တၢ်ကလုၢ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
ခီဖျိလၢဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်အံၤအဃိန့ၣ် ထံကီၢ်လၢအအိၣ်ဖဲ အ့ရှၢၢ်အပူၤ တဘျုးဘ့ၣ် လၢအပၣ်ဃုာ် မလ့ရှါ, ကၠီၣ်တဲၣ် ဒီး နံးပီလ် အကဘီယူၤသန့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မၤဝဲတၢ်သမံသမိးတၢ်ဆါဃၢ်အံၤ ဒ်သိးလၢ တၢ်ဒီသဒၢ တၢ်ဆါဃၢ်အံၤအတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် ရၤလီၤသးန့ၣ်လီၤ.
ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်အံၤ တုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် အကသံၣ်ဒီသဒၢတအိၣ်ဒ်ဘၣ်အသိး တၢ်ကူစါယါဘျါအီၤအကျိၤအကျဲစ့ၢ်ကီးတအိၣ်ဒ်ဘၣ်.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့, ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲဒၣ် ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်တခါလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်မး ဒီးပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ် အါတက့ၢ်သံဝဲဒၣ် နာ်သက့ ဘဲရၢးစ်အံၤ ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် ပှၤကညီတဂၤဒီးတဂၤ တန့ၢ်ညီညီဘၣ်.
Dr Subarna Goswami လၢ Darjeeling Tuberculosis တၢ်ဆါဟံၣ်စံးဝဲဒၣ် ပှၤလၢ အအိၣ်ဘူးဘၣ်ဒီး ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ဆါခံဂၤ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အ့ဒံယါ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ် လူၤကွၢ်ဃုဝဲတၢ်ဆါအံၤအတၢ်ဟဲန့ၢ်အကျဲ, မၤဝဲတၢ်မၤကွၢ် မ့ၢ်တၢ်ဆါဃၢ်အိၣ်တအိၣ်ဒီး ဒုးအိၣ်လီၤဆီကွံာ်ဝဲပှၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“တုၤခဲကနံၣ်အံၤဒု, ပှၤလၢအမၤကွၢ်အသးလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါဃၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ခံဂၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤအဂုၤအဂၤလၢအအိၣ်ဘူးဘၣ်ဒီးအဝဲသ့ၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ကအိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ၁၉ဝ — ၂ဝဝ ဂၤဃၣ်ဃၣ်, အဝဲသ့ၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ် တၢ်ပာ်လီၤဆီကွံာ်အီၤဒီး ပှၤလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါဃၢ်အံၤ အတၢ်ပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်သမံသမိးမၤကွၢ်ဝဲဒၣ် အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဆါခံဂၤန့ၣ် အမဲာ်ညါန့ၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒု တၢ်ဆါဃၢ်အံၤတအိၣ်ဘၣ်, တၢ်မၤကွၢ်အဝဲသ့ၣ်အပူၤန့ၣ် တဖျါလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါဃၢ်အံၤနီတဂၤဘၣ်.”
တၢ်လၢ Nipah—နံးဖၣ် န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်သ့ လၢအကၤတကလုာ် လၢအဘၣ်ကူရၤလီၤန့ၢ်လၢဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်, လၢအမိၢ်ပှၢ်ခိၣ်သ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဘျါကၣ်နါသ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး ဘၣ်ကူဝဲဒၣ်ဆူပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်, လၢအဒုးကဲထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်လိၤကိၢ်ဒီး ခိၣ်နူာ်ညိး (ညီး) ထီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဆူၣ်ချ့ကရၢမိၢ်ပှၢ်—World Health Organisation (WHO) စံးဝဲဒၣ် ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢ လီၢ်ကဝီၤ ဆူၣ်ချ့တၢ်အံးထွဲကွၢ်သနူ အဂံၢ်အဘါ တၢ်ကဖီၣ်န့ၢ်တၢ်ဆါဃၢ်အံၤဒီး အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအဖီခိၣ် တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အနီၢ်ဂံၢ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ၄ဝ မျးကယၤ ဒီး ၇၅ မျးကယၤ အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ.
Dr Goswami စံးဝဲဒၣ် ခီဖျိလၢကသံၣ်ဒီသဒၢတအိၣ်ဘၣ် ဒီး ကျိၤကျဲ လၢတၢ်ကူစါယါဘျါအဂီၢ် သ့ၣ်တဖၣ်တအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိ တၢ်ဆါအံၤအိၣ်ထီၣ်ဖဲ အ့ဒံဒါကီၢ်ပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတခါန့ၣ်လီၤ.
“တၢ်လၢ နံးဖၣ်ဘဲရၢးစ် တၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်မး. လၢတၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်သၢထံၣ်. တၢန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဆါအံၤအဂီၢ်တၢ်ယါဘျါတအိၣ်ဘၣ်, တၢ်ကူစါယါဘျါအီၤအကျိၤကျဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတအိၣ်ဘၣ်ဒီး ကသံၣ်လၢတၢ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်. ခံခါတခါန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, တၢ်ဆါအံၤအဂီၢ် ကသံၣ်ဒီသဒၢ တအိၣ်ဘၣ်. ဒီးသၢမံၤတမံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်အနီၣ်ဂံၢ်နီၣ်ဒွး ကဲထီၣ်သ့အါအသိး, ပှၤလၢအဘၣ်တၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ် သံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.”
Dr Sayan Chakraborty လၢအမၤတၢ်ဘၣ်ဃး တၢ်ဆူးတၢ်ဆါဃၢ် လၢအဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်သ့ဂ့ၢ်ဝီဖဲ Manipal တၢ်ဆါဟံၣ် လၢအအိၣ်ဖဲအ့ဒံယါမုၢ်ထီၣ်တကပၤ စံးဝဲဒၣ်, ဘဲရၢးစ်အံၤ အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲအလဲၤနုာ်လီၤဆူခိၣ်နူာ်အပူၤအခါန့ၣ်လီၤ.
“အစးထီၣ်အသးန့ၣ် ဒ်သိး တၢ်ညၣ်ဂၢၢ်လိၤကိၢ်ယိယိဖိအသိးန့ၣ်လီၤ. အကအိၣ်ဒီးတၢ်လိၤကိၢ်, ခိၣ်သၣ်ဃံဆါ, နီၣ်ခိနီၣ်ကစၢ်ဒီတဂၤကဆါဘျဲးဝဲဒၣ်. ဒီးအကပၣ်ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒီး ကိာ်ယုၢ်ဆါဒီး ကူာ်န့ၣ်လီၤ. တကူာ်န့ၣ် လဲလိာ်ကဲထီၣ် ဒ်သိးပသိၣ်ဘၣ်တၢ်ခုၣ် အတၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. ကသါထီၣ်ကသါလီၤဘၣ်ကီ ကသါတန့ၢ်အါအါဘၣ်. ဝံၤန့ၣ်, တဆါဃၢ်အံၤ ကယီယီန့ၣ် လဲၤနုာ်လီၤဝဲဒၣ်ဆူခိၣ်နူာ်အပူၤ လၢအဒုးစှၤလီၤကွံာ်ဝဲဒၣ်ပှၤဆါအတၢ်သ့ၣ်ညါ. ဒီးပှၤဆါအံၤ သးပ့ၤနီၣ်ကွံာ်အသးန့ၣ်လီၤ.”
Paul Hunter လၢအမ့ၢ်သရၣ်ဒိၣ်စိလၢကသံၣ်ကသီဂ့ၢ်ဝီဖဲ Norwich Medical School, စံးဝဲဒၣ် ဘဲရၢးစ်အံၤမ့ၢ်နုာ်လီၤတုၤဆူနခိၣ်နူာ်ပူၤလံတဘျီန့ၣ် တၢ်ဆါပနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ် ဟဲနးဒိၣ်ထီၣ်ဝဲသပှၢ်ပှၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်လၢအမၤသံတၢ်အါတက့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢပကိးအီၤ ခိၣ်နူာ်ညိး (ညီး)ထီၣ်, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ခိၣ်နူာ်အပူၤအိၣ်ဒီးတၢ်ဆါဃၢ်ဒီး ခိၣ်နူာ်ဟဲညိးထီၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲနခိၣ်နူာ်မ့ၢ်ညိးထီၣ်န့ၣ်, နကစးထီၣ်တူၢ်ဘၣ် လၢနအိၣ်တမုာ်, အိၣ်တဆူၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. နကလိၤကိၢ်ဒိၣ်မး, နခိၣ်သၣ်ဃံကဆါနးနးကလဲာ်ဒီး နကွၢ်တၢ်ကပီၤတမုာ်ဘၣ်, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ကပီၤန့ၣ် အမၤဆါဝဲဒၣ်နမဲာ်ချံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
ပှၤလၢအတူၢ်ခိၣ်နူာ်ညိးန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ် ဘျါက့ၤဝဲဒၣ်မူးမူးနီၣ်နီၣ်, နာ်သက့ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဆူၣ်ချ့ကရၢမိၢ်ပှၢ်စံးဝဲဒၣ် ပှၤလၢအခိၣ်နူာ်ညိးထီၣ်ဒီးအိၣ်မူလီၤတဲာ်တ့ၢ်ဒံးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ အမျးကယၤ ၂ဝန့ၣ် ခိၣ်နူာ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီပိာ်ထွဲထီၣ်က့ၤအသး လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး ခိၣ်နူာ်အက့ၢ်အဂီၤ တဘၣ်လီၢ်ဘၣ်ဆးလၢၤဘၣ်ဒီး အနီၣ်ကစၢ်တၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဆီတလဲကွံာ်အသးန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လၢ Nipah—နံးဖၣ် တၢ်ဆါအံၤ တၢ်ထံၣ်န့ၢ်အီၤအဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲ ကီၢ်မလ့ရှါအပူၤ ဖဲ ၁၉၉၉နံၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်လံၤလံၤ ကိးမုၢ်နံၣ်ဒဲးန့ၣ် ကဲထီၣ်ရၤလီၤအသးအိၣ်ဝဲဒၣ်စှၤကိးဖိ, အါတက့ၢ်ဖဲကီၢ်ဘ့ကလါဒ့းရှ်အပူၤ, ဒီး ကီၢ်အ့ဒံယါအပူၤဖဲတၢ်လီၢ်လၢအစီၤစုၤယံၤလိာ်အသးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကရူၢ်လၢ အလူၤပိာ် ဂ့ၢ်ဂီၢ်အူတၢ်ဆါဃၢ်ဟဲန့ၢ်အကျဲ အတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်—Coalition for Epidemic Preparedness Innovations, စံးဝဲဒၣ်, စးထီၣ်လၢ ၁၉၉၉ နံၣ်တုၤလီၤဖဲ မဟိတနံၣ် လါဒံၤစဲဘၢၣ်န့ၣ် တၢ်ဆါအံၤ တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤအီၤ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်မၤနီၣ်မၤဃါမူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ် အဂၤ ၇၅ဝ ဒီး ပှၤဆါလၢအသံခီဖျိတၢ်ဆါအံၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် ၄၁၅ဂၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆါဃၢ်အံၤ အဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် ပှၤကညီ တဂၤ ဆူ ပှၤကညီအဂၤတဂၤ သ့ဝဲဒၣ်နာ်သက့, Professor Hunter စံးဝဲဒၣ် အဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ် တန့ၢ်ညီညီဖိဘၣ်, အဃိန့ၣ် တၢ်အံၤ အကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တခါလၢ တၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ် နာ်သက့ ညီနုၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဆံးဆံးဖိဒီး ပှၤဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤန့ၢ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“တုၤလီၤခဲကနံၣ်အံၤ တၢ်လၢပတဲအီၤသ့န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ခိၣ်သ့ၣ်လၢ တၢ်ဆါအံၤ အတၢ်ဘၣ်ကူ ပှၤကညီ ဆူပှၤကညီအဂၤတဂၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲပှၤလၢအအိၣ်ဘူးအိၣ်တံၢ်ဒီးပှၤဆါအံၤ လၢအမ့ၢ်ပှၤလၢအဘၣ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲပှၤဆါအံၤ, ဒ်သိးလၢပှၤအိၣ်ဆူၣ်ဘၣ်နးနးကလဲာ်တဂၤန့ၣ် နဘၣ်ကွၢ်ထွဲအီၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်န့ၣ်လီၤ. နာ်သက့ တၢ်တဲအီၤသ့တခါန့ၣ် အကဲထီၣ်သးတအိၣ်အါအါဘၣ်, ပှၤအံးထွဲကွၢ်ထွဲပှၤဆါအံၤ တၢ်ဆါဃၢ်ဘၣ်ကူအီၤန့ၣ် တၢ်အုၣ်ကီၤတအိၣ်အါအါဘၣ်.”
ဖဲလၢတၢ်ဆါအံၤကဲထီၣ်အဆိကတၢၢ်တဘျီ ဖဲမလ့ရှါကီၢ်အပူၤအခါန့ၣ်, နံးဖၣ် ဘဲရၢးစ်အံၤ သလၣ်လီၤ ရၤလီၤ ခီဖျိအသးလိၤလိၤ လၢအမ့ၢ်ပှၤအိၣ်ဘူးဘၣ်ဒီး ထိးဆါ—ထိးလၢအအိၣ်တဆူၣ်ဘၣ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်လံၤလံၤ ဒ်သိးပှၤစဲအ့ၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်စံးဝဲအသိး တၢ်ဆါအံၤ ညီနုၢ်န့ၣ် အါတက့ၢ် သလၣ်လီၤအသး ခီဖျိတၢ်အိၣ်ဘူးအီၣ်ဘၣ် တၢ်သူတၢ်သၣ်လၢ ဘျါကၣ်နါ အီၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် ဘဲရၢးစ်ဃၢ်အံၤ အဂံၢ်ထံးအခီၣ်ထံးခီဘိန့ၣ်လီၤ.
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ဆူၣ်ချ့ကရၢမိၢ်ပှၢ်စံးဝဲဒၣ် တၢ်အီၣ်ဘၣ် တၢ်သူတၢ်သၣ် လၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး ဘျါကၣ်နါ ဆံၣ်ထံ မ့တမ့ၢ် ထိၣ်ပှဲၤထံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အါတက့ၢ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဆါဃၢ် အတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် အဂံၢ်ထံးန့ၣ်လီၤ.
ခီဖျိလၢ တၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဃိ Professor Hunter စံးဝဲဒၣ် ပမ့ၢ်ပာ်သူၣ်ပာ်သး အိၣ်ဒီးတၢ်ပလီၢ်ပဒီန့ၣ် တၢ်အံၤကမၤစၢၤ ဒီသဒၢဝဲဒၣ် ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် လၢကဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ် ဘဲရၢးစ်တၢ်ဆါဃၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
“မ့ၢ်ကွၢ်လၢတၢ်ဆါဃၢ်အတၢ်ဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိန့ၣ်, ဘၣ်ဃးဒီး တၢ်အီၣ်တၢ်အီန့ၣ် ကဘၣ်ပလီၢ်သး လၢအသုတမ့ၢ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီလၢအပၣ်ဃုာ်ဒီး တၢ်လၢဘျါကၣ်နါ ထိးဘၣ် အီၣ်ဘၣ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်. လၢပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်, နမ့ၢ်လဲၤဘၣ်ဖဲဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤတခီ, တၢ်ဂ့ၢ်အရ့ဒိၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, တၢ်လၢနတကြၢးမၤအီၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တဘၣ်မၤအီၤတဂ့ၤ, တၢ်သူတၢ်သၣ်သ့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်တကုၣ်ဘၣ်အဘ့ၣ်ဒ်ဘၣ်န့ၣ် တဘၣ်အီၣ်အီၤတဂ့ၤ. တဘၣ်အိကြီတၢ်ထံတၢ်နိသ့ၣ်တဖၣ်တဂ့ၤ.”
လၢ Nipah—နံးဖၣ် ဘဲရၢးစ်အဂီၢ် ခဲကနံၣ်အံၤ ကသံၣ်ဒီသဒၢ မ့တမ့ၢ် တၢ်ကူစါယါဘျါအကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တအိၣ်ဒ်ဘၣ်နာ်သက့ ပှၤတ့ထုးထီၣ် ကသံၣ်ဒီသဒၢ သ့ၣ်တဖၣ် မၤကွၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်မၤကွၢ်လၢတၢ်ကထုးထီၣ်ကသံၣ်ဒီသဒၢအဂီၢ်လံ, လၢအပၣ်ဃုာ် ပှၤစဲအ့ၣ်ဖိဖဲ Oxford ဖၠၣ်စိမိၤ လၢအပၣ်ဃုာ်ဖဲ တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ် COVID-19 ကသံၣ်ဒီသဒၢသ့ၣ်တဖၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
Professor Hunter စံးဝဲဒၣ် Nipah—နံးဖၣ်အံၤ မ့မ့ၢ်နာ်သက့ တၢ်ဆါဃၢ်လၢအလီၤဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်မးဒီး တၢ်သံတၢ်ပှၢ်ကဲထီၣ်အါနာ်သက့ တုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် အတဒုးနဲၣ်ဖျါတၢ်ပနီၣ်လၢ အမ့ၢ်တၢ်ဆါဃၢ်လၢ အဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်ဖဲပှၤကညီအကျါသ့ဒ်ဘၣ် အဃိ တုၤလီၤအပတီၢ်အခဲအံၤန့ၣ် အတၢ်အိၣ်သးတအိၣ်လၢ အကသလၣ်လီၤ ရၤလီၤအသးလၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဆါဃၢ်အံၤ အိၣ်ဘုၣ်ဃာ်အသးလၢတၢ်ဆၢကတီၢ်ဖးယံၤသ့အဃိ ကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်တာ်တၢ် တၢ်ကီတၢ်ခဲတခါ လၢတၢ်ကဒုးထီဒါအီၤ ဖဲတၢ်ခီဂာ်ထံဆၢကီၢ်ဆၢသ့ၣ်တဖၣ်အခါ- ခီဖျိလၢ တၢ်ဆါအံၤ ဖဲအကဲထီၣ်သီသီအခါန့ၣ် တၢ်ဖီၣ်န့ၢ်ဘၣ်အီၤကီအဃိန့ၣ်လီၤ.
“တုၤလၢ အတၢ်ပနီၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါအသးန့ၣ် တၢ်ဆၢကတီၢ်တံာ်တာ်ဝဲဒၣ် တနွံတုၤခံနွံ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် အကဆိန့ၢ်တၢ်အံၤတဆဲးဖိ နာ်သက့ တဘျီတခီၣ်န့ၣ် အတၢ်ဆၢကတီၢ်တံာ်တာ်ယံၤမးန့ၣ်လီၤ. ယဆိကမိၣ် အယံၤကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ၄၅သီန့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤအခီပညီမ့ၢ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတခါလၢ တၢ်ကဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤဖဲကဘီယူၤသန့န့ၣ်လီၤ, တၢ်ဆါဃၢ်အံၤမ့ၢ်ဘုၣ်ပာ်အသးတုၤလၢခံနွံလံတဘျီ, ပှၤကညီတဂၤမ့ၢ်ဟးစိာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဆါဃၢ်အံၤန့ၣ်, တၢ်ဆၢကတီၢ်စးထီၣ်သီခံနွံအတီၢ်ပူၤန့ၣ် ကျိၤကျဲလၢ အဘၣ်ကူဘၣ်ဂာ်တၢ်ဆါအံၤန့ၣ်တအိၣ်ဘၣ်.”
