ထိၣ်ဆီတိးကွ့တၢ်ဆါလၢအသံန့ၢ်တၢ်သ့အကလုာ်ဟဲတုၤလီၤဖဲကီၢ်စဲၣ်အဂၤတဘ့ၣ်အပူၤ

ထိၣ်ဆီတိးကွ့တၢ်ဆါ H5N1 လၢအသံန့ၢ်တၢ်သ့အံၤ ဟဲတုၤလီၤဝဲဒၣ်ဖဲ ပှၤအီစထြ့လယါဖိကီၢ်စဲၣ် ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်အပူၤ, ဒီး ပီၣ်လဲၣ်ထိၣ် သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ် လၢအဘၣ်တၢ်ဆါအံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤလံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ပာ်လၢ တၢ်ဆါအံၤ ကဲထီၣ်သးကအိၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲကီၢ်မိၢ်ပှၢ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢအကကဲထီၣ်တၢ်ဆါသံသတြိာ်အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် အိၣ်စှၤဒ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.

---

ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn

ထိၣ်ဆီတိးကွ့တၢ်ဆါ H5N1 လၢအသံန့ၢ်တၢ်သ့အံၤ ဟဲတုၤလီၤဝဲဒၣ်ဖဲ ပှၤအီစထြ့လယါဖိကီၢ်စဲၣ် ခံဘ့ၣ်တဘ့ၣ်အပူၤ, ဒီး ပီၣ်လဲၣ်ထိၣ် သၢဘ့ၣ်တဘ့ၣ် လၢအဘၣ်တၢ်ဆါအံၤ ဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤလံန့ၣ်လီၤ. တၢ်မုၢ်လၢ်ပာ်လၢ တၢ်ဆါအံၤ ကဲထီၣ်သးကအိၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲကီၢ်မိၢ်ပှၢ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ.

ထိၣ်ဆီတိးကွ့တၢ်ဆါအံၤ ဟဲပၢၢ်ထီၣ်အဆိကတၢၢ်ခံခါန့ၣ် တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤဖဲ Western Australia — အီစထြ့ယါကီၢ်မုၢ်နုာ် ဒီး မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်ဆါအံၤဟဲပၢၢ်ထီၣ်သၢခါတခါန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤဖဲ ထိၣ်ပီၣ်လဲၣ် လၢအဟဲသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးဖဲ South Australia—အီစထြ့လယါကလံၤထံးအပူၤန့ၣ်လီၤ.

Kirby Institute Biosecurity Program အခိၣ်ဒိၣ် ဖဲ University of New South Wales သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ Raina McIntyre စံးဝဲဒၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ အိၣ်ကတဲာ်အကတီၤအသးဂ့ၤဂ့ၤလၢ တၢ်ဆါကဲထီၣ်ရၤလီၤအါအါအဂီၢ်, နာ်သက့ တၢ်လၢ ထိၣ်မံၤလၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်ဘၣ်အီၤကီန့ၣ်လီၤ.

“ယဆိကမိၣ်န့ၣ် အီစထြ့ယါကီၢ်အံၤ ထီဘိအိၣ်ဒီး တၢ်မူအကလုာ်ကလုာ် အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢလၢအကျၢၤဂ့ၤဒီး အိၣ်ဒီးတၢ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်သးဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. အဃိန့ၣ်, ယဆိကမိၣ်ဒု ပအိၣ်ဒီးတၢ်ကတဲၤကတီၤပာ်စၢၤသးမူးမူးနီၣ်နီၣ်. တၢ်ဂ့ၢ်နီၣ်ကီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ထိၣ်မံၤလၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒီးမ့ၢ်တၢ်လၢနဖီၣ်ဂၢၢ်ဘၣ်အီၤကီ. တၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲတၢ်ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်န့ၣ် ပဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤန့ၢ်ဝဲဒၣ်, နာ်သက့ ဒ်နသ့ၣ်ညါအသိး, ပမၤကဲထီၣ်လိၣ်ထီၣ်တၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် သ့ဝဲဒၣ်ထဲလၢ တၢ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်ဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤန့ၢ်, လၢအမ့ၢ်ဒ်သိးတၢ်လၢပမၤအီၤဖဲတၢ်ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဒ်သိးတၢ်ဘုၢ်ကျီၢ်အလီၢ် မ့တမ့ၢ် ဆီအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, နာ်သက့ ထိၣ်မံၤလၤန့ၣ် နကဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤအဂီၢ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကီဒိၣ်မး, အဃိန့ၣ် တၢ်လၢအကရၤလီၤအသးသ့န့ၣ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ ထိၣ်မံၤလၤဟဲစိာ်အီၤန့ၣ်လီၤ. အဃိ တၢ်အဝဲန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ တၢ်တသ့ၣ်ညါအီၤဘၣ်.”

တၢ်ဆါဃၢ်အကလုာ်လၢအမၤသံတၢ်သ့အံၤ ဖဲတၢ်ဘုၣ်ထိၣ်ဘုၣ်ဆီအလီၢ် မ့တမ့ၢ် သူၣ်ဖျးဟီၣ်ကဝီၤတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိ, WA သူၣ်ဖျးဂ့ၢ်ဝီကိတိာ် Jackie Jarvis တဲလီၤတံၢ်ဘၣ်ကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ တၢ်အီၣ်ဆီဒီး ဆီဒံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီတအိၣ်ဘၣ်.

“ဆီဒီး ဆီဒံၣ် လၢအဟဲန့ၢ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ကအီၣ်အီၤအဂီၢ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တအိၣ်လၢ ပှၤကညီတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်ဘၣ်. ဖဲ Commonwealth တၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤ အတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးလၢတၢ်မၤညီနုၢ်အီၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ကဆှၢလီၤဝဲဒၣ်တၢ်ကစီၣ်အံၤ, နာ်သက့ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤသးဂီၤတခါန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ယတဲလီၤတံၢ်ဘၣ်ပှၤကညီဖဲ Western Australia သ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲဒၣ် လၢသုဆဲးအီၣ်ဆီညၣ်ဒီး သုဆီဒံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၤယိၣ်ဘၣ်ဘှီတအိၣ်နီတမံၤဘၣ်.”

ဖဲအပူၤကွံာ်တယံၤဒ်ဘၣ်န့ၣ်, အီစထြ့လယါကီၢ်မ့ၢ်ဝဲထံကီၢ်ထဲတဘ့ၣ်ဧိၤလၢအတအိၣ်ဒီး ထိၣ်ဆီတၢ်ဆါ H5N1 အကလုာ် လၢအသံန့ၢ်တၢ်သ့အံၤန့ၣ်လီၤ.

သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ McIntyre စံးဝဲဒၣ် တၢ်အိၣ်သးအခဲအံၤန့ၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢ အကဘၣ်ကူဘၣ်ဂၤပှၤကညီန့ၣ် အိၣ်စှၤဒိၣ်မး, နာ်သက့ အါန့ၢ်ဒ်ဝဲလၢအပူၤကွံာ်အခါန့ၣ်လီၤ.

“တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢ အကဘၣ်ကူရၤလီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဆူပှၤကညီအအိၣ်န့ၣ် WHO—ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဆူၣ်ချ့ကရၢ ဒီး US CDC—ကီၢ်အမဲရကၤ တၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဝဲၤလီၢ်စံၣ်ညီတဲာ်ပာ်ဝဲလၢ အအိၣ်စှၤဒိၣ်မး, မ့ၢ်ကွၢ်ဒီးအပူၤကွံာ်လၢညါတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်လၢ ကဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်န့ၣ်ဟဲအိၣ်အါထီၣ် ခီဖျိလၢ တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ် လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ကထံၣ်တိနိၣ်လိာ်အသးဒီး ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ မ့တမ့ၢ် ထိၣ်ဖိဆီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဆါဃၢ်အံၤအိၣ်ဝဲသ့ဖဲတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးအဃိ လၢအမၤဘၣ်လိာ်အသးဒီး ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢ ဒုးအိနုၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဘဲရၢးစ်ဃၢ်အံၤ ပျိးလဲသးသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”

ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့, အဝဲစံးဝဲဒၣ် တၢ်ဆါသံသတြိာ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ် အပတီၢ်ထီဂ့ၤမး ဒီး တၢ်ကခီဆၢကဒါတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပာ်အီၤလံန့ၣ်လီၤ.

“ဘဲရၢးစ်ဃၢ်အံၤဖဲပျိးလဲသးအခါ, ဘဲရၢးစ်အံၤ အမ့ၢ်ပျိးလဲဘၣ်ဖုးအသးန့ၣ်, အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အထူၣ်လၢအနၢဝဲဖဲ ထိၣ်ဖိဆီဖိန့ၣ် ဆီတလဲကွံာ်အသးဆူပှၤကညီသ့ဝဲဒၣ်. အမ့ၢ်ကဲထီၣ်အသးဒ်အံၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲလၢ ပကထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဆါသံသတြိာ်ကဲထီၣ်န့ၣ်လီၤ. အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်ဆါသံသတြိာ် အဂီၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် အပတီၢ်ထီဂ့ၤမးဒီး အိၣ်ဝဲလၢတၢ်လီၢ်ကိးတီၤဒဲး. တၢ်ကခီဆၢကဒါတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပာ်အီၤလံ. တၢ်ဆါသံသတြိာ်တချုးကဲထီၣ်ဒ်ဘၣ် အကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၢ်အိၣ်ပာ်လံ ဒီး ကသံၣ်မၤသံဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်လၢအတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးစ့ၢ်ကီးအိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ, ထိၣ်ဆီတၢ်ဆါဃၢ်တကလုာ်အံၤ ရၤလီၤအသးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ ထိၣ်ဖိဆီဖိလၢအသံဒီး ဘၣ်တၢ်မၤသံကွံာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလၢအကကွဲၢ်အါမးန့ၣ်လီၤ.

ခီဖျိလၢတၢ်ကဲထီၣ်သးဒ်အံၤအဃိ, ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ် တၢ်ဟးဂူာ်ဟးဂီၤ ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်လၢ ပှၤဘုၣ်ထိၣ်ဘုၣ်ဆီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီး လၢအကဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢအဒုးအိနုၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်ထီၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

အကရၤလီၤအသးဆူ ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢအဒုးအိအဖိနုၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်နာ်သက့, သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ McIntyre စံးဝဲဒၣ် ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိဒ်သိး ကျီၢ်န့ၣ် တၢ်ဆါဃၢ်အံၤအဃိ အဆိးက့ တန့ၢ်ဘၣ်.

နာ်သက့ သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ McIntyre စံးဝဲဒၣ် မ့မ့ၢ်ဒ်သိးလၢ ထိးန့ၣ်, နမ့ၢ်ပာ်ဘူးအီၤဒီး တၢ်ဘုၣ်ထိၣ်ဘုၣ်ဆီအလီၢ်န့ၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.

“မ့ၢ်, ထိးန့ၣ်ပဘၣ်ယိၣ်တၢ်လၢအဂီၢ်ခီဖျိလၢအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အစၢၤအသွဲၣ်အိၣ်ကျဲၣ်ကျီဃုာ်အသး. ထိးလၢအမ့ၢ်ဘၣ်ထိၣ်ဆီတၢ်ဆါန့ၣ် အတလိၣ်လၢပှၤကညီ လဲၤဖီၣ်ဘူးထိးဘူးဘၣ်အီၤဘၣ်, ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်အံၤ အပျိးလဲဒၣ်အသးဖဲထိးအကျါန့ၣ်လီၤ. အဃိတၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဖးတဒိၣ်တခါ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ မ့ၢ်ကွၢ်လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤန့ၣ်, H5N1 ဘဲရၢးစ်အံၤ အတအဲၣ်ဒိးထိးအါအါဘၣ်. ဖဲ US န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ကဲထီၣ်အိၣ်ဝဲ နာ်သက့ ယဆိကမိၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်န့ၣ် အကအိၣ်ဝဲဒၣ် ဖဲလၢတၢ်ပာ်ဃုာ်ဝဲ တၢ်ဘုၣ်ထိၣ်ဖိဆီဖိအလီၢ်ဒီး ထိးသ့ၣ်တဖၣ်တပူၤဃီအခါန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်ဖဲ US န့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်အီၤအိၣ် လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ဟံၣ်လီၢ်ခံတၢ်ဘုၣ်ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအလီၢ် လၢအပာ်ဃုာ်ဝဲ ထိၣ်ဖိဆီဖိဒီးထိးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”

Dr Jane Younger လၢထဲးစမ့နံယါဖၠၣ်စိမိၤ, Institute for Marine and Antarctic Studies တဂၤစံးဝဲဒၣ် မ့မ့ၢ်လၢ တၢ်မံၤလၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိန့ၣ်, တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.

“ပထံၣ်ဘၣ်တၢ်သံတၢ်ပှၢ်ဖးဒိၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲ စှီဒီး စှီလၢအအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအပတီၢ်တုၤလၢ တၢ်ကွၢ်ကတဲာ်ကတီၤက့ၤ ကလံၤထံးစှီဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အပတီၢ်န့ၣ် စးထီၣ်ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်န့ၣ် ဆီတလဲကွံာ်အသး, အဃိအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်တ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆါအံၤ… ဖဲတၢ်ဆါအံၤရၤလီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အခါန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်သံအါမး, တၢ်ကွၢ်ကတဲာ်ကတီၤအဝဲသ့ၣ် အတၢ်အိၣ်သးပတီၢ်န့ၣ် တၢ်သုးထီထီၣ်ကွံာ်အီၤလၢ အမ့ၢ်တၢ်လၢအဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ. အဃိ လၢပှၤအီစထြ့လယါဖိ တၢ်မံၤလၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”

လၢတၢ်မံၤလၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ် ကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ် တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလံနာ်သက့, Dr Younger စံးဝဲဒၣ် ကသံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ အတအိၣ်ဒ်ဘၣ်.

“ထံကျါဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိလၢအဒုးအိနုၢ်ဖိတၢ်လီၢ် ဖဲကီၢ်အမဲရကၤအပူၤန့ၣ် မၤကွၢ်ဝဲဒၣ် ကသံၣ်ဒီသဒၢအံၤအဖၢမုၢ် လၢအမ့ၢ် စှီလၢအဘၣ်ဝဲဒၣ် H5N1 ဃၢ်တကလုာ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အတၢ်မၤကွၢ်အံၤ တုၤလီၤခဲအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဃုလါလံ. အဃိ မုၢ်လၢ်လၢ တၢ်အဆၢကဟဲအိၣ်ဖျါထီၣ် လၢအဆိအချ့. ကသံၣ်ဒီသဒၢသ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအဘံဘူကီခဲ. တၢ်လၢယအဲၣ်ဒိးအီၤ အဆိကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, တၢ်တဟ့ၣ်အခွဲးလၢ တၢ်ကသူအီၤဖဲအီစထြ့ယါကီၢ်ပူၤဘၣ်, အဃိ အဝဲန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ကီတၢ်ခဲအဆိကတၢၢ်တထံၣ်. ဒီးတၢ်လၢအကသံၣ်ဒီသဒၢန့ၣ် အါတက့ၢ် တၢ်ဘၣ်ဆဲးအီၤခံထး, လၢအမ့ၢ်တၢ်ဆဲးအီၤတဘျီဒီးတဘျီန့ၣ် ဘၣ်လီၤဆီလိာ်အသး, တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် လၢတၢ်မံၤလၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအဂီၢ် မ့ၢ်တၢ်လၢအကီသပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.”

မ့မ့ၢ်ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤန့ၣ်, ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ တၢ်မူအကလုာ်ကလုာ်အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢန့ၣ် အနီၣ်ထိၣ်နီၣ်တဲာ်အိၣ်ကျၢၤဂ့ၤမးဒီး တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်မ့ၢ်အိၣ်စှၤဒၣ်လဲာ်န့ၣ်, အမ့ၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဖုးပှၤကညီအဂီၢ် တၢ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.

သရၣ်ဒိၣ်စိ Hugh Possingham လၢ Biodiversity Council of Australia ကရၢစံးဝဲဒၣ် ပှၤတဂၤလၢ်လၢ် လၢအမ့ၢ်ထံၣ်တိနိၣ်ဘၣ် ထိၣ်ဆီလၢအဆိးက့ မ့တမ့ၢ် အသံန့ၣ် ကြၢးမၤထွဲတၢ်အပတီၢ် လီၤလီၤဆီဆီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.

“တဘၣ်လဲၤမၤတံာ်တာ်အဝဲသ့ၣ်တဂ့ၤ. တဘၣ်ဖီၣ်စိာ်ထီၣ်အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်. တဘၣ်ပျဲ နလံၤမုၣ်ဖိလၢအသးနံၣ်အိၣ်လွံၢ်နံၣ်တဂၤ မ့တမ့ၢ် နထွံၣ် လူၤအဝဲသ့ၣ်တဂ့ၤ. ယအိၣ်ဒီး ယလံၤမုၣ်ဖိလၢအသးနံၣ်အိၣ်လွံၢ်နံၣ်တဂၤ. အဝဲန့ၣ်အဟးလူၤဖီၣ်ထိၣ်မုာ်မး. ကျဲးစၢးဟးဆှဲးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခဲလၢာ်, ဒိပာ်တၢ်ဂီၤ, မၤနီၣ်မၤဃါအီၤ, ဒီး တီၣ်ဖျါထီၣ်အီၤဆူပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်တဘျီဃီ.”