ဒ်သိးလၢ တၢ်ဃိထံသ့ၣ်ညါဝဲၤကျိၤ Cotality အတၢ်ပာ်ဖျါနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအပူၤစံးဝဲဒၣ်အသိးန့ၣ် တၢ်ပှ့ၤဟံၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ် ဝ့ၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်ခံဖျၢၣ် အတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် စှၤလီၤဝဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်ဆိးဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤဖဲ ဆ့ၣ်ဒနံၤဝ့ၢ်န့ၣ် စှၤလီၤဝဲဒၣ် ဝ.၉ မျးကယၤဒီး ဖဲမဲလ်ဘၢဝ့ၢ်န့ၣ် စှၤလီၤဝဲ ဝ.၈ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲဝ့ၢ်ခိၣ်တၢ်ပၢ ACT စ့ၢ်ကီး ဟံၣ်ပှ့ၤစှၤလီၤ, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဝ.၂မျးကယၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢ ကီၢ်စဲၣ်ဒီးကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢ ဝ့ၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟံၣ်အပှ့ၤဟဲဒိၣ်ထီၣ်အကတီၢ်အံၤ, တၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်အံၤ စၢ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒ်အပူၤကွံာ်တၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
အီစထြ့လါကီၢ် ဝ့ၢ်အဒိၣ်ကတၢၢ်ခံဖျၢၣ် တီခိၣ်ရိၤမဲဝဲ တၢ်အိၣ်ဆိးဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤလီၤစှၤအခါ, လါမ့ၤအဂီၢ် Cotality ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါစရီ ဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤန့ၣ် အိၣ်ထၢၣ်ဂၢၢ်အသးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါခံခါလၢၤအံၤ အပှ့ၤလီၤ တတုၤအမျးကယၤ ပှဲၤပှဲၤဘၣ်: လၢအမ့ၢ် ဆ့ၣ်ဒနံၤ တၢ်အိၣ်ဆိးဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤန့ၣ် လီၤဝဲဒၣ် ဝ.၉ မျးကယၤဒီး ဖဲမဲလ်ဘၢဝ့ၢ်န့ၣ် စှၤလီၤဝဲ ဝ.၈ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လုၢ်အပှ့ၤလီၤအံၤ လီၤဖုၣ်ဒိၣ်န့ၢ်ဒ် အပူၤကွံာ်တနံၣ်လါနိးဝ့ဘၢၣ်အပူၤ အဝဲသ့ၣ်ဟံၣ်အပှ့ၤဒိၣ်ကတၢၢ် တၢ်လဲၤဝးတရံးသးအဆၢကတီၢ် ၂ တုၤ ၃ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲဝ့ၢ်ခိၣ်တၢ်ပၢ ACT အပူၤစ့ၢ်ကီး ဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် လီၤဝဲဒၣ်တုၤလၢ ဝ.၂ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
Cotality စံးဝဲဒၣ် မ့မ့ၢ်ဖဲဝ့ၢ်ခိၣ်လၢအအိၣ်တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် ဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် ဆဲးဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်, နာ်သက့ အတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်ထီထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လီၤသထြုးဝဲဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲဖၢၣ်သ်ဒီး ဒါဝ့န့ၣ် ကိးလါဒဲး ဟံၣ်အပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ် ၁.၅မျးကယၤ, ဖဲဘြံၣ်စဘဲဒီး ဟိဘးန့ၣ် ကိးလါဒဲး ဟံၣ်အပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ် ဝ.၉ မျးကယၤ ဒီး ဖဲ အဲးဒလ့းန့ၣ် ကိးလါဒဲး ဟံၣ်အပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အိၣ်တုၤဝဲဒၣ် ဝ.၅မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
ကရၢပာ်ဖှိၣ် ကျိၣ်စ့ဂ့ၢ်ဝီ အပှၤကတိၤတၢ်ပၢ, Tim Wilson စံးဝဲဒၣ်, တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခါဆူညါအဂီၢ် တၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ဂ့ၢ်လၢ ဟံၣ်ဃီသ့ၣ်တဖၣ်အပှ့ၤလီၤအံၤ မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ထိၣ်ကွၢ်စီၤကွၢ်အတၢ်တူၢ်ဘၣ်တခါ လၢအမ့ၢ်ခီဖျိ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးတအိၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်ခါဆူညါအတၢ်အိၣ်သးဘၣ်, ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးတအိၣ်ဒီး အဝဲသ့ၣ် ခါဆူညါတၢ်အိၣ်သးဘၣ် အဆၢကတီၢ်န့ၣ် ယတတူၢ်လိာ်အီၤနီတဘျီဘၣ်.”
Tim Lawless လၢ Cotality စံးဝဲဒၣ် ကီၢ်စၢဖှိၣ်စ့တိာ်ပာ်အံၤ မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်နီၣ်ကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါ တၢ်ဂ့ၢ်တမံၤန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲပထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်စရီအပူၤန့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်အါမးလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်အဆၢဘံၣ်တာ်အံၤ, နက့ၤကွၢ်ကဒါက့ၤအလီၢ်ခံသ့ဝဲဒၣ်တုၤလၢအပူၤကွံာ်တနံၣ် နံၣ်ကတၢၢ်, အခါဖဲလၢ ဟံၣ်ဃီအပှ့ၤလၢ တၢ်ပှ့ၤအီၤန့ၢ်အပတီၢ် တၢ်တာ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဆီၣ်သနံး တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤအတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်စးထီၣ်မၤကဘဲးလီၤဝဲဒၣ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအဖၠါအံၤ, နာ်သက့ စးထီၣ်လၢန့ၣ်လံၤလံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ခီၣ်တဃာ်အပှ့ၤထီၣ် ၇၅ မး, ခီဖျိလၢတၢ်ကဲထီၣ်သးဖဲမုၢ်ထီၣ်ခၢၣ်ဒီးသိဒွဲၣ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒိၣ်ထီၣ်အဃိ ပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ထီၣ်ဒီး တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသး ဒီး အခဲအံၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ် လံတၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ ကီၢ်စၢဖှိၣ်စ့တိာ်ပာ် ဒီး ပဆိကမိၣ်န့ၣ် အတထုးန့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဘျၢနုာ်လီၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အသးဘၣ်, အဃိ တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒီဒူၣ် နာ်သက့ ယဆိကမိၣ် အဂံၢ်ခီၣ်ထံးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ စးထီၣ်အသးဖဲအပူၤကွံာ်တနံၣ် နံၣ်ကတၢၢ်ဒီး ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်န့ၢ်ဝဲတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါအသဟီၣ်တနီၤန့ၣ်လီၤ.”
ဟံၣ်ဃီအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်ဟီပာ်အိၣ်လၢ အကလီၤဝဲဒၣ်တုၤလၢအမျးကယၤ ၁ဝ နာ်သက့ ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပှၤပၢၤစ့ Jim Chalmers စံးဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဃီအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဖျါလၢ အဆဲးဒိၣ်ထီၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ထံၣ်လၢ ဟံၣ်ဃီအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါလၢ တၢ်ဟီဆိပာ်စၢၤအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်လီၤဆီလိာ်အသးတဘျုးခါ, ဖဲတၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤစ့တိာ်ပာ်အနၤ ပဟ့ၣ်လီၤ ဟံၣ်ဃီအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဟံၣ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် ကဆဲးဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်ကွ့ၢ်ကွ့ၢ် နာ်သက့ အကကဘဲးန့ၢ်ဒ်လၢညါ ခံမျးကယၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်အဝဲန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဃီတၢ်ထိၣ်ဃူအပှ့ၤဖဲအကြၢး ဒီလၣ် ၁၉,ဝဝဝ ဒီး တၢ်အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့ဂ့ၢ်ဝီဝဲၤကျိၤအတၢ်မုၢ်လၢ်ပာ်သ့ၣ်တဖၣ် နာ်သက့ တၢ်ကရၢကရိ လီၤဆီလိာ်အသးဒီး နီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွး တၢ်ဟီဆိပာ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်လီၤဆီလိာ်အသးအိၣ်န့ၣ် ယသ့ၣ်ညါအီၤ, ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ကဲထီၣ်ဒီး ဟံၣ်ဃီတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါအဂ့ၢ်န့ၣ် စ့တိာ်ပာ် န့ၣ် အတမ့ၢ်ဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်ထဲတခါဧိၤဘၣ်, အပူၤကွံာ်စှၤကိးလါအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ပထံၣ်ဘၣ်လၢ စ့အ့ၣ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ်တဘျုးဘျီ, ခီဖျိလၢ မုၢ်ထီၣ်ခၢၣ်သးတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ ပမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အဂံၢ်လီၤစၢ်ဝဲဒၣ် အဃိ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခဲလၢာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ပထံၣ်ဘၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.”
စ့တိာ်ပာ်အပူၤ တၢ်မၤတၢ်ဆီတလဲဒီး ခိသွဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတမ့ၢ်ထဲတၢ်ဂ့ၢ်တခါလၢ အဒုးလီၤဝဲဒၣ် ဟံၣ်ဃီအလုၢ်အပှ့ၤဘၣ်နာ်သက့, Tim Lawless စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဆါပှ့ၤတၤတၢ် (လ့ၣ်လၣ်တ့ၣ်) တၢ်မၤပျီအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲအပူၤကွံာ်တနွံ နွံကတၢၢ်အခါန့ၣ်, နီၣ်ဂံၢ်အဆိကတၢၢ်လၢအဟဲနုာ်လီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ၅၄မျးကယၤ, လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤပျီအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးလၢ အလီၤဖုၣ်ကတၢၢ်တခါ လၢပထံၣ်ဘၣ်အီၤ စးထီၣ်ဖဲ ၂ဝ၂ဝ နံၣ် ဖဲခိဘံးကဲထီၣ်အခါ, အဃိ ယဆိကမိၣ်န့ၣ် စ့တိာ်ပာ်အံၤ အတၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢအတဂ့ၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲန့ၣ် တၢ်အုၣ်ကီၤ လၢအတမ့ၢ်လိၤလိၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲရှဲရှဲဖိ, ဒီး ပမုၢ်လၢ်ပာ်လၢ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် အကဟဲနုာ်လီၤဝဲဒၣ်ဖဲဆူမဲာ်ညါလါလၢအကဟဲသ့ၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.”
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ Jim Chalmers စံးဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်နီၣ်ကီၢ် အိၣ်တဘျုးခါလၢ အဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး တၢ်မၤပျီအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးန့ၣ်, လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး လီၢ်ခၢၣ်သးစ့တၢး မၤထီၣ်စ့အလုၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ် အတကွီၣ်ဖးလဲၢ် တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်, ဃုာ်ဒီး စ့တိာ်ပာ်အပူၤ သနူတၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဟံၣ်ဃီအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်စးထီၣ်လီၤကွံာ်အခါ, မ့မ့ၢ်တၢ်အိၣ်လဲဟံၣ်န့ၣ် တၢ်မုၢ်လၢ်အိၣ်လၢ အကဆဲးအါထီၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် ဟံၣ်အိၣ်လီၤဟိ အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးန့ၣ် လီၤစှၤဝဲဒၣ် ၁.၅မျးကယၤ, လၢအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဟံၣ်ဒိးလဲသ့ၣ်တဖၣ်အနီၣ်ဂံၢ်န့ၣ်အိၣ်အါထီၣ်ဒီး အကဆဲးအါထီၣ်ဝဲကွ့ၢ်ကွ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
Cotality နီၣ်ဂံၢ်ထၢဖှိၣ်အပူၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲဒၣ်လၢ ဖဲလါမ့ၤအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ဟဲအါထီၣ်ဝဲ ဝ.၆ မျးကယၤ, လၢအမ့ၢ်နီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးလၢအဒ်သိးသိးဒီးလါအ့ဖြ့ၣ်အခါ နာ်သက့ လၢ ၂ဝ၂၆နံၣ် လါအခီၣ်ထံး သၢလါအဂီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢ အလီၤဖုၣ် လီၤစှၤကွံာ်ဝဲဒၣ်တစဲးဖိန့ၣ်လီၤ.
