ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ်ထီၣ် ၁သီအနံၤန့ၣ် ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ် Anthony Albanese ကတိၤလီၤတၢ်ဆူထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ် ဖဲအဝဲၤဒၢးလၢအအိၣ်ဖဲ ဘျီၣ်ဒိၣ် ခဲဘါရါအပူၤ, ဒီး စးထီၣ်လၢ ၂ဝ၂၂နံၣ် တၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် တၢ်အံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ အဝဲကတိၤလီၤတၢ်ဆူထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်လီၤ.
ဖဲအဝဲတၢ်ကတိၤလီၤ လၢအယံၤအိၣ်သၢမံးနံးအတီၢ်ပူၤန့ၣ် အဝဲပာ်တၢ်ပညိၣ်လၢအမ့ၢ် တၢ်မၤလီၤတံၢ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဒီး ဃ့ထီၣ်ဝဲ ထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ တဂၤဒီးတဂၤန့ၣ် ကဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလိာ်သး ဒ်သိးထံကီၢ်အံၤ ကဆဲးလဲၤခီဖျိဝဲဒၣ် တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး လၢအဟဲအိၣ်ထီၣ်ခီဖျိ မုၢ်ထီၣ်ခၢၣ်သးတၢ်ဒုးတၢ်ယာ် အဃိန့ၣ်လီၤ.
အဝဲအတၢ်ကတိၤလီၤအံၤ ပာ်လီၤဝဲဒၣ် တၢ်ပညိၣ်ဖဲ သိဒွဲၣ် ပီးလီအဖီခိၣ်, မ့ၢ်လၢ အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ ကျဲးစၢးဘှါရှဲတၢ်ဂ့ၢ်ကီ လၢအဝဲကိးအီၤ သိဒွဲၣ်ဒီး ရ့ၣ်နီၣ်သိအပှ့ၤထီၣ်အဒိၣ်ကတၢၢ်တဘျီ ဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.
“အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ အတမ့ၢ်ပှၤလၢအပၣ်ဃုာ်ဖဲတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အပူၤ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ခီဖျိလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အံၤအဃိတၢ်အပှ့ၤဒိၣ်ထီၣ်အံၤန့ၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိခဲလၢာ်န့ၣ် ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအီၤန့ၣ်လီၤ.”
Mr Albanese တဲပလီၢ်ဝဲ ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ, မုၢ်ထီၣ်ခၢၣ်သး တၢ်ဒုးတၢ်ယာ်အဃိ မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ် တၢ်လီၤပျံၤလီၤဖုးသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအဝဲသ့ၣ် လၢအလါအါမး, နာ်သက့ တဲလီၤတံၢ်ဝဲပှၤဒိကနၣ်တၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ဆၢကတီၢ်ဖဲ တၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးသ့ၣ်တဖၣ် တအိၣ်ဘၣ်အခါ, ပဒိၣ်န့ၣ် မၤဝဲတၢ်မၤလၢ အကဒီဃာ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ်မူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲမုၢ်ဆၣ်—မုၢ်ခီၣ်ထံးပူၤအနံၤ, ပဒိၣ်ပှၤကူၣ်လိာ်တၢ်ကရၢ ပာ်လီၤဝဲ ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်သိဒွဲၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤတခါ. ခိၣ်နၢ်လၢ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးကရၢခံကပၤလၢၤသ့ၣ်တဖၣ်, စးထီၣ်လၢ စုထွဲသနူ သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ, ကမၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ, ဒ်သိးအီစထြ့လယါကီၢ်ဆဲးလဲၤတၢ်ဆူညါကန့ၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်ဟဲနးထီၣ် ဒီးသိဒွဲၣ်ပီးလီ အတၢ်အိၣ်သးန့ၣ် ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးဝဲ လၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံၤအတီၢ်ပူၤအဃိ, ဆူမဲာ်ညါတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤ ပဆဲးမၤသကိးတၢ်တပူၤဃီကသ့အဂီၢ် ပမၤလီၤတံၢ်စ့ၢ်ကီးလၢ ပအိၣ်ဒီးတၢ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်သးမူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.”
အဝဲတဲဘၣ်ဃးစ့ၢ်ကီး တၢ်မၤစှၤလီၤ သိဒွဲၣ် ခိသွဲ လၢတၢ်ဒီၣ်တဲာ်စှၤလီၤကွံာ်အီၤတဝာ်အဂ့ၢ်, လၢအဒုးကဲထီၣ် သိဒွဲၣ်အပှ့ၤ ဖဲလါအ့ဖြ့ၣ် ၁အနံၤန့ၣ် လီၤစှၤကွံာ်တဆဲးဖိ, ဒီး တဲစ့ၢ်ကီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်ဃး တၢ်ပတုာ်ကွံာ် တၢ်ဟံးကျဲခိသွဲဒီး သိလ့ၣ်ဖးဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ခံမံၤလၢာ်အံၤန့ၣ် တၢ်ကပာ်ဝဲဒၣ်အီၤတုၤလၢ သၢလါန့ၣ်လီၤ.
Mr Albanese စံးစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ အဝဲအပဒိၣ်န့ၣ် ကမၤသကိးဃုာ်တၢ်တပူၤဃီဒီး ခိၣ်ဃၢၤ အ့ရှၢၢ်ထံကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢကဟဲစိာ်နုာ်အါထီၣ်သိဒွဲၣ်ဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢပှၤအီစထြ့လယါဖိတဂၤဒီးတဂၤကမၤစၢၤလိာ်အသးအဂီၢ်န့ၣ် အဝဲစံးလၢ ကျိၤကျဲယိယိဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
“နကြၢးလဲၤခီဖျိဝဲဒၣ် နတၢ်ဖံးတၢ်မၤဒီး နတၢ်အိၣ်မူ ဒ်နညီနုၢ်မၤအီၤအသိး. အိၣ်ဒီးတၢ်မုာ်လၤသးခုဒီးန Easter. နမ့ၢ်ကဘၣ်ဟးထီၣ်လဲၤတၢ်ဖဲကျဲမုၢ်ခိၣ်တခီ, တဘၣ်မၤန့ၢ်သိလၢအအါန့ၢ်ဒံး နလိၣ်ဘၣ်အီၤတဂ့ၤ - မၤပှဲၤအီၤဒ်သိးလၢနမၤညီနုၢ်အီၤန့ၣ်. ဆိကမိၣ်တၢ်လၢပှၤဂုၤပှၤဂၤ လၢအအိၣ်ဖဲနပှၤတဝၢပူၤအဂီၢ်, လၢအအိၣ်ဖဲပှၢ်လၢ်ကျါဒီး စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်လၢအလိၣ်ဘၣ်သိနီၣ်နီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်. ဒီး ဖဲဆူမဲာ်ညါနွံလၢအကဟဲသ့ၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ်, နဆီတလဲ ဒိး လ့ၣ်မ့ၣ်အူ မ့တမ့ၢ် ဘးစ် မ့တမ့ၢ် ထြဲးမ် သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်သ့တခီန့ၣ်, ဒိးဘၣ်အီၤ. တၢ်အံၤကမၤစၢၤ ပတၢ်ပာ်ကီၤဃာ်သိဒွဲၣ်ဒီး မၤစၢၤ ကတီၤဃာ် သိဒွဲၣ်လၢ ပှၤကညီ လၢအတၢ်ဃုထၢတအိၣ်နီတမံၤ လၢအကဘၣ်နီသိလ့ၣ် သူသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
ဖဲအဝဲတၢ်ကတိၤလီၤဆူကမျၢၢ်ထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်အကတၢၢ်န့ၣ်, Mr Albanese တဲလီၤတံၢ်ဝဲဒၣ် လၢကဒီသဒၢအီစထြ့လယါကီၢ်လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲအံၤအဂီၢ်, တၢ်လၢပဒိၣ်မၤအီၤသ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အကမၤဝဲခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပဒိၣ် ခိၣ်နၢ်အတၢ်ကတိၤလီၤဆူ ထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အအိၣ်ဒ်အံၤန့ၣ် တမ့ၢ်တၢ်တခါလၢ တၢ်မၤညီနုၢ်အီၤဘၣ်, ညီနုၢ်န့ၢ် တၢ်မၤအီၤထဲဒၣ်ဖဲလၢ တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ် အတအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲး တၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတအိၣ်ဘၣ်အဆၢကတီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကတိၤလီၤတၢ်ဆူထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်အအိၣ် လၢတၢ်မၤအီၤအလီၢ်ခံကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ၂ဝ၂ဝနံၣ်, ဖဲန့ၣ်အခါကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် Scott Morrison, လၢအကတိၤလီၤတၢ်ဘၣ်ဃး COVID-19 တၢ်သဟၣ်လီၤအသးဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ အတၢ်အိၣ်သးလၢခံကတၢၢ် လၢအဒုးသ့ၣ်ညါလီၤပှၤထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်န့ၣ်လီၤ.
SBS တၢ်ကစီၣ်သန့ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးဂ့ၢ်ဝီတၢ်ကစီၣ်မူဒါခိၣ် Anna Henderson စံးဝဲဒၣ်တချုးဖဲ ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ် တၢ်ကတိၤလီၤအံၤဒ်ဘၣ်န့ၣ်, တၢ်ဆိကမိၣ်တယးလၢ တၢ်ကဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤဘၣ်ဃး တၢ်ကဟ့ၣ်နီၤလီၤသိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢကနီၤဖးလီၤအီၤ တဂၤ ဒ်အလီၢ်အိၣ်အသိးန့ၣ်လီၤ.
“လၢတၢ်အံၤအလီၢ်န့ၣ် ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်အံၤ ဃ့ထီၣ်ဝဲဒၣ် ပှၤထံဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်လၢ ကမၤသကိးတၢ်တပူၤဃီ, အဝဲတဲဘၣ်ဃး မုာ်သးမၤကလီ တၢ်လူၤပိာ်ထွဲတၢ်ဃ့ထီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်လၢအဝဲကျဲးစၢးသြီနုာ်လီၤအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် လၢပဒိၣ်အတၢ်ထံၣ်တကပၤန့ၣ်, ပဒိၣ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤ အိၣ်ဒီးတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤမူးမူးနီၣ်နီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
Ms Henderson စံးဝဲဒၣ် ဖဲ Mr Albanese အတၢ်ကတိၤလီၤအပူၤန့ၣ် ဒုးနဲၣ်ဖျါဝဲလၢ တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဟဲနးထီၣ်န့ၣ် ဆူမဲာ်ညါတပတီၢ် တၢ်ကမၤအသးဒ်လဲၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့န့ၣ် တဟ့ၣ်လီၤဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်.
“တၢ်အိၣ်သးအခဲအံၤန့ၣ် အဝဲသူအီၤလၢ တၢ်ဃ့ထီၣ်ထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်လၢ ကမၤသကိးတၢ်တပူၤဃီဒီး ဆူမဲာ်ညါလါလၢကဟဲသ့ၣ်တဖၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အိၣ်သးန့ၣ် အကကီခဲဒိၣ်ထီၣ် နာ်သက့ တၢ်အိၣ်သးအံၤ တၢ်ဂၢၢ်တၢ်ကျၢၤတအိၣ်ဘၣ်, အဃိတၢ်လၢအဝဲကျဲးစၢးတဲအီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤန့ၣ်, တၢ်အိၣ်သးအခဲအံၤ တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်အုၣ်ကီၤတသ့နီတမံၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်ကတိၤလီၤတၢ်ဆူ ထံဖိကီၢ်ဖိအအိၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, ဖဲလၢအကတိၤတၢ်ဒီး Channel Seven တၢ်ကစီၣ်သန့အခါ, ပှၤထီဒါတၢ်ကရၢခိၣ် Angus Taylor ဟ့ၣ်သဆၣ်ထီၣ်ဝဲ Albanese ပဒိၣ်လၢ ကဟ့ၣ်လီၤအါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲး လၢအဘၣ်ဃး ပဒိၣ်အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဒီး သိဒွဲၣ်ပီးလီ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်ကတိၤလီၤအံၤ အတဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်ဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢ ပလိၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ် ရှဲရှဲဘၣ်. မ့ၢ်သိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်တ့ၢ်ဒံးထဲလဲၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး သိဒွဲၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, အီစထြ့လယါကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ် တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးတအိၣ်ဘၣ်, တသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်ဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်.”
Mr Taylor စံးစ့ၢ်ကီးဝဲလၢ တၢ်ကတိၤလီၤတၢ်ဆူထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အအိၣ်အံၤအဃိ တမ့ၢ်တၢ်မၤခုၣ်လီၤပှၤအီစထြ့လယါဖိသ့ၣ်တဖၣ်အသးဘၣ်, မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကမ့ၢ်ပှၤလၢအဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်လံဒီး ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤတၢ်လၢ တၢ်ပှ့ၤန့ၢ်သိဒွဲၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လံအဃိန့ၣ်လီၤ.
“လၢကဟ့ၣ်လီၤပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသး ဒီးတၢ်အိၣ်သးအံၤ ကဲထီၣ်ဝဲဒၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်, ဒီး သိသ့ၣ်တဖၣ် ကဟဲတုၤဝဲဒၣ်ဖဲအဝဲသ့ၣ်အအိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်, ယဆိကမိၣ်န့ၣ် တၢ်ထဲတမံၤဧိၤလၢ တၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးကအိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဘၣ်ဃးဒီး သိသွဲၣ် အတၢ်အိၣ်သး တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤန့ၣ် မ့ၢ်အမၤအသးဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.”
