ဟံၣ်ဃီတၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်ဆဲးအိၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်အသိး, တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တမံၤ လၢပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်ဟံၣ်ပူၤဒီး ကဲထီၣ်ပှၤဟံၣ်တအိၣ်ဃီတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး (DFSV) အဃိန့ၣ်လီၤ. လၢကမၤစၢၤ ပှၤဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးသးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် ပဒိၣ်စံးဝဲဒၣ် အကဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့ ဒီလၣ် ၃ဝ၈ ကကွဲၢ် ဒ်အမ့ၢ်တၢ်ဘှါရှဲဟံၣ်ဃီတၢ်ကီတၢ်ခဲတခါအသိးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤပဲၤထံနီၤဖးတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ တၢ်ကဘၣ်မၤဝံၤမၤတဲာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒ်ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ. ပဒိၣ်အတၢ်ကဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအကဲထီၣ်ဖဲလၢ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါလၢ အကိးဝဲအမံၤ— Second Action Plan ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢ Second Action Plan တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ တၢ်ဆီလီၤအီၤလၢ တၢ်ကမၤပတုာ်ကွံာ် ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး ဟံၣ်ပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး—DFSV အဂီၢ်, ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်မၤသနၢၣ်အံၤ အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်ဖဲ တၢ်ဆီၣ်သနံး ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ် အဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
“တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအအိၣ်ဖျါရှဲရှဲတခါ လၢအီစထြ့လယါပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လိၣ်ဘၣ်ဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်မူဒါဒီး မၤအါထီၣ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢအဘၣ်ဃးဒီး ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး လၢအဘၣ်ထံးဝဲဒၣ် ပိာ်မုၣ်ဒီး ဖိသၣ် ခွဲးယာ် သကုၤပကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤအံၤန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲတနံၤအံၤ မုၢ်ပျဲၤ—မုၢ်သၢနံၤ ဂီၤခီန့ၣ် ဟံၣ်ဃီဂ့ၢ်ဝီကိတိာ် Clare O'Neil အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲဝ့ၢ်ခိၣ် ခဲးဘၢးရၤ ဒ်သိးလၢအမ့ၢ် တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤ ကျိၣ်စ့ ဒီလၣ် ၁၆.၈ ကကွဲၢ်အဂီၢ် ဒီးအဝဲစံးလၢ ကျိၣ်စ့အံၤ ကသူၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဃီ ၁၉ ဖျၢၣ် လၢပိာ်မုၣ်ဒီး ဖိသၣ် ဃ့ၢ်ပူၤဖျဲးထီၣ်ကွံာ်အသးလၢ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကီတၢ်ခဲအတီၢ်ပူၤ ဒီး တၢ်သုးဆီတလဲသးအတီၢ်ပူၤ တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအဂီၢ်န့ၣ် ပၣ်ဃုာ်လံဖဲ တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့ ဒီလၣ် ၃ဝ၈ ကကွဲၢ်အပူၤ ဒီးဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်ပာ်လၢ ကသူၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဃီ ၄၄၈ ဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ပှၤအီစထြ့လယါ ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်တဲဘၣ်ပှၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ အဝဲသ့ၣ်တဟးထီၣ်ကွံာ်ဖဲတၢ်ရ့လိာ်လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအပူၤဘၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဟံၣ်ဃီဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤလၢ အဝဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်အီၤသ့န့ၣ် တအိၣ်ဘၣ်, ဒီး ထံကီၢ်ဒ်သိးအီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ တၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ် အတကြၢးကဲထီၣ်အသးဘၣ်.”
Ms O’Neil စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့အံၤ အကမၤစၢၤ ဒီသဒၢဝဲဒၣ် ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ် ၂၂,ဝဝဝ ဂၤ, ကျိၣ်စ့အမျးကယၤ ၃ဝ န့ၣ် တၢ်ကသူအီၤလၢ ဟံၣ်ဒွဲလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ပာ်လံအီၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒီးဖဲနွံလၢအဟဲသ့ၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် ကဟ့ၣ်လီၤဘၣ်ဝဲ တၢ်မၤစၢၤန့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်အမျးကယၤ ၇ဝ န့ၣ် တၢ်ကသူအီၤဖဲဟံၣ်ဃီလၢတၢ်သူၣ်ထီၣ်ပာ်လံအီၤ နာ်သက့ တဝံၤတတဲာ်ဒ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဂ့ၢ်ဝီတၢ်မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ ကိတိာ် Tanya Plibersek စံးဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ကဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် တၢ်ဃုထၢ လၢပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ ကဟးထီၣ်ကွံာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲလၢပထံၣ်ဘၣ် ပှၤတူၢ်ဘၣ်ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး နးနးကလဲးတဂၤအခါန့ၣ်, တၢ်သံကွၢ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် သံကွၢ်အီၤတလီၢ်လီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ဘၣ်မနုၤအဃိလၢအဝဲပိာ်မုၣ်အံၤ တဟးထီၣ်ကွံာ်ဘၣ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၣ်နီၣ်တခီ တၢ်လၢပကဘၣ်သံကွၢ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, အကဘၣ်လဲၤအိၣ်ဖဲလဲၣ်. တၢ်မၤစၢၤမနုၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်လဲၣ်. ပသ့ၣ်ညါဘၣ် မိၢ်အိၣ်အါမးလၢအတူၢ်ဘၣ်ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး နာ်သက့ တဟးထီၣ်ကွံာ်ဖဲအဟံၣ်ပူၤဘၣ် ခီဖျိလၢ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် တအဲၣ်ဒိးလၢအဖိကဘၣ်ကဲထီၣ်ပှၤဟံၣ်တအိၣ်ဃီတအိၣ်ဘၣ်. ဒီးအဝဲသ့ၣ် တအဲၣ်ဒိးမံဖဲသိၣ်လ့ၣ်အပူၤဘၣ်.”
ဖဲလါအီကူာ် ၇ သီအနံၤန့ၣ်, Ms Plibersek လဲၤထီၣ်ဝဲဒၣ်ကီၢ်စဲၣ်ဒီးကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢ ကိတိာ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် လၢအဘၣ်ဃးဒီး ပိာ်မုၣ်တၢ်ပူၤဖျဲးအဂ့ၢ်, ဒီးပှၤလဲၤထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါန့ၣ်ပၣ်ဃုာ်ဒီး ကီၢ်စၢဖှိၣ် ပိာ်မုၣ်ဂ့ၢ်ဝီ ကိတိာ် Katy Gallagher န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤ တၢၣ်ပီၣ်သကိးဝဲဒၣ် သံးဒီး မုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဘၣ်ဘျး ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, လၢအပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအသီ လၢတၢ်ဆီတလဲ ပိာ်ခွါသ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်သကဲးပဝးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တချုးတၢ်ဖှိၣ်အံၤစးထီၣ်ဒ်ဘၣ်န့ၣ် ကြံစ် ပၣ်တံၣ် အခိၣ် Larissa Waters ဃ့ထီၣ်ဝဲလၢ တၢ်ကပာ်လီၤဟံၣ်ဃီတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဖဲတၢ်တၢၣ်ပီၣ်သကိးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤစရီအပူၤ ဒီးစံးဝဲဒၣ်, လၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် လိၣ်ဘၣ်အါထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကဘၣ်ဘျၢနုာ်လီၤကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ် ကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ် ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ် လၢအဃုတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖုၣ်ကိးအဂီၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ် တဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲဘၣ်အိၣ်ဘူးထီၣ်လၢ ၁၂,ဝဝဝ ဂၤန့ၣ်လီၤ.
“အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဘၣ်က့ၤကဒါဆူ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအီၤ ဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ ခီဖျိလၢ အဝဲသ့ၣ်ကမံအဂီၢ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတအိၣ်နီတတီၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ပမၣ်ဝဲပဒိၣ် လၢအတၢ်မၤကဲထီၣ်ဆိသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ်ပှၤလၢ အဃုစ့လၢ ညူချံယၢ ကဘီယူၤထံအဂီၢ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်, မ့ၢ်ပှၤလၢ အဃုစ့လၢ ကသူၣ်ထီၣ်န့ၢ် ကီၢ်အမဲရကၤသုးကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဟံၣ်န့ၢ်ဝဲဒၣ်, သနာ်က့ မ့မ့ၢ်တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်ဃီလၢ ပိာ်မုၣ်လၢအဃ့ၢ်ထီၣ်ကွံာ်ဖဲတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအပူၤအဂီၢ်န့ၣ် ဟးဃုဝဲကျိၣ်စ့တန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ကိတိာ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤ ဘၣ်တၢ်မၤအီၤလၢ တၢ်ကတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲဒၣ် Second Action Plan အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လၢအမ့ၢ် တၢ်ပာ်လီၤအီၤဒ်သိး တၢ်ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဒၣ် ပဒိၣ် အတၢ်ပညိၣ်ဖီတၢၣ် လၢကမၤကတၢၢ်ကွံာ်ဝဲ ဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိး အစၢၤသွဲၣ်တစိၤန့ၣ်လီၤ.
ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ, ဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး မုၢ်ခွါတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးဂ့ၢ်ဝီဒီကလုာ်အခိၣ် Micaela Cronin စံးဝဲဒၣ်, တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ပာ်လီၤဝဲတၢ်ပညိၣ်ဖဲ တၢ်ဒီသဒၢ, တၢ်နုာ်လီၤကျဲၤဃူတၢ်လၢအဆိအချ့, တၢ်ခီဆၢ, မၤဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးက့ၤဒီး တၢ်ယါဘျါက့ၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲတၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးစးထီၣ်အခါန့ၣ် ပဒိၣ်ပာ်လီၤဝဲ တၢ်လၢ တၢ်ကဘၣ်မၤဆိအီၤ အဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲတဘျုးခါန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အကျါတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ပာ်ပနီၣ် ပှၤလၢအဘၣ်ထံးလၢဟံၣ်ဖိဃီဖိဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးဒီး မုၣ်ခွါတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးလိၤလိၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒီး အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲနီၣ်ဂံၢ်တၢ လၢတၢ်ကဘၣ်မၤဆိစၢၤဆိအီၤ, ဒီး မၤလီၤတံၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤဖျဲးဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အလီၢ်ခံန့ၣ် တၢ်လၢပလိၣ်ဘၣ်မၤအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဖိသၣ်ဒီးသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အနီၣ်ကစၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အဂီၢ်, မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်လၢပကဘၣ်ပာ်ပနီၣ်အီၤတခါ ဒီး တုၤမုၢ်မဆါတနံၤညါအံၤန့ၣ် ပမၤအီၤတတုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးဒံးဘၣ်.”
အဝဲစံးဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃးဒီး မုၣ်ခွါတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လၢ အအိၣ်ဒီး တၢ်တာ်တၢ် တၢ်ကီတၢ်ခဲ သပှၢ်ကတၢၢ်တခါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲဒီကလုာ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ် တၢ်အဝဲအံၤ မ့ၢ်ဝဲဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အကျါတခါလၢ ပတထံၣ်ဘၣ်တၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဒံးဘၣ်. နီၣ်နီၣ်တခီ ပထံၣ်လၢအဟဲနးဒိၣ်ထီၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ ပကဘၣ်မၤကဲထီၣ်ဆိအီၤ နီၣ်နီၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
No to Violence တၢ်ကရၢကရိန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ကရၢကရိတခါ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်လီၤသးလၢ ကမၤကတၢၢ်ကွံာ် ပိာ်ခွါအတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး မၤစၢၤဝဲဒၣ်ပှၤနီၣ်တဂၤစုာ်စုာ်ဒီး တၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကရၢအံၤ အခိၣ် Phillip Ripper စံးဝဲဒၣ်လၢ အဝဲဆီၣ်ထွဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပတီၢ် တၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်အံၤနာ်သက့ သးလီၤပလိာ်ဃုာ်ဝဲဒီး တၢ်လိၣ်မၤအါထီၣ် ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤလၢ တၢ်ဒုးထီဒါ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအံၤန့ၣ်လီၤ.
“ပဃ့ထီၣ်လၢ ပဒိၣ်လၢအအိၣ်သကုၤအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ ကဘျၢနုာ်လီၤအါထီၣ်ကျိၣ်စ့ တဘျီဃီလိၤလိၤ ဆူတၢ်မၤကတၢၢ်ကွံာ် ပိာ်ခွါ တၢ်သူ ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအဂီၢ်, အိၣ်ဒီးတၢ်ဘျးစဲဒီး ပိာ်ခွါလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢအကသူ ဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးသ့ၣ်တဖၣ် ဒီး ပာ်လီၤတၢ်မၤတံာ်တာ် အကျိၤအကျဲလၢ တၢ်သူဟံၣ်ဖိဃီဖိတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢပိာ်ခွါသးစၢ်ဒီး ဖိသၣ်ပိာ်ခွါ လၢအအိၣ်ဖဲတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်. ဖိသၣ်လၢအကဒိၣ်ထီၣ်ဒီး ကဲထီၣ် စၢၤသွဲၣ်ဆူညါတစိၤ တၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးဟံၣ်ဖိဃီဖိန့ၣ်, ပမၤပတုာ်အီၤကန့ၢ်အဂီၢ်, တၢ်လၢပကဘၣ်မၤအါထီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ. ဒီးလၢကသူၣ်ထီၣ်တၢ်ပူၤဖျဲးအံၤအဂီၢ်န့ၣ် ပကဘၣ်ဘျၢနုာ်လီၤအါထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်မၤစၢၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တချုးဖဲတၢ်စးထီၣ်မၤ ကိတိာ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အံၤဒ်ဘၣ်န့ၣ်, တၢ်ကရၢကရိ ၁၄ဖု ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးဒီး ထုးထီၣ်သကိးဝဲဒၣ် လံာ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤတဘ့ၣ် ဒီးပာ်ဒ့ၣ်ပာ်ကမၣ်ဝဲပဒိၣ်လၢအမ့ၢ် ပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်အိၣ်သးလၢ တၢ်အိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ကျၢၤတန့ၢ်ဘၣ်အဂီၢ် ခီဖျိ တဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤဘၣ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
လံာ်ဘိးဘၣ်ရၤလီၤအံၤစံးဝဲဒၣ် ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဖဲအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲအခါန့ၣ် ဃုမၤန့ၢ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတန့ၢ်ဘၣ်.
ကရၢမိၢ်ပှၢ်လၢ အပၣ်ဃုာ်ဆဲးလီၤစုမုၢ်ကျၢၢ်ဖဲ လံာ်ဘိးဘၣ်ရၤအီၤအံၤအပူၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီး ပှၤထူလံၤဖိတၢ်ဂဲၤလိာ်လၢတၢ်ထီဒါဟံၣ်ပူၤဃီပူၤတၢ်မၤဆူၣ်မၤစိးအဂီၢ်—First Nations Advocates Against Family Violence န့ၣ်လီၤ. ကရၢအံၤအပှၤပၢဆှၢတၢ်ခိၣ်ကျၢၢ် Kerry Staines စံးဝဲဒ်အံၤ—.
“တၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤန့ၣ်ပသ့ၣ်ညါအီၤ. ကျိၣ်စ့တၢ်မၤစၢၤလၢအလဲၤဆူ တၢ်မၤစၢၤဝဲၤကျိၤဖးဒိၣ် လၢအမၤစၢၤပပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲနာ်သက့, လၢပကလုာ်ဒူၣ်အဂီၢ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်မၤစၢၤတဘျီဃီလိၤလိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတအိၣ်ဘၣ်, ဒီး ပကလုာ်ဒူၣ်န့ၣ် အအဲၣ်ဒိးဟဲဖဲပအိၣ်လီၤန့ၣ် ပသ့ၣ်ညါအီၤ. အါစုအါဘျီန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်တဲဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဃုထၢအဂ့ၢ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤ နီၤဖးလီၤဆီ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ဃုထၢတအိၣ်ဘၣ်, အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲပှၤတဝၢဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤအဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤ.”
လၢ ‘Our Ways, Strong Ways, Our Voices’—တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လီၤလီၤဆီဆီ အဆိကတၢၢ်တခါ လၢအဘီးရကၠံၤနၢၤဒီး ထီရ့ၣ်စထြ့ၣ်အးလဲးဒၢၤ ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်အဂီၢ် ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ်စ့တိာ်ကျဲၤ အတၢ်မၤစၢၤန့ၣ် အဝဲတူၢ်လိာ်မုာ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ Wakka Wakka/Mandandanji ကလုာ်ပိာ်မုၣ်အံၤ စံးဝဲဒၣ် တၢ်လဲၤကျဲန့ၣ်အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်ဖးယံၤန့ၣ်လီၤ.
“ယဆိကမိၣ်ဒု တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်စးထီၣ်လၢအဂ့ၤဒိၣ်မးတခါ, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်လၢပသ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, နမ့ၢ်တမၤထွဲဝဲဒၣ် ပှၤတဝၢ အတၢ်လိၣ်ဘၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်န့ၣ်, နတဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
အီစထြ့လယါတၢ်အိၣ်ခိးကွၢ်ပှၤမၤသံပိာ်မုၣ်ကရၢ- Australian Femicide Watch စံးဝဲဒၣ် ဖဲတနံၣ်အံၤအတီၢ်ပူၤ တုၤလီၤအခဲအံၤန့ၣ် ပိာ်မုၣ်လၢအဘၣ်တၢ်မၤသံအီၤ အိၣ်ဝဲ ၄၅ဂၤဒီး ဖိသၣ်လၢတၢ်မၤသံအီၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲ ၁၉ဂၤန့ၣ်လီၤ.
