሎማሲያዊ መረጃ ቅነሳም ያስከትላል። ዲፕሎማሲ ማለት በወረቀት ላይ የሚሰፍሩ ሪፖርቶች ብቻ አይደሉም፤ ይልቁንም በሰዎች መካከል ባለ እምነት ላይ የተመሰረተ ነው።
ዲፕሎማሲያዊ ሽፋን የሌለው የመረጃ አሰባሰብ ውጤታማነቱ አነስተኛ ከመሆኑም በላይ ለአደጋ ተጋላጭ ነው። በዚህ ምክንያት አሜሪካ በአፍሪካ ቀንድ የምታደርገው እንቅስቃሴ “በማስረጃ ላይ ከተመሰረተ ትንታኔ ይልቅ በግምት እና በደመነፍስ ላይ የተመሰረተ” ሊሆን ይችላል፤ ይህም ለከፋ ስህተት ይዳርጋል።
በአፍሪካ ቀንድ ላይ የሚኖረው ጂኦ-ፖለቲካዊ ጫና
አፍሪካ ቀንድ በዓለም ፖለቲካ ውስጥ ካሉት እጅግ ስትራቴጂካዊ ቀጠናዎች አንዱ ነው። አሜሪካ አምባሳደሮቿን ከዚህ ቀጠና መሰብሰቧ በኃይል ሚዛኑ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ይኖረዋል።
ቀጠናው በሽብርተኝነት፣ በድንበር ውዝግብ እና በውሃ ፖለቲካ የሚታወቅ በመሆኑ፣ የአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ለሰላም ወሳኝ የነበር ያህል፤ የግንኙነቱ መላላቱ ቀጠናውን ወደ ማይታወቅ አቅጣጫ ሊመራው ይችላል።
እንደ Council on Foreign Relations ትንታኔ፣ የአፍሪካ ቀንድ መረጋጋት በቀጥታ ከዓለም አቀፍ የንግድ መስመሮች ደህንነት ጋር የተያያዘ ነው። አሜሪካ ከዚህ ቀጠና ራሷን ስታገል፣ የኃይል ሚዛኑ ወደ ሌሎች ቀጠናዊ እና ዓለም አቀፋዊ ተዋናዮች ይሸጋገራል። ይህ ደግሞ አሜሪካ ለዓመታት የገነባችውን የጸጥታ መዋቅር አደጋ ላይ ይጥለዋል።
የአሜሪካ ዲፕሎማቶች በሌሉበት ወቅት፣ በቀጠናው ያሉ አገራት የራሳቸውን ፍላጎት ለማስከበር ወደ ወታደራዊ አማራጭ ሊያዘነብሉ ይችላሉ። አሜሪካ እንደ "ታላቅ ወንድም" በመሆን በልዩነቶች ላይ ጣልቃ ትገባ የነበረው ሚና መላላቱ፣ ግጭቶች በውይይት ከመፈታት ይልቅ ወደ ኃይል እንዲያመሩ ዕድል ይሰጣል። ይህ ደግሞ ለአካባቢው መረጋጋት እና ለህዝቦች ሰላም ትልቅ ስጋት ነው።
በተለይም በቀይ ባህር ጸጥታ ዙሪያ የሚደረገው ሽሚያ ይበልጥ ይጠነክራል። አሜሪካ አምባሳደሮቿን ስታስወጣ፣ እንደ ቻይና፣ ሩሲያ እና የባህረ ሰላጤው አገራት ያሉ ኃይሎች ተጽዕኖአቸውን ለማስፋት ይሽቀዳደማሉ።
ይህ ሽሚያ ደግሞ አፍሪካ ቀንድን የኃያላን አገራት የጥቅም መጋጠሚያ እና የመቀራመቻ መድረክ ሊያደርግ ይችላል። እያንዳንዱ ኃይል የራሱን ወዳጅ መሪ በመደገፍ ቀጠናውን ይበልጥ ሊከፋፍለው ይችላል።
የሽምግልና ሚና ክፍተት
አሜሪካ በአፍሪካ ቀንድ ለሚነሱ ግጭቶች እንደ ዋነኛ አደራዳሪ እና ሽማግሌ ስትሰራ ቆይታለች። በኢትዮጵያ እና በግብፅ መካከል ያለውን የዓባይ ግድብ ድርድር፣ እንዲሁም በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ የውስጥ ግጭቶችን ለመፍታት አሜሪካውያን ዲፕሎማቶች ትልቅ ሚና ነበራቸው። አሁን ግን እነዚህ ሰዎች መነሳታቸው ይህን የሽምግልና ሚና ባዶ ያደርገዋል፤ ይህም ለግጭቶች መባባስ ምቹ ሁኔታ ይፈጥራል።
እንደ International Crisis Group ትንታኔ፣ "በአፍሪካ ቀንድ ያለው የአሜሪካ የዲፕሎማሲያዊ ተሳትፎ መቀነስ፣ ቀጠናዊ ግጭቶች በውይይት ከመፈታት ይልቅ ወደ ኃይል እንዲያመሩ ዕድል ይሰጣቸዋል።" ይህ ክፍተት ግጭቶች በውይይት ከመፈታት ይልቅ ወደ ግትርነት እና ወደ ጦርነት እንዲያመሩ ሊያደርጋቸው ይችላል። አሜሪካ የምታቀርበው ዲፕሎማሲያዊ "መሸፈኛ" (Diplomatic Cover) በሌለበት ወቅት፣ አገራት ስምምነት ላይ ለመድረስ የሚኖራቸው ተነሳሽነት ይቀንሳል።
አሜሪካ በድርድር ወቅት የምታቀርባቸው የገንዘብ እና የፖለቲካ ማበረታቻዎች አገራቱ ወደ ስምምነት እንዲመጡ ያግዙ ነበር። አሁን ያ ማበረታቻ እና ጫና ሲጠፋ፣ አገራቱ በራሳቸው ግትር አቋም ላይ እንዲጸኑ ሊያደርጋቸው ይችላል። በተለይም በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል ያሉ ውጥረቶች አደራዳሪ ፍለጋ ላይ ባሉበት ወቅት የአሜሪካ ራሷን ማግለል ትልቅ ጉዳት አለው። በእርግጥ በኢትዮጵያ ያሉት አምባሳደር ኧርቪን ማሲንጋ አለመነሳታቸው በጎ አስተዋጥኦ ይኖረው እንደሆን ጊዜ ያሳየናል።
አሜሪካ በዚህ ወቅት ራሷን ማግለሏ ክፍተቱን ለመሙላት የአፍሪካ ሕብረትን እና ኢጋድን ቢገፋፋም፣ እነዚህ ተቋማት ግን እንደ አሜሪካ ያለ የኢኮኖሚ እና የወታደራዊ ጫና የማሳደር አቅም የላቸውም። በሽምግልና ወቅት አሜሪካ የምታቀርባቸው የቴክኒክ ድጋፎችም ይቋረጣሉ። ይህ ደግሞ የድርድር ሂደቱን ይበልጥ ውስብስብ፣ ረጅም እና ውጤት አልባ ሊያደርገው ይችላል።
የሶማሊያ የጸጥታ ክፍተት እና የአል-ሸባብ ዕድል
ሶማሊያ ከሽብርተኝነት ጋር በምታደርገው ትግል የአሜሪካ ድጋፍ እጅግ ወሳኝ ነው። የአሜሪካ አምባሳደሮች የጸጥታ ትብብሩን፣ የወታደራዊ ስልጠናውን እና የፋይናንስ ድጋፉን የሚያስተባብሩ ነበሩ።
አምባሳደር ሪቻርድ ሪሌይ በድንገት መጠራታቸው፣ ሞቃዲሾ ውስጥ ያለውን የአሜሪካን የጸጥታ አመራር ያለ ራስ ያስቀረዋል። ይህ ደግሞ በሶማሊያ መንግስት እና በአጋሮቹ መካከል ያለውን ቅንጅት ሊያላላ ይችላል።
እንደ Al Jazeera ዘገባ ከሆነ፣ የሶማሊያ መንግስት በአሜሪካ ድጋፍ ላይ ያለው ጥገኝነት ከፍተኛ ነው። አሜሪካ አምባሳደሯን ስትጠራ፣ የሞቃዲሾው አስተዳደር ትልቅ የፖለቲካ ጋሻ እንደተነጠቀ ይቆጠራል። ይህ ደግሞ በአካባቢው ያሉ የጎሳ መሪዎች እና የፌዴራል ግዛቶች በመካከለኛው መንግስት ላይ ያላቸውን ተቃውሞ እንዲያከርሩ ዕድል ሊሰጣቸው ይችላል።
ይህ ክፍተት ደግሞ ለአል-ሸባብ ትልቅ የምስራች ነው። የሽብር ቡድኑ የመንግስት እና የአሜሪካን ቅንጅት መላላት እንደ መልካም አጋጣሚ ተጠቅሞ ጥቃቱን ሊያሰፋ ይችላል። አሜሪካ በሶማሊያ የምታደርገው ሰው አልባ አውሮፕላን (Drone) ጥቃቶችም በዲፕሎማሲያዊ መሪነት የሚመሩ በመሆናቸው፣ መሪ በሌለበት ወቅት ወታደራዊ እርምጃዎች ሊቀዛቀዙ ይችላሉ። ይህም ለሽብር ቡድኑ የትንፋሽ ጊዜ ይሰጠዋል።
የሶማሊያ ጦርን ለማጠናከር የሚደረገው ጥረት ሊስተጓጎል ይችላል። አሜሪካ የምትሰጠው በቢሊዮን የሚቆጠር የጸጥታ ድጋፍ ክትትል የሚደረግበት በኤምባሲው በኩል ነው። ዲፕሎማሲያዊ መዋቅሩ ሲፈርስ፣ የገንዘብ አጠቃቀሙ እና ውጤታማነቱ ጥያቄ ውስጥ ይገባል። ይህም የሙስና እድልን ሊጨምር እና የጸጥታ ስራውን ውጤት አልባ ሊያደርገው ይችላል።
የቀይ ባህር ጸጥታ እና የንግድ መስመር
ቀይ ባህር ለዓለም አቀፍ ንግድ ቁልፍ የሆነ መስመር ሲሆን፣ አሜሪካ ደግሞ የዚህ መስመር ደህንነት ዋነኛ ጠባቂ ነበረች። የአምባሳደሮች መነሳት አሜሪካ በቀጠናው ያላትን የዲፕሎማሲያዊ ቁጥጥር ይቀንሰዋል። ይህ ደግሞ የሁቲ አማጽያን እና ሌሎች ኃይሎች በንግድ መርከቦች ላይ የሚያደርሱትን ጥቃት ሊያባብሰው ይችላል፤ ይህም የዓለምን የንግድ ፍሰት በእጅጉ ይገዳደራል።
ግብፅ በቀይ ባህር ጸጥታ ላይ የአሜሪካ የቅርብ አጋር ነች። የአሜሪካ አምባሳደር ከካይሮ መጠራታቸው፣ በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን የጸጥታ መረጃ ልውውጥ ሊያቀዘቅዘው ይችላል። ይህ የስዊዝ ካናልን ደህንነት አደጋ ላይ የሚጥል ሲሆን፣ በዓለም አቀፍ የንግድ እንቅስቃሴ ላይ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ኪሳራ ያስከትላል። ግብፅም ያለአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ በቀጠናው ላይ ያላትን ተፅፅኖ ለመጠበቅ ትቸገራለች።
የቀይ ባህር ደህንነት መጥፋት የኢንሹራንስ ዋጋን እና የትራንስፖርት ወጪን ከፍ ያደርገዋል። ይህ ደግሞ በቀጥታ በዓለም ገበያ ላይ ያሉ የሸቀጦችን ዋጋ ይጨምራል። አሜሪካ የዲፕሎማሲ መሪነቷን ስታላላ፣ ሌሎች ኃይሎች የራሳቸውን የባህር ላይ ጥበቃ ለማቋቋም ይሞክራሉ፤ ይህም በቀጠናው ላይ ያለውን ወታደራዊ ሽሚያ ይበልጥ ያከረዋል።
አሜሪካ በቀጠናው የፈጠረችውን የግብረ ኃይል ጥምረት (Combined Task Force) የመምራት አቅሟ ሊዳከም ይችላል። ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ የሌለው ወታደራዊ መገኘት ውጤታማነቱ አነስተኛ ከመሆኑም በላይ ህጋዊነቱ ጥያቄ ውስጥ ሊገባ ይችላል። ይህ ደግሞ ሌሎች ኃይሎች (ለምሳሌ ኢራን እና ሩሲያ) በቀይ ባህር ላይ ያላቸውን ተጽዕኖ እንዲያሳድጉ እና የንግድ መስመሩን እንዲቆጣጠሩ ዕድል ይሰጣቸዋል።
የኢትዮ-ኤርትራ ግንኙነት አዲስ መልክ
የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ግንኙነት በአፍሪካ ቀንድ ሰላም ላይ ወሳኝ ሚና አለው። አሜሪካ በዚህ ግንኙነት ውስጥ ለዓመታት እንደ ተመልካች እና አልፎ አልፎም እንደ ጫና ፈጣሪ ስትሰራ ቆይታለች። አምባሳደሮቹ መነሳታቸው አሜሪካ በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን ፍጥጫ የመቆጣጠር አቅሟን በእጅጉ ያዳክመዋል፤ ይህም ሁኔታውን ወደማይታወቅ አቅጣጫ ሊመራው ይችላል።
ይህ ደግሞ በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን "አልቦ ሰላም ወይ ጦርነት" ሁኔታ ወደ አዲስ ውጥረት ሊቀይረው ይችላል። አሜሪካ የምታደርገው ዲፕሎማሲያዊ ጫና ሲቀንስ፣ አገራቱ ያላቸውን ልዩነት በኃይል ለመፍታት ሊደፍሩ ይችላሉ። በተለይም በድንበር እና በወደብ ጉዳይ ላይ ያለው ውጥረት አደገኛ ደረጃ ላይ ሊደርስ ይችላል። አሜሪካ የነበራት "አስታራቂ" ሚና በመጥፋቱ፣ አገራቱ በራሳቸው ስሜት ላይ ተመስርተው እርምጃ ሊወስዱ ይችላሉ።
እንደ Foreign Affairs ትንታኔ፣ በአፍሪካ ቀንድ ያለው ሰላም የተመሰረተው በአገራት መካከል ባለው ሚዛን ላይ ነው። አሜሪካ ከዚህ ሚዛን ስትወጣ፣ አገራቱ የራሳቸውን የበላይነት ለማረጋገጥ አዳዲስ ጥምረቶችን ይፈጥራሉ። ይህ ደግሞ ቀጠናውን ይበልጥ ወደተከፋፈለ የኃይል ሽሚያ ይመራዋል።
የኢትዮ-ኤርትራ ግንኙነት በአካባቢያዊ ጥምረቶች ላይ የተመሰረተ ነው። አሜሪካ ስትወጣ፣ ኤርትራ ከሶማሊያ እና ከግብፅ ጋር የጀመረችውን ግንኙነት ይበልጥ ለማጠናከር ትጥራለች። ይህ ደግሞ ኢትዮጵያን በቀጠናው የመለየት (Isolation) ስትራቴጂ አካል ሊሆን ስለሚችል፣ ቀጠናዊ ፖለቲካውን ይበልጥ ያወሳስበዋል። ይህም ኢትዮጵያ አዳዲስ አጋሮችን እንድትፈልግ ያስገድዳታል።
የኤርትራ የዲፕሎማሲያዊ ትንፋሽ
ለኤርትራ የአሜሪካ ዲፕሎማቶች መነሳት እንደ ትልቅ የፖለቲካ ዕድል ሊታይ ይችላል። ኤርትራ ለዓመታት በአሜሪካ ማዕቀብ እና ዲፕሎማሲያዊ ጫና ውስጥ የቆየች አገር ናት። በትራምፕ አስተዳደር የሚታየው "ከሌሎች አገራት የውስጥ ጉዳይ መውጣት" ፖሊሲ ለአስመራ ለረጅም ጊዜ ስትመኘው የነበራትን ትንፋሽ ሊሰጣት ይችላል። ይህም አሥመራ በቀጠናው ያላትን ሚና በነፃነት እንድታራምድ ያደርጋታል።
ይህ ለውጥ ኤርትራ በቀጠናው ያላትን ተጽዕኖ ለማስፋት ዕድል ይሰጣታል። አሜሪካ በሰብአዊ መብት እና በዲሞክራሲ ስም የምታደርገው ወቀሳ ሲቀንስ፣ ኤርትራ ከጎረቤት አገራት ጋር ያላትን ግንኙነት እንደ ፍላጎቷ ለመቅረጽ ትችላለች። ይህ ደግሞ የአስመራን ዲፕሎማሲያዊ ተሰሚነት በቀጠናው ከፍ የሚያደርግ ሲሆን፣ የቀድሞውን "የገለልተኝነት" ፖሊሲ ሊቀይረው ይችላል።
ኤርትራ ከሌሎች ኃያላን አገራት ጋር ያላትን ግንኙነት ለማጠናከር ይህንን ወቅት ትጠቀምበታለች። በተለይ ከሩሲያ እና ከቻይና ጋር ያላት ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ትስስር አሜሪካ በሌለችበት ወቅት ይበልጥ ሊያድግ ይችላል። ሩሲያ በቀይ ባህር ዳርቻ ላይ የጦር ሠፈር ለመገንባት የምታደርገው ጥረት ከኤርትራ ጋር በሚደረግ ስምምነት ሊሳካ ይችላል፤ ይህም አሜሪካን ይበልጥ ያሳስባታል።
የአሜሪካ ፖሊሲ "ጥቅም ላይ የተመሰረተ" በመሆኑ፣ ትራምፕ ከዚህ ቀደም ከማይጠበቁ መሪዎች ጋር ግንኙነት ሲያደርጉ እንደነበረው፣ ከኤርትራም ጋር አዲስ የዲፕሎማሲ ምዕራፍ ሊከፈት ይችላል።
ለኤርትራ ይህ ወቅት የዲፕሎማሲያዊ "ክረምት" ማብቂያ ሊሆን ይችላል። ይሁን እንጂ ይህ ዕድል ለቀጠናው ሰላም ምን አስተዋጽኦ ይኖረዋል የሚለው ጉዳይ ገና የሚታይ ይሆናል።
የኢኮኖሚ ድንጋጤ እና ኢንቨስትመንት
አምባሳደሮች ከአንድ አገር ሲነሱ የመጀመሪያው ተጽዕኖ የሚታየው በኢኮኖሚው ዘርፍ ነው። አምባሳደሮች የአገራቸውን ባለሀብቶች በሄዱበት አገር ኢንቨስት እንዲያደርጉ የማበረታታት እና ዋስትና የመስጠት ሚና አላቸው። እነሱ በሌሉበት ወቅት፣ የአሜሪካ ኩባንያዎች በአፍሪካ ቀንድ ኢንቨስት ለማድረግ ያላቸው ፍላጎት ይቀንሳል፤ ይህም ገና በማደግ ላይ ያለውን የቀጠናውን ኢኮኖሚ ይጎዳዋል።
"ኢኮኖሚ እና ዲፕሎማሲ የማይነጣጠሉ የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታዎች ናቸው። አምባሳደር የሌለበት ንግድ፣ ካርታ የሌለው ጉዞ ነው።" — የዓለም ባንክ (World Bank) ከፍተኛ የኢኮኖሚ ተንታኞች
ይህ "የፖሊሲ እርግጠኛ አለመሆን" (Policy Uncertainty) ይፈጥራል። ነጋዴዎች እና ባለሀብቶች ነገ ምን እንደሚፈጠር በማያውቁበት ሁኔታ ገንዘባቸውን አደጋ ላይ አይጥሉም። የአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ዋስትና አለመኖር፣ ኢንሹራንስ እና የንግድ ብድሮችን ይበልጥ ውድ እና አስቸጋሪ ያደርገዋል። ይህ ደግሞ አዳዲስ የኢኮኖሚ ፕሮጀክቶች እንዳይጀመሩ እንቅፋት ይሆናል።
አሜሪካ የምትሰጠው ቀጥተኛ የኢኮኖሚ ድጋፍ ሊቀንስ ይችላል። ብዙዎቹ የልማት ፕሮጀክቶች የሚመሩት እና ክትትል የሚደረግባቸው በኤምባሲዎች በኩል ነው። አምባሳደሮች በሌሉበት ወቅት፣ አዳዲስ የድጋፍ ስምምነቶችን መፈረም እና ነባሮቹን ማስቀጠል አዳጋች ይሆናል። ይህ ደግሞ በድህነት ቅነሳ እና በመሠረተ ልማት ግንባታ ላይ የሚሰሩ ስራዎችን ሊያስተጓጉል ይችላል።
የአገር ውስጥ ነጋዴዎችም ከአሜሪካ አጋሮቻቸው ጋር ያላቸው ግንኙነት ሊላላ ይችላል። የንግድ ልዑካን ቡድኖች ጉዞ እና የገበያ ትስስር ስራዎች በአብዛኛው በዲፕሎማቶች የሚመቻቹ በመሆናቸው፣ ይህ እንቅስቃሴ መቀዛቀዙ አይቀሬ ነው። የኢኮኖሚ መደንገጡ ወደ ሌሎች ዘርፎችም ይሸጋገራል፤ ይህም በቀጠናው ላይ ያለውን የኑሮ ውድነት ሊያባብሰው ይችላል።
የAGOA ስጋት እና የንግድ ውል
አፍሪካውያን ወደ አሜሪካ ገበያ በነፃ ምርቶቻቸውን የሚልኩበት የAGOA (African Growth and Opportunity Act) ስምምነት አሁን ትልቅ ስጋት ላይ ነው። ትራምፕ "እኩል የንግድ ልውውጥ" (Reciprocal Trade) የሚለውን መርህ ስለሚከተሉ፣ ለአፍሪካ አገራት የተሰጠው ይህ ዕድል ሊሰረዝ ወይም ከፍተኛ ጫና ሊደረግበት ይችላል። ይህ ደግሞ በአፍሪካ የኢንዱስትሪ ዘርፍ ላይ ትልቅ ጉዳት ያደርሳል።
እንደ USTR መረጃ ከሆነ፣ AGOA በአስር ሺዎች ለሚቆጠሩ አፍሪካውያን የሥራ ዕድል ፈጥሯል። አሜሪካ ከዚህ ስምምነት ራሷን ካገለለች ወይም ጥብቅ መስፈርቶችን ካስቀመጠች፣ በአፍሪካ ቀንድ ያሉ የኢንዱስትሪ ፓርኮች ለከፍተኛ ኪሳራ ሊጋለጡ ይችላሉ። ይህ ደግሞ የአገራቱን የውጭ ምንዛሬ ገቢ በእጅጉ ይቀንሰዋል። ኢትዮጵያ ለዚህ ትልቅ ማሳያ ነች።
ይህ በጨርቃ ጨርቅ እና በቆዳ ውጤቶች ኤክስፖርት ላይ የተሰማሩ ፋብሪካዎችን ለኪሳራ ሊዳርግ ይችላል። በሺዎች የሚቆጠሩ ሰራተኞች ስራቸውን ሊያጡ የሚችሉበት አደጋ አለ። AGOA ለብዙ የአፍሪካ አገራት የኢንዱስትሪ ልማት ዋነኛ መነሻ ነበረ፤ አሁን ግን ያ ዋስትና እየጠፋ መጥቷል። ይህ ደግሞ አገራቱ ወደ ቻይና እና አውሮፓ ገበያ እንዲያዩ ያስገድዳቸዋል።
አሜሪካ አዲስ የንግድ ስምምነቶችን ልትጠይቅ ትችላለች። "እኛ ገበያችንን ከከፈትን እናንተም መክፈት አለባችሁ" የሚል ጥብቅ መስፈርት ሊመጣ ይችላል። ይህ ገና በማደግ ላይ ያሉ የአፍሪካ ኢንዱስትሪዎች ከአሜሪካ ግዙፍ ኩባንያዎች ጋር እንዲወዳደሩ ስለሚያስገድዳቸው፣ የአገር ውስጥ ምርትን ሊያዳክም ይችላል። ይህም የአፍሪካን የኢኮኖሚ ነፃነት ጥያቄ ውስጥ ይከታል።
የኃይል ክፍተት
አሜሪካ ከዲፕሎማሲው መድረክ ስትወጣ፣ ያንን ባዶ ቦታ ለመያዝ ሌሎች ኃያላን አገራት ዝግጁ ናቸው። ተፈጥሮ ባዶ ቦታን አትወድም፣ ፖለቲካም እንዲሁ። ቻይና፣ ሩሲያ፣ ቱርክ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ በአፍሪካ ቀንድ ያላቸውን ተጽዕኖ ለማስፋት ይህንን እንደ ወርቃማ ዕድል ይቆጥሩታል። ይህ ሽሚያ ቀጠናውን የኃያላን መፎካከሪያ ያደርገዋል።
"ተፈጥሮ ባዶ ቦታን አትወድም፣ ፖለቲካም እንዲሁ። አሜሪካ ፊቷን ወደ ራሷ ባዞረች ቁጥር፣ ሌሎች ኃይሎች ተጽዕኖአቸውን ለማስፋት ይሽቀዳደማሉ።" — ሪቻርድ ሁዩዝ (የቀድሞ የውጭ ግንኙነት ምክር ቤት ፕሬዝዳንት)
ቻይና በኢኮኖሚው እና በመሠረተ ልማት ግንባታ ዘርፍ ያላትን የበላይነት ይበልጥ ታጠናክራለች። "ከእኛ ጋር ስትሰሩ በውስጥ ጉዳያችሁ ጣልቃ አንገባም" የሚለው መርኋ፣ በአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ጫና ሲሰለቻቸው ለነበሩ መንግስታት እጅግ ማራኪ ነው። ይህ ደግሞ የአፍሪካ ቀንድ አገራት ወደ ቻይና ይበልጥ እንዲጠጉ ያደርጋቸዋል።
እንደ The Brookings Institution ጥናት ከሆነ፣ የቻይና የብድር እና የመሠረተ ልማት ኢንቨስትመንት አሜሪካ በቀጠናው የነበራትን የበላይነት ለዓመታት ሲፈታተነው ቆይቷል። አሜሪካ ዲፕሎማቶቿን ስትሰበስብ፣ ቻይና ያላትን "Soft Power" ወደ "Hard Power" ለመቀየር ምቹ ሁኔታ ታገኛለች።
እንደ ሳውዲ እና ኢምሬትስ ያሉት የባህረ ሰላጤው አገራት ደግሞ በወደብ ልማት እና በምግብ ዋስትና ዘርፍ ያላቸውን ኢንቨስትመንት ያሳድጋሉ። እነዚህ አገራት በአፍሪካ ቀንድ ያላቸው ተጽዕኖ በቀጥታ ከቀይ ባህር ጸጥታ ጋር የተያያዘ ነው። አሜሪካ በሌለችበት ወቅት፣ እነሱ የቀጠናው አዲስ "አዝማቾች" ለመሆን ይሞክራሉ፤ ይህም በቀጠናው ፖለቲካ ላይ አዲስ ተፅፅኖ ይፈጥራል።
የኃያላን ፍጥጫ - ቻይና፣ ሩሲያ እና አሜሪካ
አፍሪካ ቀንድ በሶስቱ ኃያላን አገራት (ቻይና፣ ሩሲያ እና አሜሪካ) መካከል የስትራቴጂካዊ የበላይነት ሽሚያ መድረክ እንደሆነ ይታወቃል። ቻይና በጅቡቲ የገነባችው ወታደራዊ ካምፕ እና የቀጠናው አገራት ዋነኛ የብድር ምንጭ መሆኗ፣ በአካባቢው ያላትን የኢኮኖሚ "ለስላሳ ኃይል" ወደ ፖለቲካዊ ተጽዕኖ ቀይሮታል። አሜሪካ ስትወጣ ቻይና ግንኙነቷን ይበልጥ ታጠናክራለች።
"ቻይና አፍሪካን የምታየው እንደ እኩል የንግድ አጋር ሲሆን፣ አሜሪካ ግን እንደ ጸጥታ ስጋት ትመለከታለች። ይህ የአመለካከት ልዩነት ቻይና በቀጠናው ያላትን ተቀባይነት ከፍ አድርጎታል።" — የአፍሪካ የኢኮኖሚክ ተንታኞች
ሩሲያ በበኩሏ በወታደራዊ እና በደህንነት ዘርፍ ክፍተቱን ለመሙላት በከፍተኛ ፍጥነት እየተንቀሳቀሰች ነው። ከኢትዮጵያ፣ ከኤርትራ እና ከሱዳን ጋር ያላትን ወታደራዊ ትብብር በማደስ፣ በቀይ ባህር ላይ የጦር ሠፈር የመገንባት ህልሟን ለማሳካት ትጥራለች። ሩሲያ "ዲፕሎማሲያዊ ጥበቃ" በመስጠት (በተባበሩት መንግስታት በኩል) የአካባቢው መሪዎች የአሜሪካን ጫና እንዲቋቋሙ ትረዳቸዋለች።
አሜሪካ ግን አሁንም በቀጠናው ያላት ወታደራዊ መገኘት (ጅቡቲ) እና የፋይናንስ ተጽዕኖ በቀላሉ የሚታይ አይደለም። ይሁን እንጂ የዲፕሎማሲያዊ መሪነት አለመኖሩ፣ አሜሪካ ያላትን "Hard Power" ወደ ውጤታማ ፖሊሲ እንዳትቀይረው እንቅፋት ሆኖባታል። ትራምፕ በ"እንካ በእንካ" ዲፕሎማሲ የሚያምኑ በመሆናቸው፣ ፍጥጫው በዴሞክራሲ እሴቶች ላይ ሳይሆን በኢኮኖሚ ጥቅም ላይ ብቻ የተመሰረተ ይሆናል።
ይህ የሶስቱ ኃያላን ፍጥጫ ለአፍሪካ ቀንድ አገራት "ባለ ሁለት ስለት ቢላዋ" ነው። በአንድ በኩል አገራቱ አማራጭ አጋሮችን በማግኘት ጥቅማቸውን ለማስከበር (Hedging) ዕድል ይሰጣቸዋል። በሌላ በኩል ግን ቀጠናው የውክልና ጦርነት መድረክ ሆኖ ለሰላም እጦት ሊዳርግ ይችላል።
ዓለም አቀፋዊ የኃይል ለውጥ (Global Power Dynamics)
የአሜሪካ አምባሳደሮችን የመሰብሰብ እርምጃ የዓለም አቀፍ ሥርዓት ከ"አንድ ኃያል" (Unipolar) ወደ "ብዙ ኃያላን" (Multipolar) ስርዓት እየተሸጋገረ መሆኑን የሚያሳይ ምልክት ነው። ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የተገነባው "ሊበራል ዓለም አቀፍ ሥርዓት" አሁን መሰረቱ እየተናጋ ይገኛል። አሜሪካ ራሷን እንደ "የዓለም ፖሊስ" ማየት ማቆሟ፣ ሌሎች አገራት የራሳቸውን ስርዓት እንዲገነቡ መንገድ ከፍቷል።
"ዓለም ከአንድ ማእከል የምትመራበት ዘመን አብቅቷል። አሁን ያለው ሽግግር እጅግ አደገኛ ነው፣ ምክንያቱም አዲሱ ስርዓት ገና ህግጋቱ አልተጻፉም።" — ሄንሪ ኪሲንጀር (የቀድሞ የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር)
ይህ የኃይል ሽግግር (Power Shift) በተለይ በደቡባዊው የዓለም ክፍል (Global South) ላይ ጎልቶ ይታያል። እንደ ብሪክስ (BRICS) ያሉ ተቋማት መጠናከር እና የዶላር የበላይነትን የመቀነስ ሙከራዎች፣ አሜሪካ በዲፕሎማሲው መድረክ የምታደርገውን መለግገም ተከትለው የመጡ ናቸው። የአፍሪካ ቀንድ አገራትም የዚህ ዓለም አቀፋዊ ለውጥ አካል በመሆን፣ ፊታቸውን ወደ አዲስ የኃይል ማእከላት እያዞሩ ይገኛሉ።
በዚህ አዲስ የኃይል ዳይናሚክስ ውስጥ "መካከለኛ ኃይሎች" ማለትም እንደ ቱርክ፣ ሳውዲ እና ኢምሬትስ ያሉት አገራት ትልቅ ሚና መጫወት ጀምረዋል። እነዚህ አገራት በገንዘብ እና በድሮን ቴክኖሎጂ የታገዘ ዲፕሎማሲያቸውን በአፍሪካ ቀንድ በማስፋት ከአሜሪካ ነፃ የሆነ የፖለቲካ ተጽዕኖ እየገነቡ ነው። ይህም ቀደም ሲል በዋሺንግተን ይወሰኑ የነበሩ ጉዳዮችን ወደ ቀጠናዊ ኃይሎች እንዲዛወሩ አድርጓል።
የተባበሩት መንግስታት (ተመድ)ን መሰል የዓለም አቀፍ ተቋማት ተሰሚነትም በዚህ የኃይል መዋዠቅ ምክንያት እየቀነሰ ነው። አሜሪካ በባለብዙ ወገን ግንኙነት (Multilateralism) ላይ ያላት እምነት መጥፋት ዓለም አቀፋዊ ህጎች እንዳይከበሩ እና የጉልበተኞች የበላይነት እንዲነግስ ዕድል ሰጥቷል። በአፍሪካ ቀንድ የሚታዩት የድንበር ጥሰቶች የዚህ ሥርዓት መፍረስ ውጤቶች ናቸው። ይህ የኃይል ለውጥ አፍሪካን ወደ አዲስ የፖለቲካ ምዕራፍ እየመራት ነው።
የማኅበራዊ እና ሰብዓዊ እርዳታ ስጋቶች
አሜሪካ በአፍሪካ ቀንድ ለሰብአዊ እርዳታ እና ለልማት ስራዎች ዋነኛ የገንዘብ ምንጭ ነች። አምባሳደሮች እነዚህን እርዳታዎች ለሚገባቸው አካላት እንዲደርሱ የማስተባበር እና የመቆጣጠር ኃላፊነት አለባቸው። አምባሳደሮች ሲነሱ የእርዳታ አሰጣጥ ሂደቱ ግልጽነት እና ተጠያቂነት ሊጎድለው ይችላል። ይህ ደግሞ በረሃብ እና በበሽታ ለሚሰቃዩ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች የህይወት አደጋ ሊሆን ይችላል።
የትራምፕ አስተዳደር "አሜሪካ ቅድሚያ" ፖሊሲ ለውጭ እርዳታ የሚሰጠውን በጀት ሊቀንስ እንደሚችል በ USAID መፍረስ ታይቷል፤ አሁንም ቀጣይ ስጋቶች አሉ።
አሜሪካ ለጤና፣ ለትምህርት እና ለግብርና የምታወጣው ገንዘብ ሲቀንስ በአፍሪካ ቀንድ ያሉ ማህበራዊ ቀውሶች ሊባባሱ ይችላሉ። ይህ ደግሞ ህዝቡ ለስደት እና ለሌሎች ቀውሶች እንዲጋለጥ ያደርገዋል። አምባሳደሮች በሌሉበት ወቅት እነዚህን ስጋቶች የሚከላከል ዲፕሎማሲያዊ ድምጽ ይጠፋል።
የእርዳታ ድርጅቶችም ከአሜሪካ ኤምባሲዎች ጋር በቅርበት ይሰራሉ። በግጭት ቀጠናዎች እርዳታ ለማድረስ የአሜሪካ ዲፕሎማሲያዊ ጫና ወሳኝ ነበር። አሁን ያ ጫና ሲላላ እርዳታ ሰጪዎች ወደተቸገሩ አካባቢዎች ለመግባት ሊቸገሩ ይችላሉ። ይህም የሰብአዊ ቀውሱን ይበልጥ ያከፋዋል። ሰብአዊ እርዳታ ከፖለቲካ ጋር ተሳስሮ መቆየቱ ለአፍሪካ ቀንድ ሕዝቦች ትልቅ ፈተና ነው።
እርዳታ የአሜሪካ "ለስላሳ ኃይል" (Soft Power) መገለጫ ነበር። አሜሪካ እርዳታዋን ስትቀንስ እና ዲፕሎማቶቿን ስታስወጣ፣ በቀጠናው ሕዝቦች ዘንድ ያላት ተቀባይነት ይቀንሳል። ይህ ደግሞ ሌሎች ኃይሎች (ቻይናን ጨምሮ) የእርዳታ እና የልማት ስራዎችን በመጠቀም ህዝባዊ ድጋፍ እንዲያገኙ ዕድል ይሰጣቸዋል።
የማንቂያ ደወል
ይህ የአሜሪካ የዲፕሎማሲ እርምጃ ለአፍሪካ ቀንድ አገራት እንደ ትልቅ "የማንቂያ ደወል" (Wake-up Call) ሊወሰድ ይገባል። ለዓመታት በአሜሪካ ድጋፍ እና ሽምግልና ላይ ተደግፎ የነበረው የቀጠናው ፖለቲካ አሁን በራሱ እግር መቆም እንዳለበት ግልጽ ምልክት ተሰጥቶታል። አሜሪካ ፊቷን ወደ ራሷ ስታዞር አፍሪካውያንም ፊታቸውን ወደ ራሳቸው ማዞር አለባቸው።
እንደ Al Jazeera Africa ዘገባ ከሆነ የቀጠናው አገራት ለችግሮቻቸው መፍትሄ ፍለጋ ወደ ዋሺንግተን ከማየት ይልቅ እርስ በእርሳቸው መነጋገር መጀመር ይኖርባቸዋል። ቀጠናዊ ተቋማት (እንደ ኢጋድና ኢኮዋስ) መጠናከር ያለባቸው በዚህ ወቅት ነው። የራስን ችግር በራስ መፍታት መቻል የሉአላዊነት ምልክት ብቻ ሳይሆን ለዘላቂ ሰላም ብቸኛው አማራጭ ነው።
በኢኮኖሚውም ዘርፍ በአንድ አገር ላይ ያለውን ጥገኝነት መቀነስ አስፈላጊ መሆኑ ታይቷል። የገበያ አማራጮችን ማስፋት፣ ቀጠናዊ የንግድ ትስስርን ማጠናከር እና የራስን ምርታማነት ማሳደግ ለወደፊቱ ህልውና ወሳኝ ናቸው። ዲፕሎማሲያዊ ለውጦች የሚያመጡትን ጫና ለመቋቋም ሁልጊዜም አማራጭ ትልም ( "Plan B" ) መኖር አለበት። ይህ ወቅት አፍሪካውያን የራሳቸውን ዕድል በራሳቸው እንዲወስኑ ግፊት የሚያደርግ ነው።
ይህ ወቅት ለአፍሪካ ቀንድ አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ነው። በትብብር እና በውይይት ላይ የተመሰረተ ቀጠናዊ ግንኙነት መፍጠር ከተቻለ ይህ የዲፕሎማሲ ለውጥ ለቀጠናው እድገት እና እውነተኛ ነፃነት መሰረት ሊሆን ይችላል። አሜሪካ የፈጠረችው ክፍተት ለአፍሪካውያን የራሳቸውን መሪነት እንዲያሳዩ የተሰጠ ፈተና ነው።
የወደፊት ተስፋዎች እና ስጋቶች - አሜሪካ እና ዓለም በ2026
የ2025ቱ የአምባሳደሮች የጅምላ ጥሪ እና የዲፕሎማሲያዊ ለውጥ ለ2026 እና ከዚያ ወዲያ ለሚመጣው አዲስ የዓለም ሥርዓት እንደ መነሻ ተደርጎ ይወሰዳል። በአሜሪካ የውስጥ ፖለቲካ ውስጥ፣ የትራምፕ አስተዳደር "ውስጥን የማፅዳት" (Draining the Swamp) ሂደቱን ወደ ከፍተኛ ደረጃ እንደሚያሸጋግረው ይጠበቃል። ይህ ደግሞ በዋሺንግተን ተቋማት እና በዋይት ሃውስ መካከል ያለውን ፍጥጫ ይበልጥ ያከርረዋል። በ2026 የሚካሄደው የአሜሪካ የአጋማሽ ዘመን ምርጫ (Midterm Elections) ለአስተዳደሩ ፖሊሲዎች እንደ ትልቅ የህዝብ የፈተና መድረክ ሆኖ ያገለግላል።
በትራምፕ አስተዳደር ስር አሜሪካ ከባለብዙ ወገን ስምምነቶች (Multilateral Agreements) ይልቅ ወደ "ሁለትዮሽ" (Bilateral) እና "የእንካ በእንካ" (Transactional) ግንኙነቶች ይበልጥ ታዘነብላለች።
በ2026 አሜሪካ ከዓለም አቀፍ የጤና እና የአየር ንብረት ተቋማት ራሷን ልታገል ወይም ያላትን የገንዘብ ድጋፍ በከፍተኛ ሁኔታ ልትቀንስ ትችላለች። ይህም የ "MAGA" ራዕይ አካል ተደርጎ የሚወሰድ ቢሆንም በዓለም አቀፍ መድረክ አሜሪካ የነበራትን የመሪነት ሚና ይበልጥ ሊሸረሽረው ይችላል።
"2026 አሜሪካ ራሷን የምትፈልግበት ዓመት ሲሆን ዓለም ደግሞ ያለ አሜሪካ መኖርን የምትለማመድበት ወቅት ይሆናል።" ይላሉ የስትራቴጂካዊ ጥናቶች ተንታኞች።
በዓለም አቀፍ ፖለቲካ የብሪክስ (BRICS+) ስብስብ ተጽዕኖ በ2026 ከፍተኛ ደረጃ ላይ ይደርሳል ተብሎ ይገመታል። አሜሪካ በዲፕሎማሲው መስክ የፈጠረችው ክፍተት እንደ ቻይና እና ሩሲያ ያሉ አገራት የራሳቸውን የገንዘብ እና የጸጥታ መዋቅር ይበልጥ እንዲያጠናክሩ ዕድል ይሰጣቸዋል። በተለይም "ከዶላር ውጪ ያለ የንግድ ሥርዓት" (De-dollarization) ሙከራዎች በ2026 ይበልጥ ተጠናክረው ሊቀጥሉ ይችላሉ፤ ይህም በአሜሪካ የኢኮኖሚ የበላይነት ላይ የረጅም ጊዜ ስጋት ይፈጥራል።
በአፍሪካ ቀንድ እና በመካከለኛው ምስራቅ በ2026 "ቀጠናዊ መፍትሔ ለቀጠናዊ ችግር" የሚለው መርህ ይበልጥ ጎልቶ ይወጣል። አሜሪካ በውስጥ ጉዳዮች ላይ ጣልቃ መግባቷን ስትቀንስ እንደ ሳውዲ አረቢያ፣ ቱርክ እና የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ ያሉ መካከለኛ ኃይሎች የራሳቸውን የጥቅም ቀጠና ለመገንባት ይሽቀዳደማሉ። ይህ ደግሞ አፍሪካ ቀንድን ወደ አዲስ የልማት አጋርነት ወይም ወደ አዲስ ውጥረት ሊመራው ይችላል።
------
ዋና የመረጃ ዋቢዎቸ
- U.S. Foreign Policy: State Department Official Updates
- Diplomacy Impact: Foreign Affairs - The New World Order
- Horn of Africa Security: International Crisis Group
- Trade Policy (AGOA): USTR Official Website
- China's Strategic Role: The Brookings Institution
- Global Power Shift: Al Jazeera - Global Power Dynamics
Share
