နမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအကဲထီၣ်မိၢ်ပၢ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်, ကဘၣ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိလၢတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ် ဒီး ကဘၣ်မၤအီၤဒ်လဲၣ်န့ၣ်, ကဘၣ်ဃုထၢအီၤအဂီၢ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်သူၣ်လီၤဘှံးလီၤတီၤတခါန့ၣ်လီၤ. နလဲၤခီဖျိအီၤဖဲကမျၢၣ်ဆူၣ်ချ့ဝဲၤကျိၤအဖီလာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤနီၣ်တဂၤပၢဆူၣ်ချ့ဝဲၤကျိၤအဖီလာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်အရ့ဒိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, နကမၤတၢ်ဆၢတဲာ်လၢအဘၣ်လိာ်သးဒီး နၤဒီးနဖိအဂီၢ်န့ၣ် နဘၣ်သ့ၣ်ညါဆိပာ်စၢၤ တၢ်ဃ့တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးအလီၢ်ဒီး နၢ်ပၢၢ်ဆိပာ်စၢၤ ကျိၤကျဲတၢ်ဃုထၢလၢနမၤအီၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Key Points
- ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢနဆူၣ်ချ့တၢ်လိၣ်ဘၣ်ဒီးတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဖီခိၣ် နဃုထၢလၢ နကအိၣ်ဖျဲၣ်နဖိဖဲတၢ်ဆါဟံၣ်အပူၤ, တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတၢ်လီၢ် မ့တမ့ၢ် ဖဲဟံၣ်ပူၤ သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
- တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၢ်ဂီၤလၢတၢ်ဆဲးမၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘျးစဲလိာ်အသးဒီး တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအတၢ်လဲၤခီဖျိလၢအဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး အိၣ်ဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီလၢအဂ့ၤဒီး ပိာ်မုၣ်ဒီးဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့န့ၣ်လီၤ.
- လၢနကသံၣ်ကသီဆူၣ်ချ့တၢ်အိၣ်သးလၢအပူၤကွံာ် ဒီး နတၢ်အဲၣ်ဒိးဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ပှၤလၢအကွၢ်ထွဲနတၢ်အိၣ်ဆူၣ်ချ့ဖဲနအိၣ်ဒီးဟုးသးအဆၢကတီၢ်န့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤနၤတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
- What are your childbirth options in Australia?
- Who pays for the costs of birth and pregnancy care?
- Who will care for me during pregnancy and birth?
- What is continuity of care?
- Can I give birth in a place other than hospital?
- Are homebirth and freebirth the same?
- What if I’m finding it hard to make a birthing choice?
အီစထြ့လါကီၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲမိၢ်ဖိဆံးဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဆၢတဲာ်ပာ်သးကျၢၤမုဆှု ဒီးတၢ်သူကျိၤကျဲ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်တၢ်ပညိၣ်လီၤလိၤလိၤဖဲပိာ်မုၣ်အဖီခိၣ်, ဒီးဟ့ၣ်လီၤဝဲပှၤမိၢ်ဒၢသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် လၢအဝဲသ့ၣ်ကမၤတၢ်ဃုထၢအကျိၤကျဲဘၣ်ဃး အဝဲသ့ၣ်တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤဖိဒီး တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအဂီၢ်တၢ်ဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်.
ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢ နအိၣ်ဆိးတၢ်လီၢ်, နကသံၣ်ကသီတၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်ဒီး နတၢ်အဲၣ်ဒိးအဖီခိၣ် မိၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဆံးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ဃုထၢအကျိၤကျဲန့ၣ် အိၣ်ဝဲအကလုာ်အါမးန့ၣ်လီၤ.
မိၢ်ဖိဆံးတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၢ်ဂီၤကျိၤကျဲလၢတၢ်သူညီနုၢ်အီၤအါတက့ၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကမျၢၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်ပူၤ မိၢ်ဖိဆံးအတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ, တၢ်နီၤလီၤသကိးမူဒါတၢ်ထွဲကွၢ်ထွဲ, အံမ့းကရူၢ်အတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဒီး ကသံၣ်သရၣ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိ နီၣ်တဂၤ အတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၢ်ဂီၤအကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ် နနုာ်လီၤဃုသ့ၣ်ညါအါထီၣ်အီၤဖဲ အီစထြ့လယါပဒိၣ် ပှၤမိၢ်ဒၢ, တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဒီး ဖိသၣ်ဆံးဂ့ၢ်ဝီ လီပှာ်ယဲၤသန့အပူၤသ့ဝဲအသိး နသံကွၢ်အီၤဖဲနကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤ—GP အအိၣ်သ့ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ပှၤမိၢ်ဒၢ, တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဒီး ဖိသၣ်ဆံးဂ့ၢ်ဝီ ပှၤပၢဆှၢတၢ်အခိၣ် Rachel Worboys စံးဝဲဒၣ်, “န GP န့ၣ် ကရှဲပၠးဝဲ တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအဂီၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၢ်ဂီၤအကလုာ်ကလုာ်လၢအအိၣ်ဖဲနဟီၣ်ကဝီၤပူၤ, လၢအပၣ်ဃုာ် ကမျၢၢ်ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ, နီၣ်ကစၢ်တဂၤပၢဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲဒီး အံမ့း ပှၤဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ပှၤမိၢ်ဒၢဒီးတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့အဂီၢ်န့ၣ်မတၤတဂၤဟ့ၣ်လီၤအီၤလဲၣ်.
နမ့ၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်နဖိဒ်သိးပှၤနီၣ်တဂၤပၢအပှၤဆါတဂၤအသိးန့ၣ်, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်နဆူၣ်ချ့တၢ်အုၣ်ကီၤခီပနံၣ်ကဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်နၤတၢ်လၢာ်ဘူၢ်လၢာ်စ့တနီၤန့ၣ်လီၤ.
ပှၤဆါလၢအသူကမျၢၢ်ဆူၣ်ချ့န့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, ပဒိၣ်ဆူၣ်ချ့တၢ်မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ—Medicare ဟ့ၣ်လီၤန့ၢ်ဝဲ အတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲကမျၢၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်အပူၤဒီး ဟုးသးတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ အတၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Ms Worboys စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်မၤန့ၢ်ပှၤဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်မၤန့ၢ်တၢ်မၤသကိးဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲအတၢ်မၤစၢၤ, တၢ်လဲၤထံၣ်ဒီး ပှၤသ့ပှၤဘၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်အီၣ်တၢ်အီအဂ့ၢ်, ပှၤဂ့ၢ်ဝီပှၤမၤစၢၤတၢ်ဖိ, နီၣ်သးတၢ်ဆိကမိၣ်ဆူၣ်ချ့ဂ့ၢ်ဝီ, ဒ်အမ့ၢ်တၢ်လၢနလိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
“နာ်သက့ တၢ်အိၣ်သးအိၣ်ဝဲတနီၤနီၤ လၢနကဘၣ်ထုးထီၣ်ဟ့ၣ်လီၤစ့ဖဲနထၢၣ်ပူၤဒၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်အဘူးအလဲလၢ အတကျၢၢ်ဘၢအသးဖဲ Medicare အပူၤ မ့တမ့ၢ် နီၣ်တဂၤပၢဆူၣ်ချ့တၢ်အုၣ်ကီၤအပူၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် နဘၣ်သံကွၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤလၢအဟ့ၣ်လီၤနၤ မိၢ်ဖိဆံး အတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲန့ၣ်လီၤ.
ဖဲယဒၢဒီးအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအခါမတၤတဂၤကအံးထွဲကွၢ်ထွဲယၤလဲၣ်.
ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢနတၢ်လိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဖီခိၣ်, တၢ်မၤန့ၢ်အီၤသ့အဖီခိၣ် ဒီး နအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိလၢတၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်, နကန့ၢ်ဘၣ်ဝဲ အံမ့း, ကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤ, ကသံၣ်သရၣ်လၢအကွၢ်ထွဲပှၤမိၢ်ဒၢ မ့တမ့ၢ် ဆူၣ်ချ့ပှၤသ့ပှၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲသကိးနၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲနဒၢအခါ ပှၤလၢနလဲၤထံၣ်အီၤသ့န့ၣ် အတမ့ၢ်ထဲပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ် သနာ်က့ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အမ့ၢ်မၤန့ၢ် တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ အကလုာ် ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ် တတီၤတီၤအပူၤန့ၣ်, အါတက့ၢ် အဝဲသ့ၣ်ဃုထၢလၢ အကလဲၤထံၣ်လိာ်ဒီး အံမ့းန့ၣ်လီၤ.Rachel Worboys
နမ့ၢ်ဃုထၢလၢ နကအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲကမျၢၢ်တၢ်ဆါဟံၣ်အပူၤတခီ, နဟုးနသးအံၤ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်မ့ၢ်အိၣ်မး နကထံၣ်လိာ်ဘၣ်နသးဒီး ကသံၣ်သရၣ်လၢအဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ပှၤဖိန့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်ပှၤနီၣ်တဂၤပၢအပှၤဆါန့ၣ်, အဲၣ်ဒိးထံၣ်ဒီးအံမ့းဖဲလဲၣ်တဂၤ မ့တမ့ၢ် ကသံၣ်သရၣ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ပှၤဖိဖဲလဲၣ်တဂၤန့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ဃုထၢဝဲသ့န့ၣ်လီၤ.
Ms Worboys စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်လၢ အံမ့းန့ၣ် အါတက့ၢ် မ့ၢ်ပှၤလၢ အဆီၣ်မၤစၢၤတၢ်လၢ ဟုးသးတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အဂီၢ် ဒီး မ့မ့ၢ် ကသံၣ်သရၣ်လၢအဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ပှၤဖိန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲပှၤသ့ပှၤဘၣ်လီၤဆီ လၢအရဲၣ်ကျဲၤတၢ်ဘၣ်ဃး ပှၤမိၢ်ဒၢလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
“အဝဲသ့ၣ်ခံဂၤလၢၤအံၤ မ့ၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ လၢအဂ့ၤဒိၣ်မး. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်အံၤန့ၣ် ဘၣ်ဃးဝဲဒီး နဟုးသးအတၢ်လိၣ်ဘၣ် ဒီး နနီၣ်ကစၢ်အတၢ်အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲလၢအဆၢတတဲာ်ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်.
တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲလၢ အဆၢတတဲာ်ဘၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, ဖဲနဒၢဒီကတီၢ်န့ၣ် နလဲၤထံၣ်လိာ်သးဒီး ကသံၣ်သရၣ်တဂၤလီၢ်လီၢ် မ့တမ့ၢ် အံမ့းကရူၢ်ဆံး တဖုလီၢ်လီၢ်န့ၣ်လီၤ.
တဂၤဒီးတဂၤ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၢ်ဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်အဘျုးအဖှိၣ် လၢမိၢ်ဒီးဖိအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
Western Sydney University ဘၣ်ဃးတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအဂ့ၢ် သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ Hannah Dahlen စံးဝဲဒၣ်, “အဒိန့ၣ်, အံမ့းတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲလၢအဆၢတတဲာ်ဘၣ်က့ၢ်ဂီၤကျိၤကျဲန့ၣ် ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ အဒုးစှၤလီၤ တၢ်ဘၣ်နုာ်လီၤကျဲၤတၢ်လၢတၢ်ဘၢၣ်တီၤ, ဒီး တၢ်သူၣ်မံသးမုာ်အနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်အါ, ဖိဆံးသ့ၣ်တဖၣ်အိဘၣ်မိၢ်နုၢ်ထံ ဒီး တၢ်ပျံၤတ့ၢ်တၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအနီၣ်ဂံၢ်စ့ၢ်ကီး စှၤလီၤဝဲန့ၣ်လီၤ.”
တၢ်လီၢ်လၢအတမ့ၢ်ဖဲတၢ်ဆါဟံၣ်အပူၤဘၣ်န့ၣ်ယအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိသ့စ့ၢ်ဧါ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတၢ်လီၢ်န့ၣ် အါတက့ၢ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဆါဟံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲနလီၢ်ကဝီၤအပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအလီၢ်မ့ၢ်အိၣ်တခီ နဃုထၢလၢ နကအိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲန့ၣ်သ့စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိတၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ် ဟ့ၣ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ဝဲပှၤမိၢ်ဒၢလၢ အဟုးအသးတအိၣ်ဒီးတၢ်ကီတၢ်ခဲ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲဟံၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဃုထၢအဂၤတခါဒီး ဟုးသးလၢတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီအိၣ်စှၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
သရၣ်မုၣ်ဒိၣ်စိ Dahlen ရှဲပၠးဝဲဒ်အံၤ, “တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲဟံၣ်ပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဖဲလၢ အံမ့းလၢအအိၣ်ဒီး တၢ်သြီနုာ်မံၤစရီတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါ အိၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်သးမူးမူးနီၣ်တဂၤ ဟ့ၣ်လီၤနၤတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ဖဲနအိၣ်ဒီးဟုးသးဒီတကတီၢ်, ဒီး နမ့ၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲဟံၣ်အခါန့ၣ်တၢ်ကကိးအီၤ, ဒီးအဝဲကဘၣ်လဲၤဝဲဆူနဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.”
“တၢ်ခဲလၢာ်မ့ၢ်လဲၤသးဘၣ်ဘျီဘၣ်ဒါဂ့ၤဂ့ၤတခီ, နကအိၣ်ဖျဲၣ်ဝဲနဖိဖဲဟံၣ်ပူၤ, ဒီး တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဘၣ်ဘှီမ့ၢ်အိၣ်တခီ အကဆှၢဝဲနၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဟံၣ်ပူၤ အတၢ်န့ၢ်ဘျုးန့ၢ်ဖှိၣ်ဒီး တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ် ခံမံၤလၢၤန့ၣ် နကသံၣ်သရၣ်ဒီး နအံမ့း ကတဲသကိးဝဲဒီးနၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲဟံၣ်ပူၤဒီး တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်သဘျ့န့ၣ် လီၤဂာ်လိာ်အသးစ့ၢ်ဧါ
Homebirth—တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖဲဟံၣ်ပူၤဒီး freebirth—တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်သဘျ့န့ၣ် အတလီၤဂာ်လိာ်အသးဘၣ်.
Freebirths—တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်သဘျ့န့ၣ် တအိၣ်ဒီးပှၤသ့ကသံၣ်ကသီမူးမူးနီၣ်နီၣ်နီတဂၤဘၣ်.Prof Hannah Dahlen
တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဖဲဟံၣ်ပူၤန့ၣ် အစှၤကတၢၢ်ပၣ်ဃုာ်ဒီး အံမ့းလၢအအိၣ်ဒီးလံာ်အုၣ်သးသြီနုာ်မၤနီၣ်မံၤစရီမူးမူးနီၣ်နီၣ်တဂၤ ဟ့ၣ်လီၤနၤတၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲန့ၣ်လီၤ.
“အံမ့းသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်...အမ့ၢ်ဘၣ်ဒုးအိၣ်ဖျဲၣ်ပှၤဖိဖဲဟံၣ်ပူၤန့ၣ်, စိာ်ဃုာ်ဒီး အီးစံၤကၠ့ၤ, ကသံၣ်ကသီ, အံသၣ်ထံသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီးဖဲတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်တဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးဘၣ်အခါပသ့ၣ်ညါအီၤဒီးပဆှၢအီၤဆူတၢ်ဆါဟံၣ်န့ၣ်လီၤ.
“မ့မ့ၢ် freebirth—တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်သဘျ့န့ၣ် တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ တအိၣ်နီတခါဘၣ်.”
လၢကမၤတၢ်ဆၢတဲာ်ဒီးယတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအဂီၢ်တၢ်ကီမ့ၢ်အိၣ်ဒီးယတခီယကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်
တၢ်မၤတၢ်ဃုထၢလၢတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအဂီၢ်အံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘှံးလီၤတီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအညီနုၢ်မၤအသးတမံၤန့ၣ်လီၤ.
နမ့ၢ်တူၢ်ဘၣ် နီၣ်သးဆူၣ်ချ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီန့ၣ်, သ့ၣ်ညါပာ်အီၤလၢ နတဘၣ်တူၢ်ကစုအီၤထဲတဂၤဧိၤဘၣ်.
Mathew Aquilina စံးဝဲဒၣ် တၢ်သးသဟီၣ်လီၤသထြုးဒီး တၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢအကဲထီၣ်ညီနုၢ်အသးဒီး မိၢ်ပၢ်အသီ ဒီး မိၢ်ပၢ်လၢအဖိဘူးကအိၣ်ဖျဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲကသံၣ်ဒၢးဂ့ၢ်ဝီမူဒါခိၣ်တဂၤဖဲ Gidget Foundation Australia, လၢအမ့ၢ်ကရၢတဖုလၢ အဟ့ၣ်လီၤအံးထွဲကွၢ်ထွဲဘၣ်ဃး နီၣ်သးတၢ်အိၣ်ဆူအိၣ်ချ့ဂ့ၢ်ဝီ တချုးတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဒ်ဘၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ, မိၢ်ယဲၢ်ဂၤအကျါတဂၤ ဒီး ပၢ်အဂၤတဆံအကျါတဂၤ တၢ်ဆၢကတီၢ် တတီၤတီၤအပူၤန့ၣ် တူၢ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် PNDA အံၤန့ၣ်လီၤ.Mathew Aquilina
“ကိးနံၣ်ဒဲးန့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်မိၢ်ပၢ်လၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်အံၤအိၣ်ဝဲ ၁ဝဝ,ဝဝဝ ဂၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.”
နမ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်နီၣ်သးဆူၣ်ချ့ဂ့ၢ်ဝီတၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤန့ၣ် တဲသကိးတၢ်ဒီးနကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤ—GP တက့ၢ်.
Mr Aquilina စံးဝဲဒၣ်, တၢ်သံကွၢ်လီၤနနီၣ်ကစၢ်ဒၣ်နဲအသး, လၢအမ့ၢ်, နအဲၣ်ဒိးအိၣ်ဖျဲၣ်နဖိဒ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲပတီၢ်အဆိကတၢၢ် ယိယိဖိတခါ လၢနမၤအီၤသ့န့ၣ်လီၤ.
“မ့တမ့ၢ် တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအံၤ မ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ဂ့ၢ်လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, တၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဲၣ်ဒီးမၤလီၤဆီအီၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်.”
လၢခံကတၢၢ်န့ၣ်, တၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ်လၢတၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအဂီၢ်န့ၣ် ကဘၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိအတၢ်သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်မူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤမိၢ်ဒၢ, တၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်ဖိဒီး ဖိသၣ်ဆံး ကသံၣ်ဒၢးဂ့ၢ်ဝီၤမူဒါခိၣ် Ms Worboys စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီး တၢ်ဒိကနၣ်လၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီး လုၢ်လၢ်တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ ဒီး နတၢ်အဲၣ်ဒိးတၢ်ဃုထၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်တၢ်ပာ်ကဲအီၤ, ဒီးနပၣ်ဃုာ်ဝဲဒၣ်ဖဲ အံမ့းဒီး နကသံၣ်သရၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်တၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးအပူၤဒီးဖဲတၢ်မၤတၢ်ဆၢတဲာ်ကိးခါဒဲးအပူၤန့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
