Στο σχολείο, στη δουλειά, στα δημοτικά γραφεία ή σε αθλητικές εκδηλώσεις, μπορεί να δείτε μια κόκκινη, μαύρη και κίτρινη σημαία να κυματίζει δίπλα στην εθνική σημαία της Αυστραλίας. Αυτή είναι η σημαία των Αβορίγινων, που συμβολίζει τον λαό των Αβορίγινων της Αυστραλίας και τη σύνδεσή του με τη γη, την κοινότητα και τις παραδόσεις του.
- Ποια είναι η προέλευση της σημαίας των Αβοριγίνων;
- Ποια είναι η σημασία της σημαίας των Αβοριγίνων;
- Πότε άρχισε να εμφανίζεται παντού η σημαία;
- Σε ποιον ανήκει η σημαία των Αβοριγίνων;
Στην Αυστραλία, υπάρχουν τρεις επίσημες εθνικές σημαίες:
- Η εθνική σημαία της Αυστραλίας
- Η σημαία των Αβορίγινων
- Η σημαία των κατοίκων των νησιών του Στενού Τόρες
Για πολλούς Αβορίγινες, η σημαία των Αβορίγινων δεν είναι απλώς ένα σύμβολο - είναι μια καθημερινή υπενθύμιση της δύναμης, της επιβίωσης και της ταυτότητάς τους.
Ποια είναι η προέλευση της σημαίας των Αβοριγίνων;
Η σημαία των Αβορίγινων δεν υπήρχε πάντα. Σχεδιάστηκε το 1971 από τον καλλιτέχνη και ακτιβιστή των φυλών Luritja και Wombai, τον «Uncle» Harold Thomas. Είναι γνωστός ως ένας από τους πρώτους Αβορίγινες που αποφοίτησαν από σχολή καλών τεχνών της Αυστραλίας, έχοντας φοιτήσει στη Σχολή Καλών Τεχνών της Νότιας Αυστραλίας.
Η σημαία των Αβορίγινων υψώθηκε για πρώτη φορά σε μια διαμαρτυρία για τα δικαιώματα γης στην Victoria Square στην Αδελαΐδα, την ημέρα που τότε ήταν γνωστή ως Εθνική Ημέρα των Αβορίγινων, στις 12 Ιουλίου 1971. Λίγο αργότερα, υιοθετήθηκε από την Aboriginal Tent Embassy στην Καμπέρα το 1972, ως ένα ισχυρό σύμβολο για τα δικαιώματα γης και την αυτοδιάθεση.
Το 1995, η αυστραλιανή κυβέρνηση ανακήρυξε τη σημαία των Αβορίγινων ως επίσημη «Σημαία της Αυστραλίας» βάσει του Νόμου περί Σημαιών του 1953, τοποθετώντας την δίπλα στην εθνική σημαία της Αυστραλίας.
Ποια είναι η σημασία της σημαίας των Αβοριγίνων;
Η σημαία των Αβορίγινων χωρίζεται σε δύο ίσα μισά, με μαύρο χρώμα στο πάνω μέρος, κόκκινο στο κάτω και έναν κίτρινο κύκλο στο κέντρο.
- Το μαύρο συμβολίζει τον λαό των Αβορίγινων
- Το κίτρινο συμβολίζει τον ήλιο
- Το κόκκινο συμβολίζει τη γη και τη σχέση του λαού των Αβορίγινων με τη «Χώρα» (τη γη)
Η ανερχόμενη καλλιτέχνιδα Jade Brennan, με καταγωγή από τους Gomeroi και Fijian, λέει ότι οι σημαίες συμβολίζουν την ταυτότητα.
Όταν βλέπω τη σημαία, βλέπω τη χώρα μου, βλέπω τον λαό μου και βλέπω τον ήλιο, που είναι η δημιουργία. Ξέρετε, αυτό είναι ο ήλιος, αυτό που ενώνει τους ανθρώπους και τη γη μας.Jade Brennan
«Είναι κάτι που κουβαλάμε μέσα μας. Η γη μας είναι τόσο σημαντική για εμάς… το να έχουμε τη σημαία σημαίνει ουσιαστικά ότι δείχνουμε ποιοι είμαστε.»
Η γυναίκα της φυλής Wonnarua, η Aunty Susan Kendall, που μεγάλωσε στην επαρχιακή πόλη Condobolin της Νέας Νότιας Ουαλίας, θυμάται την εποχή πριν η σημαία γίνει ευρέως γνωστή.
Η πρώτη της ανάμνηση από τη σημαία των Αβορίγινων δεν ήταν σε μια τάξη ή σε κυβερνητικά κτίρια, αλλά στην τηλεόραση κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων.
«Στην πραγματικότητα είδα τη σημαία στην τηλεόραση σε μια διαδήλωση... όλα τα μέσα ενημέρωσης εκείνη την εποχή ήταν αρνητικά. Αφορούσε αυτούς τους ανθρώπους που διαδήλωναν. Και εκεί ήταν αυτή η σημαία που για μένα έμοιαζε με γερμανική σημαία, αλλά δεν ήταν ακριβώς γερμανική σημαία. Αυτή ήταν η πρώτη μου εμπειρία με τη σημαία των Αβορίγινων.»
Όταν αργότερα έγινε δασκάλα, η εκπαίδευση για τους Αβορίγινες και η σημαία σχεδόν δεν αναφέρονταν.
«Στην αρχή της διδακτικής μου εμπειρίας, δεν ήταν θέμα», λέει. «Ήταν... “αυτή είναι η σημαία των Αβορίγινων. Ξέρει κανείς τα χρώματα και τι συμβολίζουν;” Μέχρι εκεί έφτανε η εκπαίδευση για τους Αβορίγινες τα πρώτα χρόνια»
Η κα Brennan έβλεπε τη σημαία των Αβορίγινων παντού.
«Βλέποντας τη σημαία σε ρούχα ή προσωρινά τατουάζ στο σχολείο, τα ανταλλάσσαμε στα μπάνια. Είναι παρήγορο να ξέρεις ποιος είναι μαζί σου, ειδικά όταν όλοι έχουμε διαφορετική εμφάνιση».
Ενώ η Aunty Susan θυμάται πότε δημιουργήθηκε η σημαία, οι νεότεροι Αβορίγινες έχουν μεγαλώσει με αυτήν παντού γύρω τους. Η κα Brennan λέει ότι η σημαία των Αβορίγινων ήταν πάντα παρούσα:
«Νομίζω ότι την είδα περισσότερο στη γειτονιά όπου μεγάλωσα, στο Matraville, καθώς κατεβαίναμε προς το Kajaga. Πήγαινα σε έναν παιδικό σταθμό εκεί και θυμάμαι ότι υπήρχε μια τεράστια τοιχογραφία με τη σημαία των Koori [Αβορίγινων]. Ήταν τόσο μεγάλη που με έκανε να νιώθω μικροσκοπική».
Πότε άρχισε να εμφανίζεται παντού η σημαία;
Όταν η σημαία των Αβορίγινων έγινε επίσημη το 1995, η Aunty Susan παρατήρησε μικρές αλλαγές.
«Όταν η σημαία έγινε επίσημη και άρχισαν να υψώνονται οι σημαίες, το πρόσεξες κάπως. Το Συμβούλιο έχει υψώσει τη σημαία. Την είδες μια φορά και απλά σκέφτηκες: “Τέλεια!”»
Τώρα, το να βλέπεις τη σημαία των Αβορίγινων είναι κάτι συνηθισμένο, λέει η Aunty Susan.
Βλέπεις τα μικρά αυτοκόλλητα με τη σημαία των Αβοριγίνων στα αυτοκίνητα. Μου αρέσει πάρα πολύ αυτό.Aunty Susan Kendall
«Μου αρέσει πολύ να το βλέπω αυτό και όλοι το ξέρουν, είτε το αποδέχονται είτε είναι περήφανοι γι’ αυτό, δεν έχει σημασία, είναι εκεί τώρα, είναι νόμιμο. Είναι η σημαία των Αβοριγίνων. Αντιπροσωπεύει τον λαό μας.»
Η κα Brennan λέει ότι είναι σημαντικό για τους νέους των Πρώτων Εθνών να βλέπουν σημαίες που τους καλωσορίζουν στους δημόσιους χώρους.
«Όταν μπαίνω σε έναν χώρο, θέλω να νιώθω αποδεκτή, και το να ξέρω ότι η σημαία είναι εκεί έξω... συνήθως βρίσκονται μπροστά, εκεί που σε καλωσορίζουν.»
Τόσο για την Aunty Susan όσο και για την Jade, η σημαία στους δημόσιους χώρους, έξω από τα σχολεία, στις γέφυρες, στις συγκεντρώσεις, στα ρούχα και στα τατουάζ, έχει γίνει πηγή υπερηφάνειας και σύνδεσης.
Σε ποιον ανήκει η σημαία των Αβοριγίνων;
Για πολλά χρόνια, η σημαία των Αβοριγίνων βρισκόταν επίσης στο επίκεντρο μιας νομικής και πολιτιστικής συζήτησης σχετικά με το ποιος είχε το δικαίωμα να τη χρησιμοποιεί.
Ο Uncle Harold Thomas, ως σχεδιαστής, κατείχε τα πνευματικά δικαιώματα της σημαίας. Αργότερα παραχώρησε άδεια χρήσης, μεταξύ άλλων και σε μια ιδιωτική εταιρεία που είχε τον έλεγχο της σημαίας σε ρούχα και εμπορεύματα. Αυτό σήμαινε ότι οργανώσεις και κοινότητες Αβοριγίνων λάμβαναν μερικές φορές νομικές επιστολές ή τους απαγορευόταν να χρησιμοποιούν τις σημαίες χωρίς άδεια ή χωρίς να καταβάλλουν τέλη.
Σε απάντηση σε αυτό, η εταιρεία μόδας «Clothing The Gaps», με επικεφαλής Αβορίγινες, και οι σύμμαχοί της ξεκίνησαν την εκστρατεία «Free the Flag». Στόχος τους ήταν να πιέσουν ώστε η σημαία των Αβορίγινων να είναι ελεύθερα διαθέσιμη για χρήση από τους Αβορίγινους και τις κοινότητές τους, και να υποστηρίξουν τη λήψη μέτρων από την κυβέρνηση ώστε η σημαία να αντιμετωπίζεται όπως οι άλλες εθνικές σημαίες, και όχι απλώς ως ένα ιδιωτικό λογότυπο.
Μετά από χρόνια δημόσιας πίεσης και εκστρατείας, η κυβέρνηση της Κοινοπολιτείας ανακοίνωσε το 2022 ότι είχε αποκτήσει τα πνευματικά δικαιώματα της σημαίας των Αβορίγινων από τον Uncle Harold Thomas. Αυτό σήμαινε:
- Η σημαία των Αβορίγινων είναι πλέον ελεύθερη για δημόσια χρήση (όπως και η εθνική σημαία της Αυστραλίας).
- Ο κόσμος μπορεί να χρησιμοποιεί τη σημαία σε ρούχα, έργα τέχνης και εμπορεύματα χωρίς να χρειάζεται να καταβάλλει τέλη.
- Οι Αβορίγινες μπορούν να χρησιμοποιούν τη δική τους σημαία χωρίς να φοβούνται νομικές κυρώσεις.
Κοιτάζοντας πίσω, η Aunty Susan λέει ότι η σημαία συνέβαλε στην αλλαγή της αντίληψης, αλλά υπάρχουν ακόμα πολλά να γίνουν:
«Η σημαία των Αβορίγινων έχει νόημα. Όλοι πλέον γνωρίζουν τι συμβολίζει, ποιον εκπροσωπεί. Απολαύστε και μάθετε τον πολιτισμό, ειδικά τον πολιτισμό των Αβορίγινων, γιατί εδώ είναι που ζείτε. Κατανοήστε τον... δεν χρειάζεται να τον ζήσετε, αλλά κατανοήστε τον και νιώστε περήφανοι — περήφανοι που βρίσκεστε εδώ και περήφανοι για τη δική σας σημαία.»
Για τους νέους μετανάστες, η σημαία των Αβορίγινων είναι μια πρόσκληση να αναγνωρίσετε ότι βρίσκεστε σε γη των Αβορίγινων.
Σας προσκαλεί να μάθετε το όνομα της τοπικής φυλής ή των φυλών όπου ζείτε και να δείτε τους Αβορίγινες ως κεντρικό στοιχείο της ιστορίας της Αυστραλίας: του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.
Εγγραφείτε ή ακολουθήστε το podcast Australia Explained για περισσότερες χρήσιμες πληροφορίες και συμβουλές σχετικά με την προσαρμογή στη νέα σας ζωή στην Αυστραλία.
Έχετε ερωτήσεις ή προτάσεις για θέματα; Στείλτε μας email στη διεύθυνση australiaexplained@sbs.com.au
