တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
တၢ်ဆါလီၤ တၢ်အီၣ်လၢအဟဲန့ၢ်လၢပီၣ်လဲၣ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ် အပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒိၣ်မး, လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲဆ့ၣ်ဒနံၤ တၢ်ဆါလီၤညၣ်ဖၠါအသီအပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ဒ်သိးလၢပဟ့ၣ်လီၤတၢ်အပှ့ၤအသိးန့ၣ် မ့ၢ်ပန့ၢ်ဘၣ်အီၤထီဘိစ့ၢ်ကီးဧါ?
လၢတၢ်ကသူၣ်ထီၣ် တၢ်နာ်န့ၢ်လိာ်သးဒီး ပှၤပှ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်ဆါလီၤညၣ်ဖၠါအသီအံၤ မၤသကိးဝဲတၢ်ဒီး နညူချံယၢၢ် စဲအ့ၣ် ကရူၢ်တဖု လၢကဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဘၣ်ဃး ညၣ်အထူအထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Dr Debashish Mazumder တီခိၣ်ရိၤမဲဝဲ တၢ်ဒီသဒၢ တၢ်အီၣ် တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါတၢ် တၢ်တိာ်ကျဲၤ ဖဲ Australian Nuclear Science and Technology Organisation (ANSTO), ပှၤအီစထြ့လယါဖိ နညူချံယၢၢ်စဲအ့ၣ်ဒီးစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ကရၢကရိန့ၣ်လီၤ.
“စဲးဖီကဟၣ်လၢပတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤတခါအံၤ လီၤဆီဒၣ်တၢ်န့ၣ် ပဲၤထံနီၤဖးဝဲဒၣ် တၢ်အီၣ်အံၤ အန့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤစုတဝံးပနီၣ်န့ၣ်လီၤ. ပကွဲးဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ် န့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤ စုတဝံးပနီၣ် အတၢ်ခူသူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ခီဖျိတၢ်သူဝဲဒၣ် စဲးလၢအမၤလိဖးဝဲဒၣ် တၢ်ဘှါရှဲတၢ်ဂ့ၢ်အကျိၤအကျဲ, လၢအဖးတၢ်သ့, ဖးတၢ်မ့ၢ်တၢ်တီဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဒံၢ်ကရံၢ်အိၣ်ထီမး, ဒီး ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤဝဲဒၣ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤအံၤ အထူအထံးအဂံၢ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ခီဖျိလၢ တၢ်လူၤပိာ်ဝဲဒၣ် ဂာ်အစီမိၢ်ပှၢ် လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး ညၣ်အယဲၤကဘျံးဖိ ခဲၣ်လစံၣ်ယၢၣ်ဂာ်ထူၣ် မ့တမ့ၢ် တိၢ်ဂီၤလၢအအိၣ်ဖဲ ညၣ်ထ့းရှူကိပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, စုဝံးပနီၣ်အံၤ ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲဒၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲး လၢညၣ်အံၤအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤန့ၣ်ဖဲလဲၣ်, တၢ်ဘုၣ်လီၤအဆၣ်ဒီးမနုၤလဲၣ်ဒီး အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ညၣ်တဘ့ၣ်လၢအလိၤန့ၣ်တၢ်ကျးလီၤပာ်အဂ့ၢ်လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် အီစထြ့လယါတၢ်မံၤလၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ နာ်သက့ တၢ်မၤကွၢ်အီၤနီၣ်နီၣ်တခီန့ၣ် ညၣ်အံၤဘၣ်တၢ်ဘုၣ်အီၤလၢအ့ရှၢၢ် အဃိတၢ်ဒ်အံၤန့ၣ် တၢ်ကိးအီၤလၢ “တၢ်အီၣ်လၢအဘျံးကဘျၣ်” န့ၣ်လီၤ.
လၢကသ့ၣ်ညါဘၣ် ညၣ်အံၤ မ့ၢ်အမ့ၢ်အီစထြ့လယါညၣ်နီၣ်ကီၢ်ဧါအဂီၢ် ဖဲတၢ်မၤကွၢ်စဲးအ့ၣ်ဒၢးအပူၤန့ၣ် တၢ်သူဝဲဒၣ် စကဲနၢၤ စဲးဖးတၢ်တခါ လၢအအိၣ်ဒီးအစုဖီၣ် ဒီးစဲးအံၤ တၢ်သူစ့ၢ်ကီးအီၤလၢ တၢ်မၤစၢၤ တၢ်ခူၣ်လၢၢ်ခူၣ်လ့အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်မၤဒ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်မၤအီၣ်စ့တခါ လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကူၣ်တရံး ပှၤပှ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိ လၢအဘၣ်ဃး တၢ်ဖိတၢ်လံၤ အကံၢ်အစီန့ၣ်လီၤ. အဃိ, စဲးဖီကဟၣ်အံၤ မၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ်လၢ တၢ်ကျးလီၤလံာ်တၢ်မၤနီၣ် မ့ၢ်တၢ်အမ့ၢ်အတီန့ၣ်လီၤ. ပတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကတီၤညၣ်န့ၣ် တၢ်ပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ် တၢ်ရဲၣ်ကျဲၤကတီၤညၣ်အဂ့ၤကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါတခါ ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ. အဃိန့ၣ်, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ ပအိၣ်ဒီးပသူးသ့ၣ်လၤကပီၤဂ့ၤမး, လီၤဆီဒၣ်တၢ် အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ တ့ထုးထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအအိၣ်ဒီးအကံၢ်အစီထီၣ်ဘး လၢအပတီၢ်ထီမးန့ၣ်လီၤ.”
ကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ် ပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ် စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်န့ၣ် အလုၢ်အပှ့ၤအိၣ်လီၤလၢဝဲဒီလၣ် ၄ဘံလယၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤဆှၢဟးထီၣ်ဝဲဒၣ်ပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်အါမး နာ်သက့ လၢအဘၣ်တၢ်ဆါလီၤအီၤဖဲအံၤခဲလၢာ် ဘူးထီၣ်လၢ ၆ဝ မျးကယၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်ဆှၢနုာ်လီၤန့ၢ်လီၤလၢထံချၢကီၢ်ချၢသ့ၣ်တဖၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢတၢ်အံၤအဃိ တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤ အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်အဆးအါမးန့ၣ်လီၤ.
Karen Constable မ့ၢ်ဝဲဒၣ် Food Fraud Advisors—တၢ်အီၣ်အလီအဝ့ၤပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတၢ်ကရၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဂၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်မၤလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ပညိၣ်လီၤတံၢ်လၢ အဆါလီၤတၢ်လီတၢ်ပျီၢ်, တၢ်ကျးထီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအဂ့ၢ်လၢအဒုးနၢ်ပၢၢ်ကမၣ်တၢ် မ့တမ့ၢ် မၤပှဲၤတၢ်အီၣ်အံၤလၢတၢ်အီၣ်အဂၤတခါအလီၢ် လၢကန့ၢ်ဘၣ် မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်တၢ်န့ၢ်ဘျုးအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်အီၣ် လၢအကဘျံးကဘျၣ် ဒီး မ့ၢ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီတခါလၢအလီၤလၢဒီလၣ်ဘံလယၢၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ပအိၣ်ဒီး တၢ်ဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤကွီၤဘျးစဲ ဒီးတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤ တၢ်ဖိတၢ်လံၤပီးလီသ့ၣ်တဖၣ် လၢအဘံဘူအသးအါမး. အဃိ တၢ်ဆိကမိၣ်လၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဖျၢၣ် တၢ်အီၣ်စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်အံၤ တၢ်အီၣ် လၢအကဘျံးကဘျၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဟဲဒိၣ်ထီၣ်ဒီး နးထီၣ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”
ကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ် ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ တၢ်အီၣ် လၢအကဘျံးကဘျၣ်န့ၣ် တၢ်တယာ်လၢ အလီၤလၢ ထီၣ်ဘး ဒီလၣ် ၇၅ ဘံလယၢၢ်, ဒီးဖဲ ၂ဝ၂၁နံၣ် AgriFutures Australia တၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်ထဲတဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် ကိးနံၣ်ဒဲးတၢ်အီၣ် လၢအကဘျံးကဘျၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်လီၤလၢဝဲဒီလၣ် ၃ဘံလယၢၢ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အီၣ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဝဲဒီး စပံးထံ (wine), ကနဲစီ ဒီး ပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
သရၣ်ဒိၣ်စိ Jes Sammut တီခိၣ်ရိၤမဲဝဲ တၢ်ဘုၣ်ထံဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါကရူၢ် ဖဲ University of New South Wales န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် စဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်အံၤ ဆီၣ်ထွဲဝဲဒၣ် တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်စဲးဖီကဟၣ်ကျိၤကျဲအသီလၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါမၤလီၤတံၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ တၢ်အီၣ် အထူအထံး လၢအပၣ်ဃုာ် ပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ပီၣ်လဲၣ်ပူၤ တၢ်အီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤအပျံၤကွီၤဘျးစဲန့ၣ် အိၣ်ထီမး စးထီၣ်လၢ တၢ်တ့ထုးထီၣ်အီၤ ဒီး လၢအတုၤဝဲဒၣ်ဆူ ပှၤဆါတၢ်ကစဲးကစီးသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးဖဲတၢ်ဆှၢတၢ်ဖိတၢ်လံၤအကျဲဒီတဘိအပူၤန့ၣ် ပှၤလၢအပၣ်ဃုာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လီၤဆီလိာ်အသး ဒီး ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် တနီၤနီၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဖဲ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ လၢတၢ်မၤကဘျံးကဘျၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ မ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်နီၣ်နီၣ်လၢပအိၣ်ဒီးစဲးဖီကဟၣ်လၢအမၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအံၤဟဲန့ၢ်ဖဲလဲၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဖိတၢ်လံၤအံၤ တၢ်တ့ထီၣ်န့ၢ်အီၤဒ်လဲၣ်စ့ၢ်ကီး မ့ၢ်ဝဲတၢ်အရ့ဒိၣ်တခါ, လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး မ့ၢ်တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤဒ်သိးတၢ်မံၤလၤဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိအသိးဧါ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်တခီ ဘၣ်တၢ်ဘုၣ်န့ၢ်အီၤခီဧါန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်အီၣ် လၢအဘျံးကဘျၣ် န့ၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးဆူၣ်ချ့တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤအံၤ, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဆူၣ်ချ့ကရၢစံးဝဲဒၣ် တၢ်အီၣ်လၢအတဆှီဘၣ်အဃိ ကဲထီၣ် တၢ်အိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲအကကွဲၢ် ၆ဝဝ ဒီး ကိးနံၣ်ဒဲးပှၤသံခီဖျိတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအိၣ်ဝဲဒၣ် ၄၂ဝ,ဝဝဝ န့ၣ်လီၤ.
Dr Mazumder စံးဝဲဒၣ် ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်အီၣ်တဆှဲကဆှီဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီနီၣ်နီၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်အံၤအကမ့ၢ်ခီဖျိအသးလၢဘဲးထံရံယါတၢ်ဆါဃၢ်အဃိ. အကမ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢ ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်ဒီး ထးဂာ်သဟီၣ် လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး ပဒါ (မၢၤခၠူရံၤ), ပှာ်, ဒီး တၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အဃိတၢ်အံၤ အခီၣ်တဃာ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ်လီၤ.”
စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံတနံၣ်အံၤန့ၣ်, ပှၤအီစထြ့လယါဖိ တၢ်ဆါလီၤတၢ်အီၣ်အလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဖဲသဲစးတၢ်ဘျၢအသီအဖီလာ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢအကဘၣ် ကျးထီၣ်ဝဲ လံာ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤမူးမူးနီၣ်နီၣ် လၢအမ့ၢ် ပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်အံၤ အထံကီၢ်အထူအထံးဟဲန့ၢ်ဖဲလဲၣ် ဒီး ပှၤလၢတလူၤပိာ်ထွဲတၢ်ဘျၢဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်ဘၣ်တၢ်ကမၣ်န့ၣ်လီၤ. Ms Constable တူၢ်လိာ်ဝဲ တၢ်ပာ်လီၤတၢ်ဘျၢအသီအံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဒ်သိးပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသိး, ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်လၢပပှ့ၤအီၣ်ဝဲဒၣ်အီစထြ့လယါပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်န့ၣ်, ပအဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါအီၤနီၣ်ကီၢ်လၢ မ့ၢ်ပဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်အီၣ်အံၤဒ်သိးပပှ့ၤအီၤအသိးစ့ၢ်ဧါ, ဒီး ထံချၢကီၢ်ချၢ ပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်လၢအပှ့ၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်မၤပှဲၤအီၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤပီၣ်လဲၣ်တၢ်အီၣ်အလီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်နီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.”
Ms Constable စံးဝဲဒၣ် ထံချၢကီၢ်ချၢတၢ်အီၣ်လၢအပှ့ၤဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ကဘျံးကဘျၣ်သ့ ခီဖျိလၢ တၢ်ကျးလီၤကဘျံးကဘျၣ်ဖဲအလိၤ လၢတဲဝဲဒ်သိးတၢ်တ့ထုးထီၣ်အီၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်နကအိၣ်ဒီးတၢ်အီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး ခၠဲရံးသၣ် မ့တမ့ၣ် သိညၣ် မ့တမ့ၢ် သဒီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအတဲဝဲဒၣ်အီစထြ့လယါကီၢ်အတၢ် နာ်သက့ တၢ်နီၣ်နီၣ်တခီန့ၣ် အတမ့ၢ်ဘၣ်. စဲးဖီကဟၣ် တၢ်မၤစၢၤမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် ပှၤလီအီၣ်ဝ့ၤအီၣ်တၢ်ဖဲတၢ်အီၣ်တၢ်အီအပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ကီဒိၣ်မးလၢတၢ်ကဟံးအီၤအရ့န့ၣ်လီၤ.”
ANSTO လၢအမ့ၢ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိ နညူချံယၢၢ်စဲအ့ၣ်ဒီးစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ကရၢကရိအံၤ လဲၤစိာ်ဝဲဒၣ် အစဲးဖီကဟၣ်အံၤ သကုၤဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်, မၤသကိးဃုာ်တၢ်ဒီး ပှၤစဲအ့ၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် လၢတၢ်သူၣ်ထီၣ် တၢ်ပာ်ကီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအလီၢ် လီၤဘီလီၤမုၢ်တခါ ဒ်သိးလၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဒီသဒၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီ အတၢ်တိၤကျဲၤသီတခါအသိးန့ၣ်လီၤ. စဲအ့ၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအခိၣ် Patricia Gadd ရှဲပၠးဝဲဒ်အံၤ.
“တၢ်အီၣ်ပီးလီလၢအအိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤခဲလၢာ်အံၤန့ၣ် ပတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် အဂ့ၢ်အကျိၤတၢ်ပာ်ကီၤအလီၢ်တခါန့ၣ်လီၤ. ဒီးအခဲအံၤန့ၣ် အတမ့ၢ်ထဲအီစထြ့လယါကီၢ်ဘၣ်, မုၢ်ထီၣ်ကလံၤထံး ထံကီၢ်အဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီး ပၣ်ဃုာ်မၤသကိးတၢ်ဒီးပှၤ. အဃိန့ၣ် ပသူၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် တၢ်ပာ်ကီၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအလီၢ် ဃုာ်ဒီးနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအဒိလၢအကျၢၤဒီး တၢ်အီၣ်ပီးလီ အကလုာ်လၢအလီၤဆီလိာ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
လၢ Dr Mazumder တၢ်လူၤကွၢ်ဃိထံ တၢ်အီၣ်အဂံၢ်ထံးအထူအထံးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်တိၤကျဲတခါလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဆူၣ် လၢအယံၤဝဲဒၣ်အနံၣ်တဆံတခါ ဒီးအဝဲမုၢ်လၢ်ပာ်ဝဲဒၣ် တယံၤလၢၤဘၣ်န့ၣ် စဲးဖီကဟၣ်အသီအံၤ ကဒုးသ့ၣ်ညါဝဲပှၤကိးဂၤဒဲးလၢတၢ်အီၣ်ဂံၢ်ထံးအထူအထံးအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
“မုၢ်ကအိၣ်တနံၤ ပှၤပှ့ၤအီၣ်တၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကသူဝဲဒၣ်အဝဲသ့ၣ် စမၣ်လီတဲစိစိာ်စုဒီး ဖးကွၢ်ဝဲဒၣ် ဘါခိး လံာ်ဖျၢၣ် ဒီး ကထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ဂာ်သဟီၣ် တၢ်ပာ်ဖှိၣ်ဃုာ်သးလၢအဘၣ်ထွဲလိာ်သးဒီးန့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မၤလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအဝဲသ့ၣ်ကပှ့ၤအီၤအံၤ မ့ၢ်အဂံၢ်ထံး နီၣ်နီၣ်ဟဲန့ၢ်ဖဲလဲၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
