တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်န့ၣ် မၤစၢၤနၤလၢ နကဃုသ့ၣ်ညါဘၣ် နုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါဆိဆိ, တချုးလၢ နတူၢ်ဘၣ် တၢ်လီၤဆီအိၣ်ထီၣ်တခါခါ မ့တမ့ၢ် အတၢ်ပနီၣ်ဟဲဖျါထီၣ်တခါခါဒ်ဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်န့ၣ် တၢ်မၤန့ၢ်ကလီအီၤလၢ ပိာ်မုၣ်လၢအတၢ်အိၣ်သးထီၣ်ဘးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် မ့တမ့ၢ် ပှၤလၢ အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်လၢ နုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါကကဲထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံနံၣ်တဘျီတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်တၢ်ဆါအံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်ယံၤဒၣ်ထဲအမံးနံး ၂ဝ ဃၣ်ဃၣ်ဒီး အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ကျိၤကျဲလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးတဘိလၢ တၢ်ကွၢ်ကတီၤသုးကျဲၤ ပတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Key Points
- A 20-minute screening every two years could save your life.
- Women between 50 and 74 are invited every two years to book a free breast screening appointment.
- Breast screening is inclusive of women, trans and gender-neutral people and Aboriginal and Torres Strait Islander women from 40 years.
- In-language support is available to women from migrant backgrounds and clinics respect modesty and privacy.
- တၢ်မံသမိးကွၢ်နုၢ်န့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိလၢအရ့ဒိၣ်မးလဲၣ်
- ဒီကလုာ်တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်မတၤတဂၤနုာ်လီၤမၤန့ၢ်အီၤသ့လဲၣ်
- ဖဲတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အလီၢ်န့ၣ်နကဘၣ်မုၢ်လၢ်ပာ်တၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်
- မ့ၢ်နပၣ်ဃုာ်ဖဲပှၤလၢအမၤကွၢ်အသးအိၣ်စှၤနီၣ်ဂံၢ်စရီအပူၤဧါ
- ကလုာ်ဒူၣ်အါကလုာ်ထူထံးပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်စ့ၢ်ဧါ
- ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်အိၣ်စ့ၢ်ဧါ
- တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတနီၤန့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်
- လၢတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်ကဘၣ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်လဲၣ်
တၢ်မံသမိးကွၢ်နုၢ်န့ၣ်ဘၣ်မနုၤအဃိလၢအရ့ဒိၣ်မးလဲၣ်
တၢ်လၢတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲပိာ်မုၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်သမံသမိးကွၢ်လၢတၢ်မၤဝးတရံးအီၤထီဘိတခါ ဒ်သိးတၢ်ကဃုထံၣ်ဖီၣ်န့ၢ်နုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါဒီး တၢ်ဆူးတၢ်ဆါအဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Bronwyn Morley မ့ၢ်ဝဲ Lead Radiographer တဂၤဖဲ BreastScreen NSW, လၢအပၣ်ဃုာ်ဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ် BreastScreen Australia တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲရှဲပၠးဝဲဒ်အံၤ, “တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ် မ့တမ့ၢ် မဲးမိးဂရၤမ် (mammogram), မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်သမံသမိးဒိကွၢ်နုၢ်တၢ်ဂီၤအံးစရ့ (X-ray) တခါ, ဒီး တၢ်သူအီၤလၢ တၢ်ကဃုကွၢ်ဝဲဒၣ် နုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါလၢအစးထီၣ်အသးသီသီအတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲစဲးကွၢ်ဃုဒိန့ၢ်တၢ်တကလုာ်လၢ အဃုဖီၣ်န့ၢ် ခဲစၢၣ် လၢအစးထီၣ်ကဲထီၣ်သးလၢအဆံးထဲသိး မ့ၤဖျၢၣ်ဖိတဖျၢၣ်အသိး တချုးဖဲအဒိၣ်ထီၣ်တုၤလၢ တၢ်ထံၣ်အီၤသ့ မ့တမ့ၢ် တၢ်ပလၢၢ်ဘၣ်အီၤသ့ဒ်ဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ. နုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၣ် ပဃုထံၣ်န့ၢ်အီၤဒ်ဆိန့ၣ်, အခီပညီမ့ၢ်ဝဲ နကအိၣ်မူဘၣ်အမျးကယၤအါ, ဒီး တၢ်ဝံတၢ်ယိာ်လၢနတၢ်ကူစါယါဘျါအဂီၢ်စ့ၢ်ကီးကစှၤဝဲန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်လၢနုၢ်ခဲစၢၣ်တၢ်ဆါန့ၢ် အတဒုးနဲၣ်ဖျါတၢ်ပနီၣ်နီတမံၤဘၣ်နာ်သက့ ဟဲကဲထီၣ်သးအသ့, အဃိန့ၣ် တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်ထီဘိန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအရ့ဒိၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢနကဘၣ်လိၣ်မၤဝဲဒၣ် တၢ်သ့ၣ်ဖးတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီကလုာ်တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ်မတၤတဂၤနုာ်လီၤမၤန့ၢ်အီၤသ့လဲၣ်
အီစထြ့လယါကီၢ်တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်—BreastScreen Australia န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကီၢ်စၢဖှိၣ်, ကီၢ်စဲၣ်ဒီး ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢပဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်မၤသကိးတခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ မၤညီထီၣ်ဝဲတၢ်လၢ တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တလိၣ်လၢ နကဘၣ်အိၣ်ဒီး နကသံၣ်သရၣ်အလံာ်ဆှၢဃီၤဘၣ်.
နတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်ထီၣ်ဘးဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤအသိးဒီး နမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအပၣ်ဃုာ်ဖဲတၢ်ပာ်လီၤတၢ်ပညိၣ်ကရူၢ်အပူၤန့ၣ်, နကဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲလံာ်ကွဲမုာ်တဘ့ၣ်လၢတၢ်သ့ၣ်ဖးတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. နမၤတၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤမုၢ်သီတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖဲ တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ် BreastScreen အကသံၣ်ဒၢး မ့တမ့ၢ် ကသံၣ်ဒၢးသိလ့ၣ်ဟးဝ့ၤဝီၤ လၢအအိၣ်ဖဲနကီၢ်စဲၣ် မ့တမ့ၢ် ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢအပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
အဒိ, ဒ်သိးဒီး BreastScreen NSW န့ၣ်, ဖဲကီၢ်စဲၣ်ဒီတဘ့ၣ်အပူၤ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်အိၣ်အါန့ၢ်အခါ ၂၅ဝ န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတနီၤနီၤလၢအအိၣ်ဖဲ တၢ်ပာ်ပနီၣ်ကရူၢ်အချၢဒၣ်လဲာ် ကြၢးဒိးန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
Ms Morley စံးဝဲဒၣ်, “ပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤဒီး ထီရ့ၣ်စထြ့ၣ်အးလဲးဒၢၤ ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ အမၤကွၢ်အသးစးထီၣ်ဖဲသးနံၣ်အိၣ် ၄ဝ, ဒီး ဖဲလၢ BreastScreen တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ မ့ၢ်သ့ၣ်ညါအဝဲသ့ၣ်လံန့ၣ် ဘၣ်တၢ်ကွဲမုာ်ဝဲ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပိာ်မုၣ်လၢအသးနံၣ်အိၣ် ၇၅နံၣ် ဆူအဖီခိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်အံၤ မ့ၢ်အဘၣ်လိာ်သးလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်စ့ၢ်ဧါ ဒီး လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ် လိၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်စ့ၢ်ကီးဧါန့ၣ် အကဘၣ်ကတိၤတၢ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်ကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤ (GP) န့ၣ်လီၤ.”
BreastScreen န့ၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒီး Rainbow Screening Clinics အကသံၣ်ဒၢးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢပှၤဆီတလဲမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤ မ့တမ့ၢ် ပှၤအိၣ်ဒီးမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤအကလုာ်ကလုာ်အါမးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် မ့တမ့ၢ် ပှၤလၢအသူဟီးမိကသံၣ်လၢအဆီတလဲမုၣ်ခွါက့ၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ကြၢးမၤန့ၢ်တၢ်သမံသမိးကွၢ်အံၤစ့ၢ်ဧါန့ၣ် အရ့ဒိၣ်လၢ အကဘၣ်ဃုသ့ၣ်ညါသံကွၢ်သံဒိးမၤလီၤတံၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အလီၢ်န့ၣ်နကဘၣ်မုၢ်လၢ်ပာ်တၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်
လၢပှၤအါဒံအါဂၤအဂီၢ်, တၢ်တသ့ၣ်ညါတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်တြီအဒိၣ်ကတၢၢ်တခါလၢတၢ်ကမၤတၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤဆၢကတီၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဟ့ၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်လၢအသ့ကျိာ်ခံကလုာ် ဒ်သိး Felicia Belagia လၢအမၤသကိးတၢ်ဖဲ ကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ် ပိာ်မုၣ်ဆူၣ်ချ့ဝဲၤလီၢ်—Multicultural Centre for Women’s Health (MCWH) လၢအအိၣ်ဖဲမဲလ်ဘၢန့ၣ် မၤစၢၤဝဲဒၣ်ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်လၢ အကဘၣ်မုၢ်လၢ်ပာ်တၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်အဂ့ၢ်, လၢအဝဲသ့ၣ်နီၣ်စၢ်ဒၣ်ဝဲအကျိာ်န့ၣ်လီၤ.
အဝဲရှဲပၠးဝဲဒၣ်, နမ့ၢ်လဲၤတုၤဖဲတၢ်မဲာ်ညါတၢ်တူၢ်လိာ်ပှၤဆါစရီအလီၢ်န့ၣ်, တချုးလၢနလဲၤနုာ်လီၤ ထံၣ်လိာ်သးဒီး ပှၤဒိနီၣ်ခိတၢ်ဂီၤစဲးအံးစရ့း (radiographer) ဖဲတၢ်သမံသမိးကွၢ်တၢ် အဒၢးဖိပူၤဒ်ဘၣ်န့ၣ် တၢ်ကမၢနမၤပှဲၤဝဲဒၣ် လံာ်အက့ၢ်အဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ပှၤဒိစဲးအံးစရ့အံၤ အကမၢနဘ့ၣ်လီၤကွံာ် နဆ့ကၤလၢအဖီခိၣ်တကူာ်. နနီၣ်ခိအဖီခိၣ်တကူာ် ကူသိး ဆ့ကၤဖီလၤ ဆ့ကၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် နကဘၣ်ဘ့ၣ်လီၤကွံာ်အီၤခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. နဃ့လၢအကဒုးသိးနၤဒီး တၢ်ဆါဟံၣ် ဆ့ကၤဖးထီသ့ဝဲဒၣ်. ဖဲတၢ်သမံသမိးကွၢ်နၤအခါန့ၣ် နသံကွၢ်တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲအသိး နတူၢ်ဘၣ်တမုာ်ဘၣ် မ့ၢ်အိၣ်တခါခါန့ၣ် နမၢပှၤလၢအဒိတၢ်ဂီၤသမံသမိးတၢ်တဂၤ ပတုာ်ကွံာ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ဂီၤရှဲရှဲဂ့ၤဂ့ၤအဂီၢ် တၢ်ကဆီၣ်တံၢ်လီၤဝဲဒၣ်နုၢ်အံၤတစိၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ. ကမ့ၢ်တၢ်လၢနတူၢ်ဘၣ်အီၤတမုာ်ဘၣ်တခါ, နာ်သက့ အတကြၢးဆါထဲန့ၣ်ညါဘၣ်.”
မ့ၢ်နပၣ်ဃုာ်ဖဲပှၤလၢအမၤကွၢ်အသးအိၣ်စှၤနီၣ်ဂံၢ်စရီအပူၤဧါ
ဖဲ ၂ဝ၂၂ တုၤ ၂ဝ၂၄နံၣ် BreastScreen Victoria အတၢ်ပာ်ဖျါအပူၤန့ၣ်, ပိာ်မုၣ်လၢ ကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ် အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်လဲၤသမံသမိးမၤကွၢ်အနုၢ်န့ၣ် စှၤဒိၣ်န့ၢ်ဝဲ ပှၤဝံးထိရံယါခဲလၢာ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွး ၁၃ မျးကယၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤကွၢ်သးအနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးအိၣ်စှၤအံၤ အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲအကလုာ်အါမးန့ၣ်လီၤ.
Ms Belagia စံးဝဲဒၣ်, လၢအအိၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အထံအကီၢ်အခါမ့ၢ်ဂ့ၤ, အိၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤမ့ၢ်ဂ့ၢ်, အပူၤကွံာ်လၢညါအခါ ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ အတၢ်လဲၤခီဖျိ ခံခါလၢၤအံၤ တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအဒုးကဲထီၣ် တၢ်မၤကွၢ်သး အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွးစှၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ဂ့ၢ်အဂၤတမံၤန့ၣ်မ့ၢ်ခီဖျိအသးလၢ ပှၤအီစထြ့လယါဖိဆူၣ်ချ့ကျိၤကွာ်သနူန့ၣ် အိၣ်ဘံဘူအသးဒီး အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တဘၣ်လိာ်သးဒီး ပိာ်မုၣ်လၢကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ်အပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်လိၣ်ဘၣ်အသိးဘၣ်, လၢအဒုးအိၣ်ထီၣ် တၢ်တြီတံာ်တာ် ဒီး တၢ်ကနုာ်လီၤဆူ ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကရၢကရိ လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး ကလုာ်ဆူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ်ပိာ်မုၣ်ဆူၣ်ချ့ဝဲၤလီၢ်ဟဲနုာ်လီၤန့ၣ်လီၤ. အခဲအံၤ ပဝဲဖဲ MCWH သ့ၣ်တဖၣ် ပမၤစၢၤဝဲဒၣ် ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးဒီး ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲ ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအကသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အါထီၣ် တၢ်ဃုသ့ၣ်ညါမၤန့ၢ် အီစထြ့လယါဆူၣ်ချ့သနူဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ကလုာ်ဒူၣ်အါကလုာ်ထူထံးပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအိၣ်စ့ၢ်ဧါ
အိၣ်ဝဲလီၤ. မ့ၢ်လၢ MCWH အပှၤဟ့ၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ကတိၤကျိာ်, တၢ်ဆဲးတၢ်လၤဒီး တၢ်အိၣ်မူအတၢ်လဲၤခီဖျိသ့ၣ်တဖၣ် လီၤဂာ်လိာ်အသးဒီး ပိာ်မုၣ်လၢအဝဲသ့ၣ် ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်အဃိ, ပှၤဟ့ၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဒ်သိးဒီး Ms Belagia န့ၣ် ဆဲးကျိးကတိၤတၢ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်ဒီးကျိၤကျဲလၢအပှဲၤဒီး တၢ်ယူၤယီၣ်ပာ်ကဲ, အိၣ်ဒီးတၢ်လၢအဘၣ်ထွဲဘၣ်ဘျးလိာ်သး ပှဲၤဒီးတၢ်တုၤထီၣ် ထီၣ်ဘးဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
အဝဲဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဘၣ် ပိာ်မုၣ်လၢအပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ.
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “ဖဲတၢ်ဟ့ၣ်လီၤဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အကတီၢ်န့ၣ် ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးဒီး ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲပိာ်မုၣ်အါမး တဲဖျါထီၣ်ဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အမဲာ်ဆှးလၢအကဘၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါအနုၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်အါမးတဲဝဲလၢ အပျံၤဝဲဒၣ်လၢအကဆါ မ့တမ့ၢ် ကသ့ၣ်ညါဘၣ် တၢ်ဃုထံၣ်လၢအအၢအသီတခါခါန့ၣ်လီၤ.”
“တၢ်ကစီၣ်လၢယအဲၣ်ဒိးဆှၢလီၤအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဒ်သိးကအိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိလၢအဂ့ၤဒီး တၢ်သမံသမိးကွၢ်လၢအဂ့ၤအဂီၢ် တၢ်လၢပဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤအီၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးနကအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤနသးဂ့ၤဂ့ၤ လၢတၢ်မၤကွၢ်သးအဂီၢ် MCWH ဟ့ၣ်လီၤကလီဝဲ ဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အဂ့ၢ်တၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ် လၢနနီၣ်ကစၢ်ကျိာ်ဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
BreastScreen NSW ဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီး တၢ်ပာ်တၢ်ပညိၣ်လီၤကရူၢ် ဆူၣ်ချ့တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်မၤလိ ဒီး တၢ်ပီးတၢ်လီ လၢကျိာ်အကလုာ်ကလုာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တချုးတၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤဆၢကတီၢ်ဘၣ်ဒံးဘၣ်အခါ အဝဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီ လၢအဘၣ်ဃးတၢ်ကူတၢ်သိး, နီၣ်ကစၢ်တဂၤအဂ့ၢ် (privacy) အဂီၢ်ဒီး တၢ်ဆဲးကျိးဆဲးကျၢလၢအဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဝဲသ့စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.Felicia Belagia
Bronwyn Morley စံးဝဲဒၣ်, “လၢတၢ်ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ တၢ်ကမၤန့ၢ် တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ် ပမၤသကိးတၢ်ဒီးကလုာ်ဒူၣ်ဆဲးလၤအါကလုာ်အပှၤတဝၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
“ပဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီး တၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤဆၢကတီၢ် လၢကရူၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒ်သိးပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဟဲသကိးတပူၤဃီဒီး ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလိာ်သကိးသးတဂၤဒီးတဂၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်နဲၣ်လီၤလၢတၢ်ဟ့ၣ်လီၤအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဒ်သိးကမၤလီၤတံၢ်လၢ ပိာ်မုၣ်သ့ၣ်တဖၣ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အီၤမူးမူးနီၣ်နီၣ် ဒီး တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ကအိၣ်လၢ ကသံကွၢ် တၢ်သံကွၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်သမံသမိးအံၤအဂီၢ် ဒီး လၢတၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤဆၢကတီၢ်လၢကလဲၤမၤကွၢ်သးအဂီၢ် ပဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီးအဝဲသ့ၣ်ဒီး ဆူၣ်ချ့ပှၤကျိးထံတၢ်လၢအကံၢ်အစီထီၣ်ဘးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
အဝဲအတၢ်မၤကွၢ်အသးအံၤ အရ့ဒိၣ်ထဲဒ်လဲၣ်န့ၣ် Angela Laino လၢအမ့ၢ် ပှၤဆါလၢအသမံသမိးကွၢ်အနုၢ်တဂၤ သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ဝဲအီၤ ဒီး အဝဲစံးဝဲဒၣ် အဝဲအိၣ်ဒီးတၢ်ဒိသူၣ်ဒိသးသ့ဒီး ပှၤလၢအတူၢ်ဘၣ် တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးသ့ၣ်တဖၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ် ဖဲအဝဲသ့ၣ် တၢ်မၤကွၢ်သးအဆိကတၢၢ်တဘျီအခါန့ၣ်လီၤ.
ဖဲအဝဲအတၢ်လဲၤခီဖျိအပူၤန့ၣ် အဝဲတူၢ်ဘၣ်ဒ်သိး ပှၤသမံသမိးဒိန့ၢ်အံးစရ့တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤစၢၤအီၤဒ်သိးအသုတပျံၤတၢ်ဘၣ်တဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်သ့ၣ်ဖးတၢ်ဆၢကတီၢ်န့ၣ် ချ့ဒိၣ်မး ဒီး ညီနုၢ်န့ၣ် ဝံၤဝဲဖဲ အမံးနံး ၂ဝဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဖိ. ဒီးတၢ်သမံသမိးဒိန့ၢ်အံးစရ့န့ၣ် ယံၤဒၣ်ထဲစှၤကိးမံးနံးန့ၣ်လီၤ. အတယံၤထဲန့ၣ်ညါဘၣ်. လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ ပှၤဒိအံးစရ့တၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤပိာ်မုၣ်ခဲလၢာ်ဒီး အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အဟုကယၤတၢ်ဂ့ၤမး ဒီး နကပျံၤတၢ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ်အဝဲသ့ၣ်နၢ်ပၢၢ်အီၤမူးမူးနီၣ်နီၣ်, အဝဲသ့ၣ်ရှဲပၠးဝဲအပတီၢ်ကိးပတီၢ်ဒဲး, ဒီးဒ်သိးနကအိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိလၢအမုာ်အဂီၢ်န့ၣ် တသ့ဖဲအသ့ အဝဲသ့ၣ်ကျဲးစၢးမၤအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.”
ပှၤကတိၤကျိးထံတၢ်အိၣ်စ့ၢ်ဧါ
လၢတၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်အဂီၢ် ဖဲ TIS National—တၢ်ကျိးထံလံာ်လဲၢ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိးထံတၢ်ဝဲၤကျိၤ အအိၣ်န့ၢ် နဃ့ကျိာ်အတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ဝဲဒၣ်, အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အိးထီၣ်အသး ၂၄နၣ်ရံၣ် လၢကိးမုၢ်နံၤဒဲးအဂီၢ် ဒီးနကိးအီၤဖဲ ၁၃ ၁၄ ၅ဝ န့ၣ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
နမ့ၢ်အိၣ်ဒိးကျိာ်တၢ်ကီတၢ်ခဲတခီ နဟဲကိးပှၤတဂၤဂၤ လၢအမၤစၢၤနၤစ့ၢ်ကီးသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးတနီၤန့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်
Ms Laino စံးဝဲဒၣ်, တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်န့ၣ် ဘၣ်ဃးဝဲဒီး တၢ်ဃုထံၣ်ဖီၣ်န့ၢ် တၢ်ဆီတလဲမၤသး လၢအမ့ၢ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကဲထီၣ်ခဲစၢၣ်သ့သ့ၣ်တဖၣ်, ညီနုၢ်န့ၣ် တချုးဖဲလၢတၢ်ထံၣ်အီၤသ့ မ့တမ့ၢ် တူၢ်ဘၣ်အီၤဒ်ဘၣ်အခါ, အဃိ နတၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤဆၢကတီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢ နဘၣ်ဝးတရံးမၤအီၤထီဘိန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးကဃုထံၣ်ဖီၣ်န့ၢ်အီၤဆိဆိအဂီၢ်, တၢ်လဲၤမၤကွၢ်သးခံနံၣ်တဘျီန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်မး. အဃိန့ၣ်, လၢနုၢ်ခံခီအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်မၤဝဲအီၤခံနံၣ်တဘျီ. မ့ၢ်တၢ်လၢနကြၢးဘၣ်သ့ၣ်နီၣ်အီၤဒ်အံၤတခါန့ၣ်လီၤ.Angela Laino
ဖဲတၢ်သ့ၣ်ဖးဆၢကတီၢ်အခါ ကတူၢ်ဘၣ်အီၤ အိၣ်ပှဲၤဒီးတၢ်သူၣ်မုာ်သးမုာ်အဂီၢ် အဝဲဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်တနီၤ ဒ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“ယဲယလဲၤနုာ်လီၤအခါန့ၣ် ယပာ်ဝဲဒၣ်ယတၢ်ဆိကမိၣ်လၢ ယမၤတၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်သးအံၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲဒၣ်လၢယအံးထွဲကွၢ်ထွဲလီၤယတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့ဒီးတၢ်အိၣ်မုာ်ဆိးပၢၤအဂီၢ်, ဒီး တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအရ့ဒိၣ်မး, တၢ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤဆၢကတီၢ်ဒ်အံၤတကလုာ်န့ၣ် အလီၢ်အိၣ်လၢယကဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤတၢ်ဆၢကတီၢ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်လၢတၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢအမၤမုာ်ယသးတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ယသံကွၢ်တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်သမံသမိးအဂ့ၢ်. အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အသးခုလၢ အကစံးဆၢနတၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲလၢနကလဲၤမၤကွၢ်နသးအခါန့ၣ် ကိးသိးတၢ်လၢအအိၣ်ဒ်သိး ဆ့ကၤဒီးဖျီၣ်ခံ အဃိ နကဘၣ်ဘ့ၣ်လီၤထဲဒၣ်နဆ့ကၤန့ၣ်လီၤ.”
လၢတၢ်သမံသမိးကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်ကဘၣ်သ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်ဒ်လဲၣ်
လၢကဃုသ့ၣ်ညါ နတၢ်အိၣ်သး တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးဒ်သိးတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤအသိးအဂီၢ် မ့တမ့ၢ် ကသ့ၣ်ဖးမုၢ်နံၤတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢ တၢ်ကမၤကွၢ်ကလီ တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ်အဂီၢ်, ဆဲးကျိးဘၣ် အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်နုၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ — BreastScreen Australia Program ဖဲနကီၢ်စဲၣ် မ့တမ့ၢ် ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢအပူၤ ခီဖျိ လီမုၢ်ပျီ—အီးလဲအပူၤ မ့တမ့ၢ် ကိးဘၣ်လီတဲစိဖဲ ၁၃ ၂ဝ ၅ဝ န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
![[JPG]_How-Australia-Works_Ep1.jpg](https://assets.sbs.com.au/dims4/default/d1d4da1/2147483647/strip/true/crop/3200x1800+0+0/resize/1280x720!/quality/90/?url=https%3A%2F%2Fsbs-au-brightspot.s3.ap-southeast-2.amazonaws.com%2Fe9%2F46%2F56cf4ff54074a36476e0bcb73e13%2Fjpg-how-australia-works-ep1.jpg&imwidth=1280)
![[JPG]_How-Australia-Works_Ep0.jpg](https://assets.sbs.com.au/dims4/default/9a0f61e/2147483647/strip/true/crop/3200x1800+0+0/resize/1280x720!/quality/90/?url=https%3A%2F%2Fsbs-au-brightspot.s3.ap-southeast-2.amazonaws.com%2F8f%2F15%2F83a000db458f9fc153fde8cde907%2Fjpg-how-australia-works-ep0.jpg&imwidth=1280)
