In Australië zie je soms drie vlaggen naast elkaar wapperen: de Australische nationale vlag, de Aboriginal-vlag en de Torres Strait Islander-vlag. Aboriginal-volkeren en Torres Strait Islander-volkeren zijn de twee inheemse bevolkingsgroepen van Australië, elk met hun eigen geschiedenis, cultuur, talen en vlag. Voor veel Torres Strait Islanders is de vlag een krachtig symbool van identiteit en verbondenheid, ongeacht of zij op de eilanden, op het Australische vasteland of in het buitenland wonen.
Hoofdpunten
- De vlag van de Torres Strait Islanders symboliseert het land, de zee en het volk.
- De vlag werd in 1992 ontworpen door Torres Strait Islander-kunstenaar Uncle Bernard Namok Sr. en is tegenwoordig een van de drie nationale vlaggen van Australië.
- Het groen-blauw-zwarte en witte ontwerp toont een dari (traditionele hoofdtooi) en een vijfpuntige ster als symbool voor de vijf eilandengroepen van de Torres Strait.
- Voor velen is de vlag een symbool van identiteit, trots en voortbestaan, dat nu wereldwijd te zien is.
- Waar komt de vlag van de Torres Strait Islanders vandaan?
- Wat betekent de vlag van de Torres Strait Islanders?
- Hoe is het om op te groeien met de vlag?
- Waar zien we de vlag?
- Wat symboliseert de vlag voor de volgende generatie?
Waar komt de vlag van de Torres Strait Islanders vandaan?
De Torres Strait-eilanden vormen een eilandengroep tussen het noordelijkste punt van Cape York in Queensland en Papua-Nieuw-Guinea. Deze eilanden zijn onderverdeeld in verschillende regio’s:
- Noordelijke divisie: Boigu, Dauan en Saibai
- Oostelijke eilanden: Erub, Mer en Ugar
- Westelijke divisie: St Pauls, Kubin, Badu en Mabuiag
- Centrale divisie: Masig, Poruma, Warraber en Iama
- Zuidelijke divisie: Thursday Island, Horn Island, Prince of Wales Island, Hammond Island, de Northern Peninsula Area (NPA) en het Australische vasteland.
In 1992 organiseerde de Island Coordinating Council een wedstrijd voor Torres Strait Islanders om een vlag voor hun gemeenschap te ontwerpen. Het winnende ontwerp was van Uncle Bernard Namok van Thursday Island.
De zoon van Uncle Bernard, Bernard Namok Jr., herinnert zich hoe hij zijn vader aan de keukentafel op Thursday Island zag werken aan de vlag. ’s Avonds maakte hij schetsen voor de ontwerpwedstrijd.
Uncle Bernard heeft niet meer meegemaakt dat zijn ontwerp het officiële symbool van zijn volk werd. Hij overleed kort nadat de wedstrijd was afgelopen. Voor Bernard Jr. houdt de vlag de band met zijn vader levend en roept zij herinneringen op aan die avonden waarop hij zijn vader zag tekenen.
Wat betekent de vlag van de Torres Strait Islanders?
De kleuren en symbolen hebben elk hun eigen betekenis:
- Groen staat voor het land.
- Blauw staat voor de wateren van de Torres Strait.
- Zwart vertegenwoordigt de Torres Strait Islander-bevolking.
- De witte dari (een traditionele hoofdtooi) vertegenwoordigt de culturele identiteit van de Torres Strait Islanders.
- De witte vijfpuntige ster staat voor de vijf belangrijkste eilandengroepen in de Torres Strait.
Tyrell Viti, een Aboriginal- en Torres Strait Islander-rechtenstudent, is geboren en opgegroeid op Thursday Island en woont nu in Townsville, Queensland.
"Ik heb het gevoel dat het op zichzelf al deel uitmaakt van onze culturele identiteit," zegt hij. "Het is een groot deel van ons verhaal. Het is ook heel belangrijk om dat gevoel van vertegenwoordiging te hebben. Vooral omdat je in een kleine gemeenschap deze vlag ziet — ze vertelt een verhaal over wie we zijn, waar we naartoe gaan en hoe we vooruitgaan, voorbij alle onrechtvaardigheden sinds de kolonisatie."
"Onze mensen werden beschouwd als onderdeel van de natuur en niet als mensen. Daarom spreekt deze vlag voor mij voor zichzelf. Het is iets waardoor ik me gezien voel als persoon, omdat ze mijn volk vertegenwoordigt."
Hoe is het om op te groeien met de vlag?
Zowel Bernard Jr. als Tyrell groeiden op op Thursday Island. Ze beschrijven het als een kleine maar levendige gemeenschap, vol familie en cultuur.
Voor Tyrell maakt de vlag deel uit van het dagelijks leven:
"Als ik vlaggen zie op plaatsen zoals rechtbanken en gewoon op alledaagse plekken op het vasteland, geeft dat me echt het gevoel dat ik gezien word. Ik kom van een klein eiland voor de kust van het vasteland, maar wanneer ik het vasteland op ga en mijn vlag zie in een rechtszaal, mijn vlag zie bij het plaatselijke postkantoor, of mensen zie die de vlag op hun kleding dragen — dan voelt het alsof mensen hier op het vasteland zoveel liefde en respect hebben voor ons daarboven."
"Het geeft ons allemaal het gevoel dat we deel uitmaken van Australië, en dat we verbonden zijn en samen vooruit proberen te gaan als één geheel."
Bernard Jr. herinnert zich het leven voordat de vlag overal zichtbaar was. Hij zag hoe de vlag zich na de wedstrijd in de jaren negentig geleidelijk over de eilanden verspreidde, en ziet haar nu op plaatsen waar hij haar nooit had verwacht.
Waar zien we de vlag?
Tegenwoordig wordt de vlag van de Torres Strait Islanders overal in Australië gehesen. Je kunt haar zien buiten scholen, universiteiten, parlementen, lokale gemeenten en rechtbanken, vaak naast de Aboriginal vlag en de Australische vlag.
Voor Tyrell heeft dit een krachtige betekenis. Het zien van de vlag in rechtbanken, bij postkantoren en op de kleding van mensen geeft hem het gevoel dat hij wordt erkend en erbij hoort.
Bernard Jr. heeft de vlag van de Torres Strait Islanders ook ver van huis zien wapperen. Hij reisde met zijn documentaire Carrying The Flag naar festivals in het buitenland en zag de vlag bij de Australische ambassades in Londen, Parijs en New York.
Elke keer, zegt Bernard Jr., brengt de vlag hem terug naar zijn jeugd op Thursday Island.
"Waar ik ook ben, wanneer ik de vlag zie, zie ik mijn jeugd voor me: opgroeien op het eiland en over de schouder van mijn vader meekijken terwijl hij al die schetsen maakte."
Wat symboliseert de vlag voor de volgende generatie?
Bernard Jr. wil dat kinderen opgroeien met kennis over het verhaal achter de vlag van de Torres Strait Islanders. Samen met Thomas Mayo schreef hij het kinderboek Our Flag, Our Story, geïllustreerd door Tori-Jay Mordey.
Bernard Jr. vertelt waarom Our Flag, Our Story zo belangrijk is:
"Ik heb veel voorleesmomenten gehad op scholen, vooral tijdens Reconciliation Week en NAIDOC. Alle reacties die ik van leraren en medewerkers op scholen krijg, zijn dat de kinderen het boek echt leuk vinden om te lezen."
"Het is goed dat we een vlag hebben die door ons is ontworpen en voor ons is gemaakt. Ze motiveert ons om onze reis voort te zetten en vooruit te gaan, zodat we trots kunnen zijn op het erkennen van onze culturele identiteit," zegt Tyrell.
Wanneer je de vlag van de Torres Strait Islanders ziet, kijk je naar een levend symbool van land, zee en mensen — en van culturen die vandaag de dag nog steeds voortleven op de Torres Strait-eilanden, in heel Australië en over de hele wereld.
Vragen of ideeën voor de redactie van Australia Explanied? Stuur een e-mail naar australiaexplained@sbs.com.au.
