တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
ကရူၢ်အံၤ အိၣ်လီၤတဲာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲထံကီၢ်အံၤမုၢ်ထီၣ်ကလံၤစိၤ al-Roj တၢ်လီၢ် လၢအမ့ၢ်ဟီၣ်ကဝီၤအိၣ်တ့ၢ်စှၤကိးခါအကျါ တခါ လၢ Kurdish တီခိၣ်ရိၤမဲ Syrian Democratic Forces အသုးသ့ၣ်တဖၣ် ပၢအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဒဲကဝီၤ ပှၤပၢဆှၢတၢ်အခိၣ် Hakmiyeh Ibrahim စံးဝဲဒၣ် ကရူၢ်အံၤ ဟးထီၣ်ဝဲဖဲတနၤဃီန့ၣ်လီၤ.
“ပဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိ ၁၁ဒူၣ် — လၢအမ့ၢ်အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိ ၃၄ဂၤ ဆူအဝဲသ့ၣ်အဟံၣ်ဖိဃီဖိသ့ၣ်တဖၣ်စုပူၤန့ၣ်လီၤ. ပတဲအီၤသ့လၢ တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဆှၢဖျိးကွံာ်တၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလၢပမၤအီၤဖဲ ၂ဝ၂၆နံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
နာ်သက့ မ့ၢ်လၢတၢ်ဆဲးကျိးတၢ်နၢ်ပၢၢ်ကမၣ်လိာ်သးဒီး Damascus အဃိ ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်မၢဆူၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢအဘၣ်က့ၤကဒါန့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးကျၢၤမုဆှု လၢအတမၤစၢၤ ကရူၢ်အံၤ အတၢ်ဟဲက့ၤကဒါက့ၤ ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ် ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ် Anthony Albanese အတၢ်ကတိၤသကိးတၢ်ဒီး ABC News Breakfast န့ၣ်လီၤ.
“မ့မ့ၢ်ယမိဒုအကတဲဝဲဒၣ်, နတ့လီၤနလီၢ်မံဖဲန့ၣ်ဒီး နကဘၣ်မံၤနီၤဖဲန့ၣ်. ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အလဲၤဆူထံချၢကီၢ်ချၢဒီးဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဒၣ် Islamic State, ဒီး လဲၤဝဲဒၣ်လၢအမ့ၢ် အကလဲၤဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ပှၤကညီလၢအအဲၣ်ဒိး မူးစလ့းတၢ်စိကမိၤန့ၣ်လီၤ. REPORTER: လၢဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်တဂ့ၤဘၣ်တခါ, လၢအဘၣ်အိၣ်ကတာ်ထီဖဲန့ၣ်, တမ့ၢ်ဧါ?" ALBANESE: မ့ၢ်စဲဃဲၤ, နာ်သက့ ပအိၣ်ဒိးတၢ်ထံၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤ လၢပတဟ့ၣ်လီၤအဝဲသ့ၣ်တၢ်မၤစၢၤဘၣ်, မ့တမ့ၢ် မ့တမ့ၢ်ပတဒုးဟဲက့ၤအဝဲသ့ၣ်ဆူဟံၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢစၢဖှိၣ်န့ၢ်နာ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အတကြၢး ခါလီၤအဒါက့ၤအခီၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အဟံၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤဘၣ်- ဒ်သိးလၢ Liberal ကရၢခိၣ် Angus Taylor တဲဝဲဒၣ်အီၤရှဲရှဲအသိးန့ၣ်လီၤ. အဝဲပာ်ဖျါထီၣ်အတၢ်ထံၣ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ တချုးလၢ အဝဲဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤ အပၣ်တံၣ်ပှၤကူၣ်လိာ်တၢ်ကရၢအသီ ဖဲမုၢ်ခံနံၤ မုၢ်ဆါခီအခါန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ပာ်တ့ၢ် တၢ်အိၣ်သးဘံဘူစၢၤသၢဖဲထံချၢကီၢ်ချၢဒ်အံၤန့ၣ် လ့ၤတက့ၤတၢ်တူၢ်လိာ်အီၤတသ့ဘၣ်.”
ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤဂ့ၢ်ဝီကိတိာ် Jonno Duniam ဃ့ထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်ကျိၤကျဲလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအါန့ၢ်တၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“လၢကတြီတၢ်ဟဲက့ၤနုာ်လီၤအံၤအဂီၢ်ဒီး သုတဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဖဲပှၤကရၢကရိအံၤအပူၤဘၣ်အဂီၢ် တၢ်လၢပမၤအီၤသ့ကိးမံၤဒဲးန့ၣ် ပကဘၣ်ကျဲးစၢးမၤအီၤန့ၣ်လီၤ.”
ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ် Anthony Albanese တခီစံးဒ်အံၤ,
“ဘၣ်ဃးဒီးထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဂ့ၢ်ဝီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပမၤအီၤကြၢးဝဲဘၣ်ဝဲဒ်သိးဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
Michael Zekulin မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဒီထါ—တၢ်မၤတၢ်စုဆူၣ်ခီၣ်တကးသနူ သရၣ်သိၣ်လိတၢ်ဖဲ Australian National University ဖၠၣ်စိမိၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်တဒုးပၣ်ဃုာ်အီၤဘၣ်တစိၢ်တလီၢ်တၢ်ကလုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်ဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ. အခီပညီန့ၣ် နပာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်တၢ်လီၤစိၤတခါတသ့ဘၣ်, မ့ၢ်တုၤလီၤဖဲတၢ်အိၣ်သးတၢ်ဆၢကတီၢ်ဘၣ်တတီၤတီၤန့ၣ် နကဘၣ်မၤဝဲဒၣ်တၢ်ဆၢတဲာ်, လၢအမ့ၢ် ကတြီအဝဲသ့ၣ်, တပျဲအဝဲသ့ၣ်ဟဲက့ၤနုာ်လီၤဘၣ်ဧါ မ့တမ့ၢ် အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်အီၤဧါန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲ၂ဝ၁၉နံၣ်အခါန့ၣ် ကရၢစၢဖှိၣ် ဆှၢနုာ်က့ၤ အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိ အိၣ်တဘျုးဂၤလံ လၢအပၣ်ဃုာ် ဖိၣ်ဃဲဖိဃိးဂၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ၂ဝ၂၂နံၣ် အခါစ့ၢ်ကီး Albanese ပဒိၣ်အံၤ မၤစၢၤ ဆှၢနုာ်က့ၤဝဲ ပိာ်မုၣ်လွံၢ်ဂၤဒီး ဖိသၣ် ၁၃ဂၤ ဒီး မ့မ့ၢ်ဖဲအပူၤကွံာ် ၂ဝ၂၅နံၣ် န့ၣ် ပိာ်မုၣ်ခံဂၤဒီး ဖိသၣ်လွံၢ်ဂၤ ဟဲက့ၤကဒါဆူဟံၣ် လၢအတအိၣ်ဒီး ပဒိၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤ ၃၄ ဂၤလၢ အဂုာ်ကျဲးစၢးဟဲက့ၤကဒါဆူအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤခဲကနံၣ်အံၤသ့ၣ်တဖၣ် အဝဲသ့ၣ်အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိ အလံာ်ဟးကီၢ် (passport) သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲရဲၣ်ကျဲၤမၤန့ၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
စံၣ်ညီၣ်ကွီၣ်ခိၣ်ကျၢၢ် Michelle Rowland စံးဝဲဒၣ် တၢ်လၢအဒုးကဲထီၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ပဒိၣ်ဟံးအီၤအရ့ သညူးသပှၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ပလီၢ် တၢ်တဲပလီၢ်အဝဲသ့ၣ်လံနာ်သက့န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ဃုထၢလၢကလဲၤဝဲဒၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤအံၤန့ၣ်လီၤ.”
ကရူၢ်အံၤ အတၢ်ဟးထီၣ်န့ၣ် တၢ်နာ်လၢ အဘၣ်နဲၣ်ကျဲဆှၢအီၤလၢ လဲးပနံးပှၤတဝၢ ပှၤလၢအမံၤဒိၣ်သၣ်ဒိၣ်, Jamal Rifi န့ၣ်လီၤ.
ဖဲအပူၤကွံာ်တၢ်ဃုထၢန့ၣ်, ဒ်သိးတၢ်ကဃုထၢထီၣ်ကဒါက့ၤ Tony Burke လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤဂ့ၢ်ဝီကိတိာ်အဂီၢ် အဝဲတီခိၣ်ရိၤမဲဝဲတၢ်ဂဲၤလိာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအဘူးလိာ်သးဒီး လ့ၢ်ဘရၢၢ် ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်လီၢ်လံၤ Scott Morrison န့ၣ်လီၤ.
Michael Zekulin စံးဝဲဒၣ် တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢပဒိၣ်အဂီၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်နီၣ်ကီၢ်န့ၣ် နဟဲက့ၤကိးကဒါပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီး ဟ့ၣ်လီၤအဝဲသ့ၣ်တၢ်မၤစၢၤန့ၣ်, တၢ်မၤပျံၤမၤဖုးသ့ၣ်တဖၣ် ကစၢ်လီၤကွံာ်အဂီၢ် နမၤအီၤသ့တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်အါဝဲန့ၣ်လီၤ.”
မ့မ့ၢ်ပှၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်ဒံးဖဲဆံရံယါအပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဆဲးအိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ.
ပှၤအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်ဒီး Yusuf Zahab န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ၂ဝ၁၅နံၣ်န့ၣ် အဟံၣ်ဖိဃီဖိက့ၤစိာ်အီၤဆူဆံရံယါကီၢ် ဒီးဖဲ တၢ်ဆှၢအဝဲသ့ၣ်ဆူ Kurdish ပၢ ပှၤဒိၣ်နီၣ်ဒိၣ်တုာ် ဃိးပူၤဝံၤအလီၢ်ခံ အဝဲသ့ၣ်လီၤဖးကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တုၤလၢ ၂ဝ၂၄နံၣ် SBS Dateline မၤဝဲ တၢ်လူၤပိာ်ထွဲက့ၤအဝဲဂ့ၢ်တစုဒ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အဝဲန့ၣ်သံလံန့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်အခါ ပှၤအီစထြ့လယါတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢပ့ၣ်ဆှါတၢ်ကရၢကရိ—ASIO အခိၣ် Mike Burgess ထုးထီၣ်ဝဲလံာ်တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါတဘ့ၣ်လၢ SBS အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါအံၤစံးဝဲဒၣ်,
“ပှၤအိၣ်ကတာ်ထီဖဲဆံရံယါအပူၤခဲလၢာ် အတမ့ၢ်တၢ်မၤပျံၤမၤပျံၤတၢ်လၢ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ်အဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ် အိၣ်ဖျါဝဲဒၣ်ရှဲရှဲဖိန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဘူၣ်တၢ်တီၢ်တဂ့ၤဘၣ်တခါ. တနီၤနီၤဒုအကကဲဝဲတၢ်မၤပျံၤမၤဖုး အဃိန့ၣ် ဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ပကဘၣ် ပလီၢ်ပသးန့ၣ်လီၤ.”
Yusuf န့ၣ် ခဲကနံၣ်အံၤ တၢ်ဃုက့ၤအီၤတဘၣ်လၢၤဘၣ်.
ဒ်သိးလၢပှၤအိၣ်ဘူးအိၣ်တံၢ်ဒီး ပှၤသုးကျဲၤတၢ်လၢ တၢ်ဆှၢက့ၤကဒါဆူဟံၣ် အတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် တဲဝဲအသိးန့ၣ် SBS တၢ်ကစီၣ် နၢ်ပၢၢ်ဝဲလၢ ဒ်သိးပှၤကရူၢ်အံၤ ကဟးထီၣ်ဘၣ်ခဲကနံၣ်အံၤအဂီၢ် တၢ်မၤအါထီၣ်ဝဲ တၢ်မၤချ့ထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပတီၢ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲသ့ၣ်အကျါခံဂၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပိာ်ခွါဖိ လၢအသးနံၣ်ဘူးကပှဲၤထီၣ် ၁၂နံၣ်, ဒီး တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် တယံၤလၢၤဘၣ်အတီၢ်ပူၤ တၢ်ကဆှၢအဝဲသ့ၣ်ဆူပှၤနီၣ်ဒိၣ်တုာ်ဃိးသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ, လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး Yusuf Zahab န့ၣ်လီၤ.
လၢပှၤအဲၣ်ဒိးဟဲက့ၤစိာ်နုာ်ကဒါက့ၤအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ အအိၣ်ဘံအဘူအသးနးမးတခါန့ၣ်လီၤ.
