တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢ အတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်? ဒ်သိးတၢ်သုတလံၣ်အီၣ်လီအီၣ်နၤဘၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်နမၤလီၤတံၢ်အီၤသ့ဒ်လဲၣ်? နမ့ၢ်ကဟ့ၣ်လီၤတိၢ်မၤဘူၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်လၢနနီၣ်ကစၢ်အဂီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်ဖှိၣ်လီၤတၢ်ဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤဖဲလီမုၢ်ပျီ—အီးလဲ အပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်လၢနကဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Key Points
- အီစထြ့လယါပၢပြးတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အတၢ်ဘျၢ လၢပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲအီၤန့ၣ် လီၤဆီလိာ်အသးန့ၣ်လီၤ.
- ဒ်သိးကဟးဆှဲးတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤအဂီၢ်, ဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ် လၢတၢ်ကွၢ်ထံကွၢ်ဆး တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢအံၤ မ့ၢ်အသီနုာ်လီၤမံၤစရီစ့ၢ်ဧါ ဒီး တၢ်သးဒ့ဒီမ့ၢ်အိၣ်တခီ တဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤတိၢ်မၤဘူၣ်တဂ့ၤ.
- ပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်လၢအဆံးမ့ၢ်ဂ့ၤ, လီမုၢ်ပျီ—အီးလဲအပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ဘၣ်မၤထွဲဝဲ တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ် သဲစးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး လံာ်ပျဲသ့ၣ်တဖၣ်, အဃိ လၢနတၢ်အိၣ်သးအဂီၢ် နမၤဘၣ်မၤတၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်န့ၣ် နကြၢးသမံသမိးကွၢ်ထံကွၢ်ဆးအီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
- How can I check if a charity is legitimate?
- Is my donation tax deductible?
- Who regulates fundraising?
- How do I know if a fundraiser is a scam?
- What should I know if I’m raising money for a cause?
- What are the rules for online appeals?
အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢ အသနၢၣ်န့ၣ် အက့ၢ်အဂီၤအိၣ်ဝဲဒၣ်အကလုာ်ကလုာ်, လၢအစးထီၣ်ဖဲလီၢ်ကဝီၤပှၤတဝၢရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပတီၢ် ဒီး တုၤဝဲဒၣ်ဆူ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ တၢ်ဟ့ၣ်မၤစၢၤတၢ် တၢ်ကရၢကရိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢ လၢအဆံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တသွီနုာ်လီၤအမံၤစရီဖဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ပာ်လီၤတၢ်ဘျၢ, Australian Charities and Not-for-profits Commission (ACNC) ကရၢအပူၤခဲလၢာ်ဘၣ်.
တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢအံၤမ့ၢ်အဖိးသဲစးတၢ်ဘျၢဒီးသွီနုာ်လီၤပာ်အမံၤစရီစ့ၢ်ဧါန့ၣ်ယသမံသမိးအီၤကသ့ဒ်လဲၣ်?
တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢအံၤ အသွီနုာ်လီၤပာ်စရီဖဲ ACNC Charity တၢ်သွီနုာ်လီၤမံၤစရီ အပူၤစ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ် နသမံသမိးဘၣ်အီၤသ့ဝဲညီကဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သွီနုာ်လီၤမံၤစရီဖဲ ACNC စရီအပူၤန့ၣ် အခီပညီမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢအံၤ လဲၤခီဖျိဝဲဒၣ် တၢ်သမံသမိးထံ အကံၢ်အစီ လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်မူးမူးနီၣ်နီၣ်, လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်တဟံးန့ၢ်တၢ်အဘျုးအဖှိၣ်ဘၣ်ဒီး မၤထွဲဝဲဒၣ် တၢ်တီခိၣ်ရိၤမဲ ပၢဆှၢတၢ် အတီၤပတီၢ်လၢတၢ်ပာ်လီၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်မူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ Sue Woodward စံးဝဲဒၣ်, တချုးနဟ့ၣ်လီၤတိၢ်မၤဘူၣ်ဒ်ဘၣ်အခါ, တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီကရၢအံၤ မ့ၢ်အသွီနုာ်ပာ်စရီစ့ၢ်ဧါန့ၣ် နကွၢ်ထံကွၢ်ဆးအီၤဖဲ ACNC အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“ခီဖျိလၢအဟ့ၣ်လီၤနၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ ဘၣ်ဃးဒီး မတၤတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ပၢဆှၢတၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢအံၤလဲၣ်, အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်, ကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟဲန့ၢ်ဖဲလဲၣ်ဒီးလဲၤတုၤဆူလဲၣ်.
“ဒီးနနာ်အီၣ်အီၤသ့လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢနီၣ်ကီၢ်တခါ, မ့ၢ်လၢအဝဲအံၤန့ၣ် သွီနုာ်လီၤပာ်အမံၤဖဲစရီပူၤဒီး တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢ လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤပၢဆှၢတၢ်လၢအဂ့ၤတဖု ဘၣ်မၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲဝဲအဃိန့ၣ်လီၤ.”
ယတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤယဃ့ထီၣ်ကဒါက့ၤအီၤဖဲတၢ်ထုးစှၤလီၤခိသွဲအပူၤသ့စ့ၢ်ကီးဧါ?
တိၢ်မၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် နဃ့ထီၣ်အီၤဖဲတၢ်ထုးစှၤလီၤခိသွဲအပူၤသ့ဝဲဒၣ်ထဲလၢ တၢ်ကရၢကရိလၢ ခိသွဲဝဲၤဒၢး—Australian Taxation Office (ATO) ပာ်ပနီၣ်ဃာ်အီၤ လၢအအိၣ်ဒီး Deductible Gift Recipient တၢ်မၤနီၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢတဖုအံၤ မ့ၢ်အအိၣ်ဒီး DGR တၢ်မၤနီၣ်စ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ် နကွၢ်ထံကွၢ်ဆးအီၤဖဲ ABN Lookup အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
နမ့ၢ်ဟ့ၣ်လီၤတိၢ်မၤဘူၣ်ဒီး အိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်လၢ နကဃ့ထီၣ်ကဒါက့ၤအီၤဖဲ ခိသွဲဝဲၤဒၢးအအိၣ်တခီ နကဘၣ် ပာ်ကီၤဃာ်ဝဲ နတိၢ်မၤဘူၣ်အလံာ်ဖှီတဲာ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်န့ၣ်မတၤတဂၤပာ်ဖီၣ်ဂၢၢ်တၢ်ဘျၢလဲၣ်?
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ ကီၢ်စဲၣ်ဒီးကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢကိးဘ့ၣ်ဒဲးန့ၣ်အိၣ်ဒီးအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ တၢ်ဃုတိၢ်မၤဘူၣ်အသဲစးသ့ၣ်တဖၣ် ဒီးပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအပာ်လီၤတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ Woodward စံးဝဲဒၣ်, “ACNC န့ၣ်တမ့ၢ်ပှၤအပာ်လီၤတၢ်ဘျၢ လၢတၢ်ဃုတိၢ်မၤဘူၣ်အဂီၢ်ဘၣ်.”
“အဒိန့ၣ်, တၢ်ကရၢကရိတခါ လၢအဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ် လၢကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်ဖဲတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါအပူၤန့ၣ်, အဝဲသ့ၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဘျၢလီၤတံၢ်လီၤဆဲး လၢအဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲဝဲဒၣ်, ဒီးဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ ကီၢ်စဲၣ်လၢနအိၣ်ဆိးအီၤတဘ့ၣ် အဖီခိၣ်, တၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်လီၤဆီလိာ်အသးအါမးန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အကဘၣ် မၤန့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ် လီၢ်ကဝီၤ ပဒိၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ခွဲး ဒီး သဲစးတၢ်ဘျၢအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး Australian Consumer Law ဒီး Privacy သဲစးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
နမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီဘၣ်ဃး တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢတဖု အတၢ်ဃုတိၢ်မၤဘူၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် နတၢၣ်ဘၣ်အီၤဖဲ နကီၢ်စဲၣ် မ့တမ့ၢ် ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢ ပှၤဘၣ်လီၤတၢ်ဘျၢ အအိၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ဃုသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖုၣ်ကိး လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်သဲစးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအဘၣ်ဃးဒီး နလီၢ်ကဝီၤ ပှၤပာ်လီၤတၢ်ဘျၢန့ၣ်, လဲၤအိၣ်သကိးအီၤဖဲ links လၢလာ်အံၤသ့ဝဲဒၣ်:
- Australian Capital Territory
- New South Wales
- Northern Territory
- Queensland
- South Australia
- Tasmania
- Victoria
- Western Australia
နမ့ၢ်နာ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢ လၢအသွီနုာ်လီၤပာ်အမံၤစရီတဖု ပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤတိၢ်မၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါဘၣ်န့ၣ်, နတီၣ်ဖျါထီၣ်အီၤဖဲ ACNC အအိၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
Woodward စံးဝဲဒၣ်, “နမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးတီၣ်ဖျါထီၣ်အီၤ ဒ်သိးတပာ်ဖျါနမံၤဘၣ်စ့ၢ်ကီးသ့ဝဲဒၣ် ဒီး နတၢ်တီၣ်ဖျါန့ၣ် ပဟံးထီၣ်ဖီၣ်ထီၣ်အီၤ ဒ်သိး တၢ်သညူးသပှၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.”
ပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤ မ့ၢ်အကဲတၢ်လံၣ်တၢ်လီဧါန့ၣ် ယသ့ၣ်ညါအီၤကသ့ဒ်လဲၣ်?
လၢကဟးဆှဲးလီမုၢ်ပျီ—အီးလဲတၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤအဂီၢ်, ကွၢ်ထံကွၢ်ဆးအီၤ လၢအမ့ၢ် နအိၣ်ဖဲလီပှာ်ယဲၤသန့လၢအဖိးသဲစးတၢ်ဘျၢအပူၤစ့ၢ်ဧါဒီး ပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤ မ့ၢ်အဖိးသဲစးတၢ်ဘျၢဒီးသွီနုာ်လီၤပာ်အမံၤစရီစ့ၢ်ဧါန့ၣ်လီၤ.
Peter Hills-Jones စံးဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃးပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤ နမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်သးဒ့ဒီတခီ, တဘၣ်မၤဘူၣ်လီၤစ့တဂ့ၤ.
အဝဲမ့ၢ်ဝဲဒၣ် Public Fundraising Regulatory Association အခိၣ်ဒိၣ်တဂၤ, တၢ်ကရၢကရိအံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီၤကရၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဝဲၤကျိၤလၢ အဃုထၢ မဲာ်သကိးမဲာ် တိၢ်မၤဘူၣ် ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ အကရၢမိၢ်ပှၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.
ဟံးန့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်, အိၣ်ပတုာ်, ဒီး နလဲၤနုာ်လီၤကွၢ်ဃုက့ၤအီၤဖဲလီပှာ်ယဲၤသန့အပူၤသ့ဝဲထီဘိ, ဖဲန့ၣ်အလီၢ်ခံ ခါဆူညါတဘျီအဂီၢ်န့ၣ် နဟ့ၣ်လီၤတိၢ်မၤဘူၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.Peter Hills-Jones
Mr Hills-Jones စံးဝဲဒၣ် ပှၤဃုထၢတၢ်မၤဘူၣ်တၢ်ပနီၣ် လၢအဒုးနဲၣ်ဖျါ တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လီတၢ်ဝ့ၤန့ၣ် အတၢ်ပနီၣ်လၢ တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤသ့န့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် သၢထံၣ်.
- ပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤ တကူကၤယူၤနံးဖီ—uniform ဘၣ်
- အတအိၣ်ဒီး အနီၣ်ကစၢ်တၢ်ဂီၤက့ၣ်ပနီၣ်— ID ဘၣ်
- ဃ့ဝဲတိၢ်မၤဘူၣ်လၢစ့ညၣ်, စ့ဒီဘ့ၣ် ဒီးထဲဒၣ်တဘျီအဂီၢ်
ပှၤဃုထၢ တိၢ်မၤဘူၣ်လၢအနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ မဲာ်သကိးမဲာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲဝဲ ပှၤစဲၤနီၣ်တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်, အိၣ်ဒီးတၢ်ယူၤယီၣ်ပာ်ကဲ, အဒိန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဖဲကမျၢၢ်အကျါ ပှၤကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဆ့ၣ်နီၤ, လီၤဆီဒၣ်တၢ် ဖဲတၢ်အီၣ်ကျး လးဖးထံကျးသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ် အတလဲၤမၤတံာ်တာ်ဝဲဘၣ်.
“ပှၤဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အကဘၣ်ရှဲပၠးဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်သးကညီကရၢ အမူအဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲး, လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး ဘၣ်မနုၤအဃိလၢအဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဃ့စ့တိၢ်မၤဘူၣ်လဲၣ်.
“ဒီးပှၤတဂၤလၢ်လၢ် ဖဲကျဲခိၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ဟံၣ်မဲာ်ညါပဲတြီခိၣ်တိးမ့ၢ်ဂ့ၤ မ့ၢ်တအဲၣ်ဒိးမၤဘူၣ်လီၤစ့ဘၣ်တခီ, အဝဲသ့ၣ်ကပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲအတၢ်ယူၤယီၣ်ပာ်ကဲဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.”
နမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်သးဒ့ဒီ လၢအမ့ၢ် တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤန့ၣ်, နဂ့ၢ်လိာ်လၢကမၤဘူၣ်လီၤအီၤသ့ဝဲဒၣ်ဒီး တီၣ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤဆူ နလီၢ်ကဝီၤ ပှၤပာ်လီၤတၢဘျၢအအိၣ် မ့တမ့ၢ် တီၣ်ဖျါထီၣ်အီၤဆူ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် ပှၤအိၣ်ခိးကွၢ် တၢ်လီတၢ်ဝ့ၤ — Scamwatch ဝဲၤကျိၤအအိၣ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ယမ့ၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်လၢတၢ်တမံၤမံၤအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်လၢယကြၢးသ့ၣ်ညါအီၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
ပှၤတဂၤစုာ်စုာ်လၢအဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်န့ၣ် ကြၢးသ့ၣ်ညါပာ်သးဝဲလၢ ကီၢ်စဲၣ်ဒီးကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဘျၢလၢတၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အဂီၢ်န့ၣ် အိၣ်လီၤဆီလိာ်အသးအါမး.
အမ့တမ့ၢ်တၢ်ဃုထၢစ့ လၢနီၢ်ကစၢ်ဂ့ၢ်တဂၤအဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်, ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ် တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢလၢကဘၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, ပီၢ်ရီ Amy Williams, လၢ Justice Connect’s Not-for-profit Law ဝဲၤကျိၤ ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲလၢ ထီဘိန့ၣ် သံကွၢ်မၤလီၤတံၢ်အီၤဒီး ပှၤပာ်လီၤတၢ်ဘျၢ လၢတၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အဂီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်. Ms Williams ရှဲပၠးဝဲဒ်အံၤ,
“တၢ်လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး နဃ့နတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ် မ့တမ့ၢ် နဟံၣ်ဖိဃီဖိအစ့ လၢကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤနၤလၢတၢ်ဟးဃုသ့ၣ်ညါတၢ်ဖဲထံချၢကီၢ်ချၢအံၤအဂီၢ် မ့တမ့ၢ် တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်ဖဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤ လၢနမ့ၢ်အိၣ်ဒီး ပှၤမၤတၢ်ဖိတဂၤ လိၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤကသံၣ်ကသီအပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်သဲစးဖီၣ်ဂၢၢ်ပာ်လီၤပာ်ဝဲတၢ်ဘျၢတအိၣ်ဘၣ်.”
တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်ဖဲလီမုၢ်ပျီ—အီးလဲအပူၤတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
နမ့ၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်ဖဲလီမုၢ်ပျီ—အီးလဲအပူၤ, အဒိနမၤခီဖျိအီၤ တၢ်မၤဘူၣ်လီၤဖှိၣ်တၢ် ဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤ အပျဲၢ်စီၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်, Ms Williams စံးဝဲဒၣ် တၢ်အိၣ်သးအိၣ်အါလၢ နလိၣ်လူၤပိာ်ထွဲမၤထွဲဝဲ လီၢ်ကဝီၤပၢပြးသဲစးတၢ်ဘျၢတဘျုးခါ လၢအပာ်လီၤဝဲဒၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
နမ့ၢ်မၤဝဲတၢ်ဃုထၢဖှိၣ်တိၢ်မၤဘူၣ်ဂီၢ်မုၢ်ဂီၢ်ပၤဖဲလီမုၢ်ပျီ—အီးလဲအပူၤန့ၣ်, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် နကလိၣ်ဘၣ်ဝဲ ကီၢ်စဲၣ်ဒီး ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢ တဘ့ၣ်စုာ်စုာ် အလံာ်ပျဲန့ၣ်လီၤ.Amy Williams
“တၢ်မၤဘူၣ်ဖှိၣ်လီၤတၢ်ပျဲၢ်စီၣ်တနီၤနီၤန့ၣ် အကဟ့ၣ်လီၤနၤတၢ်နဲၣ်ကျဲ, နာ်သက့ တဘျီတခီၣ်အဝဲသ့ၣ် တၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဘံဘူအသးအါမးအဃိ နကဘၣ်ဃ့ဝဲဒၣ် သဲစးတၢ်ဘျၢ အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးန့ၣ်လီၤ.”
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, ပှၤဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်ဖဲလီမုၢ်ပျီ—အီးလဲအပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ကြၢးပာ်ဖျါဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်လၢအတၢ်ဃုထၢတိၢ်မၤဘူၣ်အဂီၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲး, ဒ်သိးကဟးဆှဲး တၢ်ဟ့ၣ်လီၤကမၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ လၢပှၤမၤဘူၣ်လီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ပှၤမၤဘူၣ်လီၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကြၢးသံကွၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်သံကွၢ်, ‘တၢ်ကရၢကရိအဝဲအံၤန့ၣ် အတၢ်ပညိၣ်ကွၢ်စိ မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?' တၢ်မၤဒ်အံၤအဃိ ကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်ဝဲ တိၢ်မၤဘူၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လဲၤဝဲဒၣ်ဆူလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
